مەنٸڭ ۇستازىم ەۋروپانىڭ كلاسسيكالىق ٶنەرٸنە تاعزىم ەتٸپ, ۇناتقانىمەن قويماي, حالىق ٶلەڭٸنٸڭ نەبٸر ٷلگٸلەرٸن ٶزٸ دە شىرقاپ, قوڭىر كەشتە قوڭىر دومبىراسىمەن سىرلاسا الاتىن ەرەكشە جان. وعان مەدەنيەت اتاۋلى جات ەمەس, ورىستىڭ چاستۋشكاسىن تويلاردا جاتقا ايتسا, قازاقتىڭ «ۋگەي-ايىن» كەز-كەلگەن سەتتە قالىقتاتىپ ايتا بەرەدٸ. ونىڭ بىلايشا بەساسپاپ بوپ قالىپتاسۋىنا, كەڭٸرەك قاراساق, مەدەنيەتتەر تيپولوگيياسىن زەرتتەۋگە باعىتتالعان فولكلورشى ماماندىعى, ٶسكەن ورتاسى, وقىعان مەكتەبٸ, عىلىمعا جولىن اشقان ۇستازىنىڭ تەلٸمٸ ەسەر ەتكەن بولۋى كەرەك.
ول ۇزىن ەرتٸس تۋلاپ قۇياتىن زايسان كٶلٸنٸڭ جاعاسىندا تۋىپ, قارلى شىڭى كٶك تٸرەگەن التاي تاۋىنىڭ باۋرايلارىندا بالالىق شاعىن ٶتكٸزەدٸ. سوعىس جىلدارىندا اناسى سكوتيمپورتتا ەڭبەك ەتكەندٸكتەن, بالا سەيٸت ات جالىن ەرتە تارتىپ مٸنٸپ, تۋىستارىمەن بٸرگە مال ايداۋمەن شۇعىلدانادى. وعان جىلقىشىنىڭ قارا قوسى, قويشىنىڭ قوڭىر كٷركەسٸ, اڭشىنىڭ قارا باقىرى سول كەزدەن-اق ەتەنە تانىس بولادى. سەيٸت اعانىڭ اناسى ەۋجان اقىندىق قابٸلەتٸ بار, ٶلەڭ جازاتىن, ەن سالاتىن ارقالى جان بولعان ەكەن. اعانىڭ حالىقتىڭ ەن-جىرىنا قۇشتار بولۋى انا ەلديٸمەن بٸرگە دارىسا كەرەك.
سەيٸت اعانىڭ ەكەسٸ اسقار اتامىز سوعىس باستالاردان بۇرىن زايساندا ۇجىمشار باسقارادى. ەۋجان انامىز سەيٸت اعا قۇرساعىنا بٸتكەندە, بٸر قارا ەركەك قويدى كٶزٸ شالىپ, سوعان جەرٸك بولادى دا, اسقار اتامىز ونى سويىپ, جۇبايىنا جەگٸزگەن دەسەدٸ. ەپوستاعى انالارىمىز بولاشاق باتىر ٶمٸرگە كەلەردە ايرىقشا اڭنىڭ ەتٸنە جەرٸك بولاتىنى بەلگٸلٸ. سول سەكٸلدٸ سەيٸت اعامىزدىڭ ٶمٸرٸ دە عاجايىپتاردان باستاۋ الادى. فولكلورداعى ٶزگەشە تۋۋ رەسٸمٸ ورىندالعان سوڭ عاجايىپ بالا سەيٸت ٶمٸرگە كەلەدٸ. سەيٸت اعانىڭ ەشتەڭەدەن جاسقانبايتىن, تۋراشىل قايسار مٸنەزٸ سول قويدىڭ قارا ٶڭٸنەن جۇقسا, جومارت تا جىلى تابيعاتى سول قاسيەتتٸ مالدىڭ بەرەكەتٸنەن دارىعان سەكٸلدٸ كٶرٸنەدٸ ماعان.
