پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت جانىنداعى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييا وتىرىسىندا ەسٸرتكٸ قىلمىسىنا, ماسكٷنەمدٸككە جەنە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كٷرەس شارالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ قارالدى. بۇل تۋرالى ٷكٸمەتتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جيىنعا ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرجان سەدەنوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ اقمارال ەلنازاروۆا, وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ عاني بەيسەمباەۆ, مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا, سونداي-اق وبلىستار مەن استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸ, باس پروكۋراتۋرا, ۇقك جەنە قارجى مونيتورينگٸ اگەنتتٸگٸ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
وتىرىستا ەسٸرتكٸ قىلمىسىنا, ماسكٷنەمدٸككە قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ شارالار جەنە وتباسىلىق-تۇرمىستىق قاتىناستار سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ جٶنٸندە مەسەلەلەر قارالدى.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرجان سەدەنوۆ جارتى جىل ٸشٸندە 6,4 توننا ەسٸرتكٸ تەركٸلەنگەنٸن, 17 مىڭنان استام ەسٸرتكٸ سايتى بۇعاتتالعانىن, 474 ەسٸرتكٸ قىلمىسكەرٸ, ونىڭ ٸشٸندە 28 Telegram-كانال ەكٸمشٸلەرٸ ۇستالعانىن باياندادى. ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتارعا قاتىستى 21 قىلمىستىق ٸس قوزعالدى, ولاردىڭ ٷشەۋٸ ترانسۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ توپتار. ەسٸرتكٸگە قارسى 11 مىڭنان استام ٸس-شارا ٶتكٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار ەسەپتٸ كەزەڭدە قوعامدىق ورىنداردا ٸشٸمدٸك ٸشۋدٸڭ 107 مىڭ فاكتٸسٸ جەنە الكوگول اينالىمى سالاسىنداعى 7 مىڭ زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ جولى كەسٸلدٸ. 11 مىڭ ادامعا سپيرتتٸك ٸشٸمدٸكتەردٸ پايدالانۋعا تىيىم سالىندى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ اقمارال ەلنازاروۆا ايتقان مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, بٷگٸندە ديسپانسەرلٸك ەسەپتە ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلٸگٸ بار 17 مىڭنان استام ادام تۇر. سوڭعى بەس جىلدا وپيويدقا تەۋەلدٸلەر سانى 1,5 ەسە ازايعان, كەرٸسٸنشە سينتەتيكالىق ستيمۋلياتورلارعا جەنە ەسٸرتكٸنٸ ارالاس قولدانۋعا تەۋەلدٸ بوپ قالعان پاتسيەنتتەر سانى ارتقان. 2024 جىلدىڭ سوڭىنان باستاپ تەۋەلدٸلٸك سيندرومى جوق, بٸراق ەسٸرتكٸنٸ ٶزٸنە زيياندى تٷردە تۇتىناتىن ادامدارعا كونسۋلتاتسييالىق باقىلاۋ ەنگٸزٸلدٸ. ونىمەن بٷگٸندە 3 مىڭعا جۋىق ادام قامتىلدى.
ناركولوگييالىق كٶمەك 20 ٶڭٸرلٸك پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىقتارىندا, 79 قالالىق جەنە 205 اۋداندىق كابينەتتەردە كٶرسەتٸلەدٸ, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى جۇمىس ٸستەپ تۇر. مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كٶمەك دەڭگەيٸندە 94 جاستاردىڭ دەنساۋلىق ورتالىعى بار, وعان 2024 جىلى 700 مىڭنان استام ادام جٷگٸندٸ. 2025 جىلى ەمدەۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ بويىنشا جاڭا ەدٸستەمەلٸك ۇسىنىمدار بەكٸتٸلدٸ. اۋرۋحاناعا جاتقىزۋعا قارسى كٶرسەتٸلٸمدەر تٸزبەسٸن قايتا قاراۋ جالعاسۋدا.
پرەمەر-مينيستر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قانشا كٷش سالىپ جاتقانىنا قاراماستان, ناشاقورلىق مەسەلەسٸ, ەسٸرەسە جاستار اراسىندا ساقتالىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
"ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ "زاڭ مەن تەرتٸپ" قاعيداتىن مەملەكەت پەن قوعام قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ پوستۋلاتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە ايقىنداپ بەردٸ. سوندىقتان دا مەملەكەتتٸك ورگاندار, سونىڭ ٸشٸندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى نۇسقاۋى سٶزسٸز ورىندالۋىن بٸرٸنشٸ كەزەكتە قامتاماسىز ەتۋٸ مٸندەتتٸ. بٷكٸل قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعان قاۋٸپتٸ تەندەنتسييا – جاستار اراسىندا ناشاقورلىقتىڭ تارالۋى. ٶكٸنٸشكە قاراي, ول كٷننەن كٷنگە بەلەڭ الىپ بارادى. جاعداي ونى تاراتۋدىڭ جاڭا ەدٸستەرٸمەن شيەلەنٸسە تٷسۋدە, ولار – ينتەرنەت ارقىلى, پوشتا ارقىلى, «جاسىرىپ كەتۋ», يەسٸ بەلگٸسٸز ەلەكتروندى تٶلەمدەر. مۇنىڭ بارلىعى «ناركوديللەر-ٶتكٸزۋشٸ-تۇتىنۋشى» ٷشتٸگٸندە فيزيكالىق بايلانىستىڭ بولماۋىنا ەكەلٸپ وتىر. سول سەبەپتٸ دە قازٸر تاراتۋشىلاردى ۇستاۋ ەلدەقايدا قيىن", — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر ەسٸرتكٸ سايتتارى مەن سوعان ۇقساس حابارلاندىرۋلاردى انىقتاۋ جەنە بۇعاتتاۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرە تٷسۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداۋدى, ەسٸرتكٸ اينالىمىنا بايلانىستى اقشا اۋدارىمدارىن بۇعاتتاۋ مەسەلەلەرٸن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
ناشاقورلىقتى تۋدىراتىن پرەپاراتتاردىڭ دەرٸحانالىق قوزعالىسىن باقىلاۋدى كٷشەيتۋگە, وڭالتۋ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋعا, ونىڭ ٸشٸندە كەمەلەتكە تولماعاندار ٷشٸن ناشاقورلىقتى انىقتاۋ جەنە ەمدەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستى جانداندىرۋعا نازار اۋدارىلدى.
