(«The Guardian», ۇلىبريتانييا)
ەڭ جاس پرەزيدەنت
ول كەزدە بيلٸك ساپىندا ەلٸ دە بولسا كوممۋنيستەر كٶپ ەدٸ. ولار ەلٸ دە بولسا ٶتكەن دەۋٸردٸ اڭسايتىن... ال سااكاشۆيلي جاڭا بۋىننىڭ ٶكٸلٸ ەدٸ. ول كسرو-عا قارسى بۋىننىڭ ٶكٸلٸ-تۇعىن. ول كسرو-عا قارسى شىققان رەيگان مەن تەتچەرگە تابىناتىن. سودان دا شىعار شەۆاردنادزەنٸڭ كابينەتٸندە ۇزاق ايالداعان جوق. 11 ايدان كەيٸن وتستاۆكاعا كەتتٸ. ٶز ەركٸمەن. «مۇنداي جانى, ارى لاس ادامدارمەن جۇمىس ٸستەي المايمىن» دەدٸ ول. ٷش جىلدان كەيٸن ول 2003 جىلعى سايلاۋدىڭ نەتيجەسٸن بۇرمالاعان شەۆاردنادزەنٸڭ پارتيياسىن تاقتان تايدىردى. ەرينە, حالىقتىڭ كٷشٸمەن.
گرۋزييا پرەزيدەنتٸ بولىپ سايلانعاندا نەبەرٸ 37-دە ەدٸ. ول ەۋروپاداعى ەڭ جاس باسشى بولدى. ول كەزگٸ گرۋزييا جەمقورلانعان ەل-تۇعىن. تٸپتٸ جاڭا كۋەلٸك الۋ ٷشٸن دە پارا بەرەتٸنسٸڭ... «ونىڭ پرەزيدەنتتٸگٸنٸڭ العاشقى جىلىندا ۇساق-تٷيەك كوررۋپتسييا تٷبەگەيلٸ جويىلدى» دەيدٸ Transparency International.
ول كەزدە گرۋزييانىڭ بٸر بٶلٸگٸن رەسەي باسىپ العان. قىزىق بولعاندا العاشقى پرەزيدەنتتٸك ساپارىن سااكاشۆيلي مەسكەۋدەن باستايدى. 2004 جىلى. كٶرشٸمەن تٸل تابىسقىسى كەلگەن. بٸراق, كسرو-نى جەك كٶرەتٸن سااكاشۆيلي مەن كسرو-نىڭ قۇلاعانىن حح-عاسىردىڭ ەڭ ٷلكەن تراگەديياسى سانايتىن پۋتيننٸڭ تٸل تابىسۋى مٷمكٸن ەمەس ەدٸ. 2008 جىلدىڭ تامىزىندا ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى ارازدىق قاقتىعىسقا ۇلاسىپ, گرۋزين جەرٸندە جەكە وتاۋ تٸككەن وڭتٷستٸك وسەتييا مەملەكەتٸ ٷشٸن 5 كٷندٸك سوعىس باستالدى.
2013 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە سااكاشۆيلي بۇۇ مٸنبەرٸندە سٶز سٶيلەدٸ:
– ەسكٸ يمپەرييا بٸر كەزگٸ شەكاراسىن قايتا قالپىنا كەلتٸرۋگە تىرىسىپ جاتىر, – دەدٸ ول. ونىڭ سٶزٸنە ەشكٸم مەن بەرگەن جوق. بٸراق, ەكٸ جىلدان كەيٸن باتىس ليدەرلەرٸ سول جولعى سااكاشۆيلي سٶزٸنٸڭ شىندىققا اينالعانىن ۇقتى.
ول پۋتين تۋرالى ويلاماۋعا تىرىسام دەگەن بٸر جولى. «بۇل ادامنىڭ اتىن ەسٸمە السام, قۇسقىم كەلەدٸ» دەگەن دە وسى سااكاشۆيلي.
ودەسسا ەكٸمٸ
ول ٶتە قاتال. ودەسسا گۋبەرناتورىنىڭ قىزمەتٸنە كٸرٸسكەلٸ بەرٸ «بەكەر وتىراتىن» 600 قىزمەتكەردٸڭ جارتىسىن جۇمىسىنان قۋعان. ونىڭ ورنىنا بەلسەندٸلەر مەن ەرٸكتٸلەردٸ الىپتى.
