قازٸرگٸ تاڭدا رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋ جەنە كاداستر ورتالىعى ەلدٸ مەكەندەردەگٸ ينجەنەرلٸك كوممۋنيكاتسييالاردى ينۆەنتاريزاتسييالاۋ, قالا قۇرىلىسىنىڭ مەلٸمەتتەر بازاسىن وn-line رەجيمگە كٶشٸرۋ جەنە قالا قۇرىلىسىنىڭ بٸرەگەي ينفراقۇرىلىمدىق تۇعىرناماسىن ەزٸرلەۋ سىندى ماڭىزدى ستراتەگييالىق جۇمىستارمەن اينالىسۋدا. وسى رەتتە ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى تۇرلىبەك مۇساباەۆ قالا قۇرىلىسىن تسيفرلاندىرۋدا قولعا العان جۇمىستاردى «قالا مەن دالا» گازەتٸنە رەت-رەتٸمەن بايانداپ بەردٸ.
– تۇرلىبەك مىرزا, قالا قۇرىلىسى سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ٸسٸ ەلٸمٸز ٷشٸن قانشالىقتى ماڭىزدى?
– قازٸرگٸ تاڭدا بارلىق سالا تسيفرلاندىرۋعا ارقا سٷيەپ, دامىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. ەكونوميكا, قۇرىلىس, تۇرعىن ٷي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, مەدەنيەت, بٸلٸم بەرٸ تسيفرلانۋدىڭ ارقاسىندا زامان تالابىنا ساي دامۋدا.
مەملەكەتتٸك اۋماقتىق باسقارۋ ساياساتىن جٷرگٸزۋدە حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, تۇرعىنداردىڭ قىزمەتٸن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل اۋماقتىق باسقارۋ سالاسىنداعى باستى كٶرسەتكٸش دەسەك بولادى.
وسى رەتتە اۋماقتاردىڭ دامۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ, دامۋ تەندەنتسييالارى تسيفرلىق دەرەك كٶزدەرٸندە انىق كٶرٸنٸپ, نىسانداردىڭ كەشەندٸ ورنالاسۋىن, اۋماقتار مەن جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردٸڭ زاماناۋي ٷيلەسٸمدٸلٸگٸ جەنە اۋماقتارداعى جوسپارلى ٶزگەرٸستەر, ينفراقۇرىلىمداردىڭ جاعدايى تايعا تاڭبا باسقانداي انىق كٶرٸنۋٸ تيٸس.
بۇل رەتتە ماڭىزدى دەرەككٶزٸ رەتٸندە تسيفرلى قالا قۇرىلىسىنىڭ كاداسترىن تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور.
ٷكٸمەتتٸڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, بٸزدٸڭ ورتالىققا جالپىمەملەكەتتٸك دەڭگەيدە قالا قۇرىلىسى جوبالارىن بٸرتۇتاس قيسىندى جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسى رەتتە ورتالىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنىڭ باس سحەماسىن دايىنداپ, جوبا اياسىندا اۋماقتىق كەستەنٸڭ ايماقارالىق دامۋدىڭ ماكروايماقتىق جەنە اگلومەراتسييالىق جوباسىن ەزٸرلەدٸ.
بٸزدٸڭ بۇل جوبالارىمىز ەلەمدٸك ٸس-تەجٸريبەگە سەيكەس, ٷكٸمەت پەن جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەر بەكٸتتٸ. وسى جوبالارعا سٷيەنٸپ, ايماقتارداعى دامۋدىڭ تيٸمدٸ جوسپارلارىن قۇرۋعا بولادى.
بٷگٸندە تەرريتورييالاردى ۇيىمداستىرۋدىڭ باستى سحەماسى ەلٸمٸزدٸڭ قالا قۇرىلىسى ساياساتىنىڭ باعىتتارىن ايقىنداپ وتىر. باستى سحەما ەلٸمٸزدەگٸ ايماقتاردىڭ كەشەندٸ جەنە تەڭ دەرەجەدە دامۋىن قامتاماسىز ەتٸپ, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ورتالىعى مەن ۋربانيزاتسيياعا قولايلى ورتانى ايقىندايدى.
باستى سحەمانى تالداپ كٶرسەتسەك, ماكروايماقتىق (ورتالىق, وڭتٷستٸك, باتىس) دامۋدا ٶڭٸرارالىق كووپەراتسييانى دامىتۋ, وبلىستاردىڭ ٶزارا ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸكتەرٸن باعالاۋعا بولادى. سونىمەن قاتار ەكونوميكانى دامىتۋعا قاجەتتٸ رەسۋرستىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق مٷمكٸندٸكتەرٸن سارالاپ, ونى تيٸمدٸ پايدالانۋعا جول اشادى.