سەيٸت اعا سۇلۋلىققا قۇشتار, ەستەت, سەزٸمتال جان. ول ارقانىڭ ەندەرٸن اسقاقتاتىپ ايتادى. ەسٸرەسە, تۋعان جەرٸ زايسان مەن مارقاكٶل ەندەرٸن بٸزدەردٸ كٶرگەندە ەلجٸرەپ شىرقايتىنى بار. ٶلەڭ پوەتيكاسىن كەرەمەت تالدايدى, ٶزٸ دە ٶلەڭ جازادى. ٶلەڭنٸڭ ٸشكٸ بٸتٸمٸندەگٸ قاراما-قايشىلىق, ميفتٸك ديالەكتيكا تۋرالى كٶپتەگەن ويتامىزىق تاستايدى شەكٸرتتەرٸنە. مۇنداي قىزىقتى تۇجىرىمدارىن «پوەزييالىق وبراز لوگيكا ەمەس, كەرٸسٸنشە لوگيكاعا قارسى قۇرىلادى» دەپ تٷيٸندەيدٸ.
سەيٸت اعا ناعىز عالىم بولعاندىقتان, بٸلٸمنٸڭ قادٸرٸ مەن قاسيەتٸن, قيىندىعى مەن قىزىعىن بٸر ادامداي پارىقتاپ, پاراساتتى وي تاستاپ وتىرادى. ول ەشقاشان دا كەۋدە سوعىپ, مەن بەرٸن بٸلەم دەپ توقمەيٸلسٸپ كٶرگەن ەمەس. شەكٸرتتەرٸنە «بٸلەتٸنٸم بٸر توعىز, بٸلمەيتٸنٸم توقسان توعىز», «كٸتاپتى كٶپ وقىعان سايىن ٶزٸڭنٸڭ از بٸلەتٸنٸڭ كٶرٸنە باستايدى», «قاتەلەسەم دەپ قورىقپا, قاتەلەسۋگە ەركٸمنٸڭ قاقىسى بار, قاتەلٸك دۇرىستىقتى تۋدىرۋعا سەبەپ, كٷدٸك عىلىمدى دامىتۋعا تٷرتكٸ» دەپ جاستارعا كٸشٸپەيٸلدٸكپەن, كەشٸرٸممەن قارايدى. شەكٸرتتەرٸنٸڭ بۋىنى بەكٸپ, جاسقانشاقتىققا ۇرىنباي, عىلىم كٶكجيەگٸنە قانات قاعىپ كەتۋگە باۋلىپ, تالپىندىرىپ وتىرادى.
سەيٸت اعانىڭ ەڭ ٷلكەن قىرى – جاستاردى تەربيەلەۋ, بٸلەتٸنٸن شەكٸرتتەرٸنە جالىقپاي ٷيرەتۋ. وعان بۇل مٸنەز ۇستازى, پروفەسسور ن.س.سميرنوۆادان جۇقسا كەرەك.
سەيٸت اعانىڭ اسا باي كٸتاپحاناسى بار. ول شەكٸرتتەرٸنە بٸلگەنٸن جەنە قۇندى كٸتاپتارىن ەشقاشان ايامايدى. ەدەتتە كەيبٸر عالىمدار بٸر تاقىرىپتى مەنشٸكتەپ الىپ, ول تۋرالى بٸرەۋ جازسا, سول اداممەن جاۋلاسىپ, جاعالاسىپ جٷرەدٸ, نەمەسە ارحيۆتەن بٸر قۇجات تاپسا, سونى ٶمٸرباقي مالدانىپ, باسقادان قىزعانۋمەن ٶتەدٸ. بۇنداي قىلىق ونداي جانداردى قىزعانشاقتىق پەن ٸشتارلىق دەرتٸنە شالدىقتىرىپ, تۇيىققا تٸرەيدٸ. مۇندايلار تۋرالى بەلگٸلٸ عالىم ھەم جازۋشى اعامىز م.ماعاۋين «ارحيۆ قازىناسى» دەگەن ەڭگٸمەسٸندە جاقسىلاپ جازعانى بار. ونداي ادامدار باسقالار مەنەن از بٸلسە ەكەن دەپ مىسىقتٸلەۋمەن جٷرسە, سەيٸت اعا كەرٸسٸنشە شەكٸرتتەرٸم مەنەن ارتىق بٸلسە ەكەن دەپ, جاستارعا سالماق سالىپ, قامقورلىق جاسايدى, قالامىن ۇشتاي تٷسەدٸ. ول ٶز بٸلٸمٸنە, ەڭبەگٸنە تولىق سەنٸمدٸ بولعاندىقتان دا ٸزٸن قۋۋشىلاردىڭ ٶزٸنەن ارتىق قابٸلەتتٸ بولۋىن ارماندايتىن شىن ۇستاز. تەگٸندە, عىلىم دەگەن دارىندى تۇلعالاردىڭ تۋدىراتىن جاسامپازدىعى عانا ەمەس, سان عاسىرلار بويى ۇجىمدىق ٸزدەنٸستەن تۋاتىن ورتاق سيپاتى بار دٷنيە ەكەنٸن اعانىڭ الدىن كٶرگەندە تٷسٸنەسٸڭ. سونىمەن بٸرگە قانداي بٸر جەكە حالىقتىڭ ٶزٸندٸك دارا عىلىمى جوق, ول – ەلەمدٸك اقىل-ويمەن ساباقتاسىپ, قۇندىلىقتارمەن, وزىق تەورييا مەن ەدٸسناما, دەرەكقورىمەن بٸر-بٸرٸن نەرلەندٸرٸپ تۇراتىن قۇبىلىس.
[caption id="" align="alignnone" width="471"]
اكادەميك سەيٸت قاسقاباسوۆ[/caption]
قازاق فولكلورتانۋىنداعى كٶرنەكتٸ عالىمدار س.قاسقاباسوۆ پەن ە.تۇرسىنوۆتى كازپي-گە 1-كۋرسقا تٷسكەن كٷنٸنەن باستاپ, ن.س.سميرنوۆا مەسكەۋ باعدارلاماسىمەن ارنايى دايىنداپتى, كەيٸن ۇستازىمىز بۇل تەسٸلدٸ ٶزٸنٸڭ جاس شەكٸرتتەرٸنە دە قولدانعانى بايقالادى. جاستىق ٸزدەنٸستەرٸ بٸرگە ٶتكەن فولكلورتانۋشى ەكٸ اعامىزدى زييالى ورتا كەزٸندە «تاندەم» دەپ اتاپتى. ولاردىڭ باسقا ەرٸپتەستەرٸنەن نەگٸزگٸ بٸر ەرەكشەلٸگٸ – ەكەۋٸ دە فيلولوگييا فاكۋلتەتٸندە ورىس تٸلٸندە دەرٸس الۋى جەنە ن.س.سميرنوۆا سەكٸلدٸ اتاقتى ۇستازعا شەكٸرت بولۋى دەپ ايتا الامىز.
قازاق فيلولوگيياسىنداعى كەيبٸر جاعدايلارعا قاراپ وتىرساق, كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن وقشاۋلانىپ, ٶز قازانىندا ٶزٸ قايناپ, ٶزٸن-ٶزٸ قىزىقتاۋعا تاپ بولعانداي اڭىس سەزٸلەدٸ. كەزٸندە و.سٷلەيمەنوۆتٸڭ «اۋىلدان كەلگەن بالالار ۋنيۆەرسيتەتتە قازاق فيلولوگيياسىنا وقۋعا تٷسەدٸ, توماعاتۇيىق تانىمدا قالادى, اقىرى ٶز اۋىلىنان باسقانى باعالاي المايتىن رايوندىق دەڭگەيدەگٸ پاتريوتقا اينالادى» دەپ ايتقانى اششى دا بولسا شىندىق دەۋگە بولار. ال بۇل ٷدەرٸستەن باسقا كەپتە, ٶزگەشە قيسىندا تەلٸم العان س.قاسقاباسوۆ پەن ە.تۇرسىنوۆ قازاق فولكلورتانۋىنا جاڭاشا سەرپٸن ەكەلدٸ, سونى بەتبۇرىس جاساي الدى دەپ بٷگٸندەرٸ تۇجىرىمداي الامىز. بۇل ەكٸ عالىمنىڭ الدىندا ەسكٸنٸڭ سوڭى, جاڭانىڭ باسى بوپ تۇرعان, ا.بايتۇرسىنۇلى, س.سەيفۋللين, م.ەۋەزوۆ, ە.ىسمايىلوۆتان جالعاسقان التىن شىنجىردىڭ دەنەكەر بۋىنى – م.ەۋەزوۆتٸڭ تٶل اسپيرانتى, حالىق ٶلەڭٸنٸڭ بٸلگٸرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ب.ۋاحاتوۆ تۇر دەۋگە بولادى. سەيٸت اعا بەلگٸلٸ عالىم م.عابدۋللين باسقارىپ وتىرعان فولكلورتانۋ بٶلٸمٸنە ديسسەرتاتسييالىق جۇمىسىن ۇسىنعاندا ەڭبەگٸنە وڭ پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, بولاشاعىنا تٸلەكشٸ بولعان ب.ۋاحاتوۆ ەدٸ.