سااكاشۆيلي بٸر نەرسەنٸ بٸلەدٸ. گرۋزين رەۆوليۋتسيياسىنان كەيٸن تۇتاس جٷيە اۋىستى, ال ۋكراين كٶتەرٸلٸسٸ ساياسي ەليتانى ورنىنان قوزعالتا العان جوق. رەۆوليۋتسييادان كەيٸنگٸ ٷكٸمەت «ەسكٸ دە جاڭا». پوروشەنكونىڭ ٶزٸ دە وليگارح.
بٸر قىزىعى ساياسي ەليتانىڭ ساپىن ٶزگەرتپەگەن تٶڭكەرٸس قوعامدى ٶزگەرتتٸ. بيلٸكتٸڭ قاۋقارسىزدىعى جەنە رەسەيمەن اراداعى سوعىس جاڭا ۋكرايندىقتاردىڭ بۋىنىن تەربيەلەپ جاتىر. بۇلار كٸمدەر? بۇلار بەلسەندٸلەر مەن ەرٸكتٸلەر. سااكاشۆيلي مۇنى دا بٸلەدٸ. «گرۋزييا پرەزيدەنتٸ بولعاندا حالىقتى قولىنان جەتەكتەپ كەلە جاتقانداي ەسەردە بولاتىنمىن. ال مۇندا كەرٸسٸنشە: حالىق بٸزدٸ العا يتەرٸپ وتىر», – دەيدٸ ول.
سااكاشۆيلي پوروشەنكومەن جيٸ كەزدەسەدٸ. بٸراق, وعان جەتۋ قيىن. ول كيەۆكە ۇشىپ باراتىن «حالىقارالىق ۋكراينا ەۋەجەلٸلەرٸ» كومپانيياسىنا تاعى بٸر وليگارح, دنەپروپەتروۆسكٸ وبلىسىنىڭ ەكس-گۋبەرناتورى يگور كولومويسكيي يەلٸك ەتەدٸ. كولومويسكييدٸ ورنىنان بوساتقان پوروشەنكو. سااكاشۆيلي ٶز كەزەگٸندە كولومويسكييدٸ كونتراباندامەن اينالىسادى دەپ ايىپتاعان جەنە... «ەندٸگٸ جەردە ونىڭ ۇشاقتارىنا وتىرمايمىن» دەگەن. ايتىلعان سٶز, اتىلعان وق.
قازٸر ول كيەۆكە كٶلٸكپەن بارىپ جٷر. استانا مەن ودەسسانىڭ ارالىعى 6 ساعات.
سااكاشۆيليدٸڭ نيەتٸ تٷزۋ. ٶكٸنٸشتٸسٸ ول ٶزگەرٸستەرگە بارىنشا قارسى شىعىپ وتىرعان جٷيەدە جۇمىس ٸستەيدٸ. ال مۇنداي جٷيە ونى كٷندەردٸڭ-كٷنٸ جاماناتتى قىلۋى مٷمكٸن.
تاعى بٸر ساپاردان قايتىپ كەلە جاتقاندا سااكاشۆيلي جول جٶندەپ جاتقانداردى كٶرەدٸ. «توقتا!» دەپ بۇيىرادى شوپىرعا. جاندارىنا جەتٸپ بارىپ: «بٸز بۇل جولمەن ەكٸ ساعات بۇرىن جٷرٸپ ٶتتٸك. مۇندا ادام بولماعان, بۇل جەردٸ ەشكٸم جٶندەپ جاتقان جوق-تۇعىن. بۇل جەردٸ اياق استىنان جٶندەي باستاعاندارىڭنىڭ سەبەبٸن بٸلەم. سەبەبٸ, جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك مەنٸڭ بۇل جەرمەن جٷرٸپ ٶتەرٸمدٸ بٸلدٸ. سوندىقتان ٶزدەرٸنشە ٸس بٸتٸرٸپ جاتقاندارىن كٶرسەتكٸسٸ كەلدٸ. ماعان مۇنداي ٶتٸرٸك كٶرٸنٸستٸڭ قاجەتٸ جوق» دەيدٸ سااكاشۆيلي.
ودەسسالىقتار وعان: «سٸز مۇندا ۇزاق بولاسىز با?» دەگەن ساۋالدى جيٸ قويادى. «ناقتى ٶزگەرٸستەردٸ جٷزەگە اسىرمايىنشا وسىندا بولامىن. گرۋزييا دەيسٸز بە? بەلكٸم, كٷندەردٸڭ بٸر كٷنٸ ورالارمىن. بٸراق, ەزٸر ەمەس. بۇعان دايىن ەمەسپٸن, گرۋزييا دا مەنٸ قابىلداۋعا دايىن ەمەس».
اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارعان,
دۋمان بىقاي