رەسپۋبليكا بويىنشا ماسكٷنەمدٸككە قارسى كٷرەس شەڭبەرٸندە ٸشٸمدٸكتەن باس تارتقان ەلدٸ مەكەندەردٸڭ قوزعالىسى كەڭەيتٸلەتٸن بولادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ولاردىڭ سانى 400-دەن اسادى. وسىنداي باستامالاردى جٷزەگە اسىرىپ جٷرگەن بەلسەندٸلەر مەن ەكٸمدٸكتەردٸ ىنتالاندىرۋ ۇسىنىلدى. بٷگٸندە كٸسٸ ٶلتٸرۋدٸڭ جارتىسىنان كٶبٸ, ەربٸر ٷشٸنشٸ بۇزاقىلىق جەنە تٶرتٸنشٸ توناۋ قىلمىسى ماس كٷيدە جاسالادى.
ولجاس بەكتەنوۆ ەسٸرتكٸنٸڭ تارالۋىنىڭ سالدارىمەن عانا ەمەس, نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸمەن دە كٷرەسۋگە باعىتتالعان جاڭا ەسٸرتكٸ ساياساتىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييا سونداي-اق وتباسىلىق-تۇرمىستىق قاتىناستار سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جەنە پسيحولوگييالىق كٶمەك كٶرسەتۋ, ونىڭ ٸشٸندە قۇقىق بۇزۋشىلارعا قارسى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەسەلەلەرٸن قارادى.
ٸٸم مەلٸمەتٸنشە, سوڭعى ٷش جىلدا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتٸلەرٸ بويىنشا ٶتٸنٸشتەر سانى 35%-عا ازايعان. بۇل رەتتە 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرگٸ ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 20%-عا تٶمەندەۋ بايقالادى. وتباسىلىق-تۇرمىستىق قىلمىستار سانى 34,9%-عا قىسقارعان.
پرەمەر-مينيستر وڭ ديناميكاعا قاراماستان, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ مەسەلەسٸ ەلدٸڭ وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياساتىندا ٶزەكتٸ بولىپ قالىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
"مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان "زاڭ مەن تەرتٸپ" قاعيداتى قوعامدا قانداي دا بٸر زورلىق-زومبىلىققا, قول سۇعۋشىلىققا جول بەرٸلمەيتٸنٸن بٸلدٸرەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بٸز زاڭنامانى كٷشەيتتٸك. ەيەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى قۇقىققا قايشى ەرەكەتتەر ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قاتاڭداتتىق", — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ, ۆەدومستۆوارالىق ٷيلەستٸرۋدٸ نىعايتۋ, حالىق اراسىندا اقپاراتتىق جۇمىستى كەڭەيتۋ جەنە ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن ٶزارا ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ شارالار مەن پسيحولوگييالىق كٶمەك كٶرسەتۋ شارالارىن كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى.
ٶتكەن جىلى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸندە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ مامانداندىرىلعان بٶلٸمشە قۇرىلدى. اتالعان بٶلٸمشە مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ وسى سالادا پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر. قۇزىرەتتٸ قىزمەتتەردٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلى ۇيىمداستىرىلدى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ كۋەگەرٸ بولعان بالالار مەسەلەسٸ تالقىلاندى. بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە مۇنداي كەمەلەتكە تولماعانداردى ەرتە انىقتاۋ جەنە قولداۋ تەتٸگٸن ەزٸرلەۋ تاپسىرىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارى جەلٸسٸن دامىتۋدىڭ, تيٸمدٸ تسيفرلاندىرۋدىڭ جەنە بارلىق ۆەدومستۆولاردىڭ تۇرمىستىق قىلمىستارعا قارسى كٷرەستە كٷش-جٸگەرٸن بٸرٸكتٸرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
وتىرىس سوڭىندا پرەمەر-مينيستر جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا راقىمشىلىققا ٸلٸككەن ازاماتتاردى كەشەندٸ بەيٸمدەۋدٸ, سٷيەمەلدەۋدٸ جەنە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى قوسا العاندا, رەتسيديۆتەردٸڭ الدىن الۋدى قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