سەيٸت اعا بٸزگە عىلىم ەلەمٸنٸڭ ەلٸپپەسٸن ٷيرەتۋدە جۇمىستى قاراپايىم دەڭگەيدە باستادى. ول جاڭادان عىلىمنىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان بٸزدٸ باسىمىزدان سيپاپ, ايالاپ, بالاپانداي باۋلىپ, كٷن سايىن قاداعالاپ قانا قويماي, ەڭ ەۋەلٸ كونسپەكت جاساۋدى ٷيرەتتٸ. بٸرتٸندەپ تەلٸم-تەربيەنٸ كٷردەلەندٸرە تٷستٸ. بٸر اپتادا ەكٸ رەت بەلگٸلەگەن كەستەسٸ بويىنشا كونسپەكتٸمٸزدٸ تەكسەرەدٸ, وقىعان كٸتاپتارىمىزدان ەمتيحان الادى, سۇراقتار قويادى. بٸز وقۋشىداي تٷرەگەلٸپ تۇرىپ جاۋاپ بەرەمٸز, ۇستازىمىز بٸزدٸ جىلى مەيٸرٸممەن ٶزٸنە باۋراپ, باۋىر باستىرىپ العاننان كەيٸن, «باسقا جاققا قاشپايتىنىمىزعا» كٶزٸ جەتكەن سوڭ, قاتقىل مٸنەز تانىتىپ, قاھارلانا تٷسەتٸن بولدى. اكادەميكتٸڭ الدىندا ەلدٸڭ كٶزٸنشە تٸرسەگٸڭ دٸرٸلدەپ, تٸك تۇرىپ جاۋاپ بەرەسٸڭ, تاپسىرما ۋاقىتىندا ورىندالماسا, جۇمىسقا كٶڭٸلٸ تولماسا, تۇزدىقتى سٶزدەرمەن سىباپ تاستايدى. شىنى كەرەك, عىلىمعا ٶز باسىم سەيٸت اعانىڭ اق شاشىن سىيلاپ قورىققاندىقتان, ار-نامىسىم ويانعان سەبەپتٸ ەرٸكسٸز كەلگەن بولۋىم كەرەك. سەيٸت اعانىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىندا «ايقىن» گازەتٸنە بەرگەن شاعىن سۇحباتىمنىڭ اتى «قورقىپ تا, سىيلاپ تا تۇرامىز» دەپ قويىلۋى بەكەر ەمەس ەدٸ.