باس سحەمادا قازاقستان اۋماعىن ۇزاق مەرزٸمدٸ اۋماقتىق دامىتۋ مەن ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋ كٸرەدٸ. ەل اۋماعىن ۇيىمداستىرۋدىڭ باس سحەماسى حالىقتى قونىستاندىرۋ جەنە ٶندٸرٸستٸك كٷشتەردٸ ورنالاستىرۋ جٷيەسٸن مەملەكەتتٸك رەتتەۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
مەملەكەتتٸك قالا قۇرىلىسى كاداسترىندا ەكٸمشٸلٸك اۋماقتار, قالا قۇرىلىسى قىزمەتٸنٸڭ نىساندارى تۋرالى مەلٸمەتتەر, ينفراقۇرىلىم نىساندارى, ينجەنەرلٸك جەلٸلەر مەن كوممۋنيكاتسييالار تۋرالى مەلٸمەت جيناقتالادى.
ورتالىق الماتى, شىمكەنت جەنە اقتٶبە قالاسىنىڭ اگلومەراتسييالىق سحەماسىن دايىنداعاندا ەلەمدٸك ٸس-تەجٸريبەگە سٷيەنٸپ («ٷلكەن پاريج» جوباسى باسشىلىققا الىندى), جەرگٸلٸكتٸ جەردٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸكتەرٸنە باسا مەن بەردٸك. ايتالىق, الماتى مەن شىمكەنت اگلومەراتسيياسىن دايىنداعانىمىزدا قوس قالاعا سٷيەنٸپ, ونىڭ اينالاسىندا يندۋستريالدى دامۋعا نەگٸز بولاتىن قۋاتتى ەلدٸ مەكەندەر قۇرۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتتٸك. ٶيتكەنٸ قوس قالاعا ٶزگە ٶڭٸرلەردەن كەلۋشٸلەردٸڭ سانى ٶتە كٶپ. ولاردى وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى دامىتۋعا باعىتتاعان ماڭىزدى.
ال اقتٶبە قالاسىنىڭ اگلومەراتسيياسىن ەزٸرلەگەندە قالانىڭ ايماقارالىق ورنىنا, ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا جەنە ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸنە بارىنشا كٶڭٸل بٶلٸندٸ.
– قازٸرگٸ تاڭداعى ەلٸمٸزدەگٸ مەملەكەتتٸك قالا قۇرىلىسى كاداسترى جايىندا ايتساڭىز? قولعا العان جۇمىستارىڭىز بويىنشا قانداي نەتيجەگە قول جەتكٸزدٸڭٸزدەر?
– بٸرٸنشٸ كەزەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك قالا قۇرىلىسى كاداسترى جٷيەسٸ اقپاراتتىق جٷيەسٸن اۆتوماتتاندىرعانىمىزدى ماقتانىشپەن ايتا الامىن. وسىلايشا, ەلٸمٸز بويىنشا 32 مىڭ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار نىساندار اقپاراتتىق جٷيەگە ەنگٸزٸلدٸ. بۇدان باسقا, وسى جۇمىستاردى ٷيلەستٸرەتٸن قۇقىقتىق جەنە تەحنيكالىق ەلەۋەت قالىپتاسقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى.
بٷگٸندە سالالىق مينيسترلٸكتٸڭ سايتىندا قالا قۇرىلىسىنا ۇدايى ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸپ وتىرامىز. بۇل حالىق پەن كەسٸپكەرلەر ٷشٸن اسا قاجەت دٷنيە.
قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ ەلەكتروندى قورىمىز «مەكەنجاي رەگيستر» اقپاراتتىق جٷيەسٸنە, «جىلجىمايتىن مٷلٸك رەگيسترٸنە», مەملەكەتتٸك جەر كاداسترى اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جٷيەسٸنە, «جەكە تۇلعالار» مەن «زاڭدى تۇلعالار» مەملەكەتتٸك مەلٸمەتتەر قورىنا, ۆەدومستۆوارالىق كەشەندٸ ساراپتاۋدىڭ بٸرتۇتاس اقپاراتتىق جٷيەسٸنە قوسىلعان.
ورتالىق ايماقتارداعى قالا قۇرىلىسى كاداسترىن ينۆەنتاريزاتسييالاۋ جەنە جەردٸڭ بەتٸ مەن استىنداعى ينجەنەرلٸك كوممۋنيكاتسيياسىنىڭ مەلٸمەتتەر قورىن قۇرىپ ٷلگەردٸ. مۇنىڭ ٶزٸن ٷلكەن نەتيجە دەپ باعالاسا بولادى.
– كەز كەلگەن ادام تسيفرلاندىرۋعا ارقا سٷيەپ, ٶزٸنە قاجەتتٸ اقپاراتقا تەز قول جەتكٸزەتٸنٸن بٸلەمٸز. وسى رەتتە حالىق كاداسترلىق مەلٸمەتتەرگە قالاي قول جەتكٸزەتٸنٸن ايتا كەتسەڭٸز?
