مۇنداي پٸكٸردٸ فەيسبۋك پاراقشاسىندا «قازاقستان» تەلەراديوكورپوراتسيياسىنىڭ باسقارما تٶراعاسى ەرلان قارين بٸلدٸردٸ
«بٷگٸن بەرٸمٸزدٸڭ ٸزدەگەنٸمٸز ەل گازەتٸ «ەگەمەن» بولدى.
ۇلتتىق سانا-سەزٸمنٸڭ نەگٸزگٸ بٸر تٸرەگٸ - تاريحي سانا-سەزٸم. ەربٸر جەكە ادامعا ٶز ٶمٸرٸندەگٸ ميسسيياسىن تٷسٸنۋ ٷشٸن ٶزٸنٸڭ ارعى تەگٸن, اتا-بابالارىنىڭ جولىن بٸلۋٸ قانداي قاجەتتٸ بولسا, دەل سولاي جالپى ۇلتتىڭ ميسسيياسىن, جالپى ادامزات ٶركەنيەتٸندەگٸ ورنىن ايقىنداۋ ٷشٸن ول ٶزٸنٸڭ تاريحي ورنىن انىقتاپ بٸلگەنٸ دۇرىس», - دەپ جازدى ەرلان قارين فەيسبۋكتەگٸ پاراقشاسىندا.
ونىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, ۇلتتىق تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ العاشقى جىلدارىندا ۇلت بولىپ ۇيىسۋ پروتسەسٸنە تاريحي تاقىرىپتارعا قاتىستى ديسكۋسسييالار قوزعاۋشى كٷش بولىپ وتىرعان.
«ەستەرٸڭٸزدە بولسا, 90 جىلدارى ۇلتتىق سانا-سەزٸمگە ٷلكەن دٷمپۋ بەرگەن دە تاريحقا قاتىستى پٸكٸرتالاستار. سول كەزدە پايدا بولعان تاريحتىڭ اقتاڭداقتارى مەسەلەسٸ, رەپرەسسييا كەزٸندە قۇربان بولعانداردى اقتاۋ, الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ەسٸمدەرٸن جاڭعىرتۋ, باھادٷر باتىر بابالارىمىزدىڭ استارىن بەرٸپ, تويلارىن اتاپ ٶتۋ - ۇلتتىق تاريحي سانا-سەزٸمنٸڭ قالىپتاسۋىنا ٷلكەن سەرپٸلٸس بەردٸ.
ودان كەيٸن, جاڭا مىڭجىلدىققا اياق باسقاندا, ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن جٷزەگە اسقان «مەدەني مۇرا» باعدارلاماسى - ۇلتتىق تاريحىمىزداعى جوعىمىزدى تٷگەندەپ, جيناقتاۋعا مٷمكٸندٸك تۋدىردى.
2013 جىلى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن ۇلتتىق تاريحتى اكادەمييالىق تۇرعىدان تٷگەندەۋ جولىندا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ.
ٶتكەن جىلعى ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى دا وسى ديسكۋسسييالارعا تاعى بٸر قوزعاۋ سالدى.
ال, بٷگٸنگٸ ماقالانى ەلباسىنىڭ ۇلتتىق تاريح جٶنٸندەگٸ تاقىرىپتىق تۋىندىسى دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى. «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» - ۇلتتى جاڭا ويلارعا جەتەلەيتٸن كەزەكتٸ باعدارلامالىق ماقالا», - دەيدٸ ول.
ەرلان قارين ايتۋىنشا, وسىنىڭ الدىنداعى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالا قازاق قوعامىنىڭ كٷن تەرتٸبٸن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, بٷگٸنگٸ جارييالانعان ماقالا ۇلتتىق سانا-سەزٸمنٸڭ قالىپتاسۋىنداعى جاڭا ديسكۋرس بولماق.
«بٷگٸنگٸ ماقالانىڭ ويى نەدە? بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن بٸز تاريحىمىزدى جيناقتاپ, تولىقتىرىپ, بارى مەن جوعىن انىقتاۋمەن كەلدٸك.