سەيٸت اعا كابينەتتە سۇستى, قاھارلى, اشۋلانعاندا جولبارىستاي جانارى جارقىلداپ, قايراتتى شاشىنان دا اينالاعا ىزعارلى قىراۋ, قىلاۋ شاشىلىپ تۇرعانداي سەزٸلەدٸ. ول – تەمٸر تەرتٸپ دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرگەن, ٶمٸردٸڭ مەنٸن تەرتٸپ دەپ قانا ۇققان ادام. ال بٸزدەر (ٶز باسىم) «تەرتٸپسٸز», مەيلٸنشە ەركٸندەۋمٸز. سەيٸت اعانىڭ ايتقانىنا سەل كٶنبەيٸن دەسەڭ, ول ٶزٸڭنەن بٸلٸمدٸ, دانا ادام, بەرٸن بولجاپ, بٸلٸپ تۇرادى, قارسى كەلەيٸن دەسەڭ, ونىڭ ادامگەرشٸلٸگٸ, كٸسٸلٸگٸ ٶزٸڭنەن اسىپ جاتىر. ول سونىمەن بٸرگە ادامنىڭ ٸشكٸ ويىن, مٸنەزٸن وقيتىنداي پسيحولوگ. جەر جاناتى جەتٸسۋدا, قاسيەتتٸ قاسكەلەڭدە ناعاشىسىنىڭ قولىندا ٶسكەندٸكتەن «جەمٸسٸ بار اعاش يٸلٸپ تۇرادى, جەمٸسٸ جوق اعاش قايقايىپ, قاقايىپ تۇرادى» دەپ تەمسٸل ايتىپ, مانساپتىڭ ىزبارلى بيٸگٸن مانسۇقتاپ, قاراپايىم قالىپقا تٷسە قالاتىنى تاعى بار. نە ٶزٸڭدٸ, نە ۇستازىڭدى الداي المايسىڭ. اقىرى ەرٸكسٸز مويىنسال بولىپ, كٶندٸگەسٸڭ, عىلىم مۇحيتىنىڭ كٶكشۋلان تولقىنىنان سەسكەنٸپ, قورقىپ, شاناعىڭنىڭ تار ەكەنٸن بٸلسەڭ دە, اللاعا, ودان كەيٸن ۇستازىڭا سەنٸپ, تەۋەكەلگە بەل بۋادى ەكەنسٸڭ. اياعىندا ونىڭ ايتقانىنا كٶنٸپ, توي-تومالاقتى كٷرت سيرەتٸپ, جارقىلداعان جيىن-توپىرعا دا بارماي, جۋرناليستٸك-پۋبليتسيستيكالىق ماقالالار جازىپ باسپاسٶزدە كٶرٸنبەي, اكادەمييا مەن ٷي اراسىن عانا جول قىلىپ, شىتىرمان كٸتاپتار ارالىنىڭ اراسىندا ٶمٸر سٷرەسٸڭ. ەرينە, باسىندا اقىنمىن دەپ «ايعا اتىلىپ» جٷرگەندٸكتەن, ازاننان كەشكە شەيٸن سۇر كابينەتتە سارىلىپ وتىرۋعا بٸردەن تٶسەلە المايسىڭ. بۇل كەزەڭدە سەيٸت اعانىڭ «عىلىمدى باس قانا ەمەس, نەگٸزٸنەن باتپانداپ وتىرعان سابىرىڭ جاسايدى» دەگەن سٶزٸ سەنٸ تٶزٸمگە شاقىرادى.
«جالعىز جالاۋ جالتىلداپ, تۇماندى تەڭٸز ٶرٸندە» دەگەندەي كٸتاپحانا قابىرعاسىندا قامالىپ, الىپتارمەن ارپالىسىپ وتىراسىڭ. دٷنيەجٷزٸنٸڭ عۇلامالارىمەن ٷنسٸز تٸلدەسٸپ, نەبٸر دانا ويلارعا توعىتىلاسىڭ, اكادەمييالىق اۋىر عىلىمنىڭ سالماقتى تابيعاتى ەڭسەڭدٸ بٸرتٸندەپ ەزە باستايدى.