– بٷگٸندە بٸزدٸڭ اقپاراتتىق بازامىز ارقىلى تەك قانا قاراپايىم حالىق ەمەس, سونىمەن قاتار كەسٸپكەرلەر, مەملەكەتتٸك ورگاندار ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىم جايىندا كەڭ كٶلەمدٸ اقپارات الىپ, وعان قالاي قوسىلۋعا بولاتىنىن بٸلە الادى.
بٸزدٸڭ ورتالىقتىڭ ەلٸمٸز بويىنشا 10 فيليالى جۇمىس ٸستەيدٸ. وسى رەتتە ورتالىق قىزمەتكەرلەرٸ كاداسترلىق مەلٸمەتتەرگە قاتىستى حالىققا 22 مىڭ قىزمەت كٶرسەتكەنٸن ماقتانىشپەن ايتار ەدٸم.
جالپى, كاداسترلىق مەلٸمەتتەر قورى قۇرىلىس جەنە ارحيتەكتۋرا سالالارىندا اشىق شەشٸم قابىلداۋعا ايرىقشا ىقپال ەتەدٸ. بۇدان باسقا, بيزنەس ٷردٸستەردٸ اۆتوماتتاندىرىپ, قۇرىلىس پەن جوسپارلاۋعا قاتىستى رۇقسات قاعازداردى جەدەلدەتٸپ الۋعا ەسەر ەتەتٸنٸن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
– 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جەر» تۇرعىن-ٷي باعدارلاماسى اياسىندا ٶزٸڭٸز باسقارىپ وتىرعان كەسٸپورىندى قانداي جۇمىستار كٷتٸپ تۇر?
– بەس جىلعا جوسپارلانعان «نۇرلى جەر» تۇرعىن-ٷي باعدارلاماسى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋ جەنە كاداستر ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن جاڭا ساپادا كٶرٸنۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن.
قازٸرگٸ تاڭدا قالا قۇرىلىسى كاداسترىنا اۋدان, وبلىس, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ 253 مىڭ نىسان بويىنشا مەلٸمەتتەر ەنگٸزٸلدٸ. وسىلايشا, تسيفرلىق مەلٸمەتتەر قورى 15 پايىزدان 47 پايىزعا دەيٸن ۇلعايعانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. بۇدان باسقا, ەلٸمٸزدەگٸ 172 ەلدٸ مەكەندە ورنالاسقان 235 نىسانعا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ينۆەنتاريزاتسييا جٷرگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز.
– مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستاردى جٷرگٸزگەندە سٸزدەر ٶزگە دە كومپانييالاردىڭ قىزمەتٸنە جٷگٸنەسٸزدەر مە?
– جوق. ەلدٸ مەكەندەردەگٸ ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدارعا ينۆەنتاريزاتسييا جاساپ, قالا قۇرىلىسى كاداسترىن دايىنداۋ جۇمىستارىن جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ جٷزەگە اسىرامىز. بۇل ٸسكە ەشقانداي كومپانييانى ارالاستىرمايمىز.
بٸزدٸڭ ورتالىق جوعارى تەحنولوگييالىق جەنە زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جەنە پيلوتسىز ۇشاتىن قۇرىلعىلارمەن, GPS قابىلداعىش قۇرىلعىلارمەن تولىقتاي جابدىقتالعان.
– قالاي ويلايسىز, تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى مەن ەلەۋمەتتٸك نىسانداردىڭ ەلٸمٸزدە كٶپتەپ سالىنۋى, قالا مەن ٶندٸرٸستٸڭ ينفراقۇرىلىمداردىڭ دامۋى قالا قۇرىلىسى كاداسترىن تسيفرلاندىرۋ ٸسٸن قانشالىقتى جەدەلدەتەدٸ?
– بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى قىسقا ۋاقىتتا شەشۋ ٷشٸن بٸزدەر «تسيفرلى ينۆەنتاريزاتسييالاۋ» ٸسٸن ٷش باعىتتا جٷرگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز.
بٸرٸنشٸ, ينۆەنتاريزاتسييالاۋ جۇمىسىن ترانسفورماتسييالاپ, قاتىسۋشىلاردىڭ جۇمىسىن بٸر جەردەن ٷيلەستٸرمەكشٸمٸز.
ەكٸنشٸدەن, ٶزٸمٸزدٸڭ قورىمىزدى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرمەن بايلانىسىن نىعايتىپ, بٸرتۇتاس ينفراقۇرىلىمدىق تۇعىرناما دايىنداماق جوسپارىمىز بار.
ٷشٸنشٸدەن, جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋدە on-line جٷيەسٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن ارتتىراتىن بولامىز.
وسى ويعا العان جۇمىستار قولعا الىنعان كەزدە بٸرتۇتاس تۇعىرناما ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدارعا مونيتورينگ جٷرگٸزٸپ, اپپاتتىق جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا جەنە سالىقتىق تٷسٸمدەردٸڭ كٶلەمٸن 14 پايىزعا دەيٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمداردى كٷتٸپ, ۇستاۋعا جۇمسالاتىن شىعىنداردى 15 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت!