ەندٸگٸ رەتتە قازاق ۇلتىنىڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەتتەگٸ ورنىن جەنە ٷلەسٸن كٶرسەتۋ. تٷسٸنگەن ادام ٷشٸن شىن مەنٸسٸندە مەملەكەتتٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن ەگەمەندٸگٸ شارتتارىنىڭ بٸرٸ.
مەملەكەتتٸڭ بولاشاقتاعى ٶمٸرشەڭدٸگٸنٸڭ تيٸستٸ ينستيتۋتسيونالدى شارتتارعا: مەملەكەتتٸك قۇرىلىمى, شەكاراسى, ۇلتتىق ۆاليۋتاسى, ەكونوميكاسى, ەسكەرٸ, مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتارىمەن قاتار رۋحاني قۇندىلىقتارمەن دە انىقتالادى.
بٸز جاپون, قىتاي, اراب مەدەنيەتتەرٸمەن تامسانىپ, سٷيسٸنەمٸز. ولار سول مەدەنيەتتەرٸن كٶرسەتە العاندارىنىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸن دە قالىپتاستىرا الدى.
بۇل ۇلتتىق مەدەنيەتتەر ەرتەڭ وڭاي جوعالىپ كەتپەيدٸ. جاھاندانۋ زامانىندا قازاق ۇلتى ٶز ورنىن ساقتاپ قالۋى ٷشٸن, سونىمەن قاتار, باسقالارعا ادامزات ٶركەنيەتٸنە قوسقان ٷلەسٸمٸزدٸ كٶرسەتە بٸلۋٸمٸز كەرەك», - دەيدٸ ەرلان قارين.
قارين سونىمەن بٸرگە قازاقتىڭ كەزدەيسوق پايدا بولعان, ەلەمدٸك پەريفەرييادا كەزدەيسوق فاكتورلار ەسەرٸنەن قالىپتاسقان ۇلت ەمەس ەكەنٸن ايتىپتى.
«بٸز مىڭداعان جىلدار بويى ادامزات ٶركەنيەتٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا ەرقاشان ٷلەس قوسىپ قويماي, تٸپتٸ ٷلكەن ەلەمدٸك تاريحي پروتسەستەردٸڭ ورتاسىندا بولدىق.
بٸز جٸبەك جولىنىڭ بويىندا ەمەس - بٸز جٸبەك جولىنىڭ توعىسقان ورنى بولدىق.
بٸز باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى ٶركەنيەتتەردٸ بايلانىستىردىق. سول ارقىلى قازاق مەدەنيەتٸ ٶز الدىنا بٶلەك ٶركەنيەت بولىپ قالىپتاسا الدى. قازاق مەدەنيەتٸ ەلەمدٸك مەدەنيەتتٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ, ٶزەگٸ. تٷركٸ مەدەنيەتٸ, يسلام مەدەنيەتٸ, كٶشپەلٸ مەدەنيەتتەردٸڭ ەپيتسەنترٸندە بولعان قازاقتىڭ ساناسىنا ٶزٸنٸڭ باي مەدەنيەتٸنٸڭ ورنىن انىقتاۋىمىز قاجەت.
بۇل مەملەكەتتٸلٸكتٸڭ بٸر ماڭىزدى تٸرەگٸ. بٸز مەملەكەتتٸلٸكتٸ قۇردىق, ەندٸ مەملەكەتشٸلدٸكتٸ قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك.
ال مەملەكەتشٸلدٸكتٸڭ نەگٸزگٸ العىشارتى - ۇلتتىق سانا-سەزٸم مەن تاريحي سانا-سەزٸم. بٷگٸنگٸ ماقالا قازاق قوعامىنا تەرەڭ پٸكٸر قالىپتاستىرۋعا, كٶلەمدٸ ديسكۋسسييالارعا ٷلكەن نەگٸز بولماق», - دەيدٸ ەرلان قارين.
ەسكە سالا كەتسەك, بٷگٸن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسى جارييالانعان بولاتىن.