مەن اكادەميياعا العاش كەلگەندە ٶزدەرٸ بەرٸن بٸلٸپ تۇرسا دا, ەشتەڭە جازىپ, ەشقانداي ەڭبەك قورعاماعان, قورعاعىسى دا كەلمەيتٸن سامارقاۋ دا سارتاپ وقىمىستىلارعا كەز بولىپ, تاڭ-تاماشا بولعانىم بار. اكادەمييالىق عىلىمنىڭ اۋىر جاۋاپكەرشٸلٸگٸن يىعىمەن سەزٸنگەن ولار ٷنسٸز جٷرگەندٸ جٶن كٶرگەنٸن كەيٸننەن بٸلدٸم. بٸراق بۇل تۇيىققا تاپ بولعاندا سەيٸت اعانىڭ «بٸلگەنٸم بٸر توعىز, بٸلمەگەنٸم توقسان توعىز», «ەركٸمنٸڭ قاتەلەسۋگە قاقىسى بار, بۇرىستىق دۇرىستىققا سەبەپشٸ بولادى» دەگەن سٶزدەرٸ كٶڭٸلٸڭە ٷمٸت ۇشقىنىن شاشادى, ۇستازىڭنىڭ مەيٸربان جٷزٸ مەن سەنٸمدٸ كٶزٸ, ساعان ۇقتىرعان كٷردەلٸ تٷيٸندەردٸ شەشەتٸن تەورييالىق-مەتودولوگييالىق قيسىندارى قالام الۋىڭا, قايراتتانىپ جازىپ كەتۋٸڭە دەمەۋ بەرەدٸ. ول مۇنداي تۇستا بيبليوگرافييالىق كٶرسەتكٸش ۇسىنىپ, فولكلورتانۋ مەكتەپتەرٸنٸڭ كەزەڭدەرٸ, ٶكٸلدەرٸ, ولار ۇستانعان تٷرلٸ باعىتتار مەن كونتسەپتسييالار تۋرالى دەرٸسپەن سۋسىنداتادى. الۋان تٷرلٸ عىلىمي كٶزقاراستار, ولاردىڭ اراسىنداعى تالاس-تارتىس, بٸزدەرگە قانداي جول قولايلى ەكەندٸگٸنە باعىت بەرەدٸ. ول ٶزٸ ۇسىنعان ەڭبەكتەر تٸزٸمٸن «تۇماندى تەڭٸزدە اداستىرمايتىن كومپاس» دەپ ايتقانى ەلٸ ەسٸمدە.
بٸر مەزگٸلدە ا.ن.ۆەسەلوۆسكيي, ۆ.يا.پروپپ, ە.م.مەلەتينسكيي, ۆ.م.جيرمۋنسكيي, ە.تەيلور, دج. فرەزەر, لەۆي-ستروس سەكٸلدٸ دانالاردى وقىپ شىققان سوڭ ٶزٸمە دەگەن سەنٸمٸم ازايعانىن ايتقانىمدا سەيٸت اعا: «ولار دا سەندەي ادام, دەمەك سەن دە ولارداي بولا الاسىڭ. قورىقپا, ولار باسقا ماتەريالدى قارادى, سولاي بولدى, سەنٸڭ نىسانىڭ باسقا. ەشقانداي عالىمعا تابىنۋشى بولما, بارلىعىن ٶزٸڭە ەرٸپتەس رەتٸندە سانا, ٶز نىسانىن جاقسى مەڭگەرگەن ادام – سٶزسٸز جاقسى عالىم بولادى» دەپ اقىل-كەڭەس بەرگەن ەدٸ.
ەرينە, بٸز قاسىم اقىن ايتقانداي: «بٸردەن پۋشكين بولماي-اق, بايمۇقانشا باستادىق».
سەيٸت اعانىڭ كٸتاپحاناسى ٶتە باي, وندا 5 مىڭنان استام كٸتاپ بار. فولكلورتانۋ, ەتنوگرافييا, سٶز ٶنەرٸ, تٷركولوگيياعا قاتىستى سيرەك كەزدەسەتٸن سالالىق كٸتاپتار جٷيەلٸ جينالعان. سەيٸت اعا بۇل كٸتاپتاردى تىنىمسىز پايدالانىپ, كەيبٸرٸنٸڭ ٸشٸنە اق قاعاز قىستىرىپ, پٸكٸرلەرٸن ٷنەمٸ تٷسٸرٸپ جٷرەتٸنٸ دە اڭعارىلادى. ەدەتتە سەيٸت اعانى جۇمىستا كەزدەستٸرسەڭ, ىزعارلى سەكٸلدٸ سەزٸلەدٸ. ال ٷيٸنە بارساڭ جٷزٸنەن شۋاعى تٶگٸلگەن مەيٸربان قاريياعا تاپ بولاسىڭ. سەيٸت اعا قۇتتى مەشٸت ٷيٸندەي قاسيەتتٸ شاڭىراعىنا ەنگەندە جان دٷنيەسٸ باراقات تاۋىپ, اسىل جارى, ٶمٸرلٸك ارقاتٸرەگٸ تامارا جەڭگەمٸز بەن نەمەرەلەرٸنٸڭ قاسىندا جازداي جادىراپ شىعا كەلەدٸ ەكەن. شاپانىن جامىلىپ, اق دومبىراسىن قولىنا الىپ, قوڭىر ەۋەنگە باسادى. نەمەرەلەرٸ كەلسە, اينالىپ تولعانىپ شۋاعىن شاشادى. تالاي عاجايىپ ەڭبەكتەرٸ دٷنيەگە كەلگەن كابينەتٸنٸڭ ەسٸگٸنەن اتتاعاندا ەرەكشە شابىتتى كٷيگە تٷسٸپ, ساعان دەگەن ىقىلاسى دا جٷز ەسە ارتا تٷسكەندەي بولادى. تامارا تەتەنٸڭ اق پەيٸلٸمەن اقتارىلىپ جايعان كٶل-كٶسٸر داستارقانىنان دەم تاتقان سوڭ اكادەميك اعامىز كابينەتٸندە قابىلداپ, الدىمەن ٶزٸنٸڭ جازىپ جاتقان زەرتتەۋلەرٸنٸڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى ساعان ەسەپ بەرەدٸ, ودان كەيٸن عانا ٶزٸڭە بەرگەن تاپسىرمالار تۋرالى سۇراي باستايدى.
اعايدىڭ كٸتاپتارىنا قىزىعاسىڭ, ال قالاعان كٸتاپتارىڭدى كٶرۋگە, اقىل-كەڭەس الۋعا, ٷيٸڭە ەكەتٸپ وقۋعا رۇقسات ەتٸلەدٸ. شىعارىڭدا ولاردى بلوكنوتىنا اي-كٷنٸن قويىپ, تٸزٸمدەپ الادى. يە, بۇل كٸتاپحانادان عىلىمعا كەلگەن تالاي ٶرەلٸ اعالارىمىز تەلٸم الىپتى. بٸزدەن بۇرىن ز.سەيٸتجانوۆ, ك.ماتىجان, ش.كەرٸم, ا.ەبدٸسادىق, ودان ٸلگەرٸ ب.مايتانوۆ, س.نەگيموۆ, ن.ەلٸمباي, س.قوراباي باستاعان بۋىن دا قىزىعىن كٶرگەن دەسەدٸ. جازۋشىلار دا اعايدىڭ كٸتاپتارىنا قۇمار بولادى. مەسەلەن, بٸر شەتٸن جاعداي – ۆ.م.جيرمۋنسكييدٸڭ «تيۋركسكيي گەرويچەسكيي ەپوس» دەگەن كٸتابىن ا.سٷلەيمەنوۆ اعامىز الىپتى دا, قايتارۋعا مۇرشاسى بولماپتى. وسى كٸتاپتان باسقا نەبٸر عاجاپ دٷنيەلەردٸڭ بارلىعىن سەيٸت اعانىڭ كٸتاپحاناسىنان الىپ وقۋعا, قاراپ تانىسۋعا مٷمكٸندٸك تۋعانىنا بٷگٸندەرٸ مىڭ شٷكٸر ەتەمٸن.
سەيٸت اعا اكادەمييالىق دەستٷردە تەربيەلەنٸپ, عىلىم كەڭٸستٸگٸنە سامعاپ, ۇستازى ن.س.سميرنوۆانىڭ مەيٸربان تەربيەسٸن كٶرگەن باقىتتى جان. قازٸر ارتىنا ٶزٸ دە ٶنەگەلٸ مەكتەپ قالىپتاستىرعان ٷلكەن جٷرەكتٸ كٶشباسشى تۇلعا.
ەرقانداي عىلىمنىڭ شىڭى, بارار اسۋى – كلاسسيفيكاتسييا دەسەك, سەيٸت اعا وسى كٷردەلٸ دە اۋىر جۇمىستى اتقارىپ, جانرلار تەوريياسىن اشقان كەسٸبي مامان بولعاندىقتان قازاق فولكلورىن جٷيەلەۋ, جانرعا بٶلۋ, تٷرگە جٸكتەۋ, تٷگەندەۋ جۇمىسىن تابىستى جٷرگٸزدٸ. ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ «ەدەبيەت تانىتقىشىنان» باستالعان بۇل كٷردەلٸ جۇمىس سەيٸت اعايدىڭ جالپى رەداكتسيياسىمەن, تٸكەلەي جەتەكشٸلٸگٸمەن جارىق كٶرگەن «قازاق فولكلورىنىڭ تاريحى» (2008) اتتى ۇجىمدىق مونوگرافييادا تيياناقتالا تٷستٸ دەۋگە بولادى.
ەسٸرەسە, ول قازاق حالىق پروزاسىنىڭ جانرلىق جٷيەسٸن جاسادى, بۇل ٷلگٸ تۋىسقان حالىقتار ٷشٸن دە تاعىلىمدى بولدى. قازاق فولكلورىنىڭ ەربٸر جانرىنا جەكە مونوگرافييا ارناۋ – بٷگٸندەرٸ 100 توم بولىپ جارىق كٶرگەن باي مۇرامىزدى عىلىمي نىسانعا اينالدىرۋ, يگەرۋگە جول اشاتىن كەشەندٸ جۇمىس. وسى سالادا سەيٸت اعانىڭ جولىن جالعاستىرعان كەيٸنگٸ بۋىن عالىمدار دا تەر تٶگٸپ كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, قازاق كٶنە-نانىم سەنٸمدەرگە قاتىستى فولكلورىنان ب.ابىلقاسىموۆ, وتباسىلىق عۇرىپ فولكلورىنان ك.ماتىجان, قازاق داستانىنان ب.ەزٸباەۆا, جۇمباقتان ش.كەرٸم, تاريحي جىردان ا.ەبدٸسادىق, جەر-سۋ اڭىزدارىنان ا.پاڭگەرەەۆ, انتيكالىق ميفتەن ر.ەلمۇحانوۆالار دوكتورلىق ەڭبەك قورعاسا, اۋىز-ەكٸ ەڭگٸمەدەن پ.ەۋەسباەۆا عىلىمي ديسسەرتاتسييا جازدى. ال ماعان ۇستازىم «قازاقتىڭ حالىق پروزاسى» زەرتتەۋٸنٸڭ ميف دەگەن بٸر تاراۋىن تەبەرٸك ەتٸپ ۇسىندى.
بٷگٸندەرٸ س.ا.قاسقاباسوۆ الاش جۇرتىنىڭ ابىزىنا اينالدى. ول باسقارعان «بابالار سٶزٸ» جٷزتومدىعى ەلەم مەدەنيەتٸنە قازاق جۇرتىنىڭ قوسقان ٸنجۋ-مارجانى ەكەنٸن زييالى قاۋىم باعالاپ وتىر. بٸردە اقىن اعامىز سەرٸك تۇرعىنبەكوۆ «قاسقاباسوۆتٸكٸ قاسقا جول, باسقالاردٸكٸ باسقا جول» دەگەن ەدٸ. بۇل ەدەمٸ ايتىلعان ەزٸلدٸڭ استارىندا اقيقات جاتقانىنا ونىڭ تاۋداي ەڭبەكتەرٸن تاماشالاپ قاراساڭ كٶزٸڭ جەتە تٷسەدٸ.
اقەدٸل تويشانۇلى,
حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ,
فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
