«كٶرتىشقاندار» مەن «تاراقاندار»

«كٶرتىشقاندار» مەن «تاراقاندار»
جاتار الدىندا قىزىما «شەرتكٸش پەن تىشقان پاتشاسى» («ششەلكۋنچيك ي مىشينىي كورول») اتتى ەرتەگٸنٸ وقىپ بەردٸم. وقىپ بولعانىم سول ەكەن, ويىما قىزىق پاراللەلدەر ورالدى. بٸزدٸڭ ەليتانىڭ جاپپاي «كٶرتىشقاندارعا» اينالۋى بىلاي قاراساڭ, بٸزدٸڭ قوعامدى سارالاۋعا دا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ ەكەن. سونىمەن...

تالعات ەبدٸجاپپاروۆ, قوعام قايراتكەرٸ


талгат
талгат
 جٷيەنٸڭ دەل ورتاسىندا كٶرتىشقانداردىڭ (ەلدە ەدەپكٸ تٸلمەن «كرىسالاردىڭ» دەگەنٸمٸز دۇرىس پا? ) پاتشالارى وتىرادى. ٶزگەلەر ٷشٸن ولار قۇداي, بٸراق شەرتكٸش ٷشٸن ولار ەنشەيٸن سايقىمازاقتار. ەزٸرگە. بۇدان كەيٸنگٸ كەزەكتەگٸ «كٶرتىشقاندار» – قارجىلىق-ٶندٸرٸستٸك توپتاردىڭ مٷشەلەرٸ جەنە ەكٸنشٸ ەشەلوننىڭ شەنەۋنٸكتەرٸ. پاتشالارىنا قاراعاندا كٶرتىشقاندار سوتتالادى, جازاعا دا تارتىلادى.


مۇنداي «كٶرتىشقاندار» كەمەنٸ وڭتايلى سەت تۋسا تاستاپ قاشۋعا ەزٸر. «كٶرتىشقاندار» بٷكٸل قارجىنى استىنا باسىپ وتىر. ولار ٶزدەرٸ جەنە ٶزدەرٸنٸڭ پاتشالارى ٷشٸن تونايدى, جەيدٸ. ولار ٷلكەن قىزمەتتەردە وتىر. قانداي دەيسٸز بە? مەملەكەتتٸك ورگانداردا, ۇلتتىق كومپانييالاردا...


ولار اقشا ٷشٸن تالاسادى, قارجىنى ٶزٸم باقىلاسام دەيدٸ, ٶزگەشە ويلايتىنداردى جەك كٶرەدٸ. «كٶنبەگەندەردٸ كٶندٸرەدٸ. باعىنباعانداردى قۇرتادى. ولار كٸم? ەرينە, اقپارات قۇرالدارى, ينتەلليگەنتسييا, قوعام قايراتكەرلەرٸ, مەتسەناتتار.

«ولار بەرٸ بٸزدٸڭ تەرتٸپكە باعىنۋى تيٸس جەنە ٶمٸردٸڭ ٶزٸ سولاي جوسپارلانعان» دەپ ويلايدى «كٶرتىشقاندار». بٸزدٸڭ دە سولاي ويلايتىنىمىزعا سەنٸمدٸ. قىسقاسى, ولار بٸز ٷشٸن جەنە بٸزدٸڭ اتىمىزدان شەشٸم قابىلدايدى.

«كٶرتىشقانداردىڭ» پاتشالارى دا, ٶزدەرٸ دە 999 پايىزعا ارسىز. ولاردىڭ بولمىسى سونداي. ولار ٷشٸن ەشقانداي ۇلتتىق مٷددە, مەملەكەتتٸك مٷددە جوق. تەك ٶز مٷددەلەرٸ عانا بار. ولار ەلدٸڭ الدىندا بٸر-بٸرٸمەن ارازداسپايدى, استىرتىن جەنە ەڭ جاۋىز ەدٸسپەن كٷرەسەدٸ.

اق تىشقاندار بار. زەرتتەۋگە, تەجٸريبەگە ارنالعان. ولار ۇرلامايدى. ويلاعانى –مەملەكەت جەنە قارا حالىق. ولار تٷسٸنٸكسٸز ٶلٸممەن ٶلەدٸ. بٸراق ولار دا بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە قاپتەسەر-تىشقاندار.  ولاردى ٸرٸ تىشقاننىڭ دەڭگەيٸنە جەتكەنشە بورداقىلايدى. بىلايشا ايتقاندا, ولاردان پايدا بار. سەبەبٸ, ۇرلامايدى جەنە تەجٸريبە جاساۋعا كەرەك.

بۇدان كەيٸنگٸ دەڭگەي – قولبالا-تىشقاندار. بارىپ كەل, شاۋىپ كەلمەن اينالىساتىن «مەلكيي» شەنەۋنٸكتەر. ولاردىڭ بيلٸگٸ ماردىمسىز, شەكتەۋلٸ. بٸراق, ولار دا ۇرلايدى. ولار دا تٷپتٸڭ-تٷبٸندە «كٶرتىشقانعا» اينالسام دەپ ارماندايدى. بٸراق, ولاردىڭ مۇنداي تىشقانعا اينالۋى سيرەك, ولار ٶمٸر بويى سول دەڭگەيدە قالماق.

ال ٶزگە ادامدار جاي جەندٸكتەر, تاراقاندار. ولاردىڭ ەشكٸمگە كەرەگٸ جوق. كەيدە ولار شكافتىڭ استىنان سىعالايدى, كەي كەزدەرٸ جارىققا شىعادى, بٸراق مۇندايدا ولاردى گازەت پەن نەمەسە تەپٸشكەمەن «تارس» ەتكٸزٸپ مىجىپ ٶلتٸرەدٸ. تاراقاندار ٶزدەرٸنٸڭ باۋىرلارىمەن بٸرگە قاراڭعىدا, قاپاستا ٶمٸر سٷرەدٸ. ال جارىققا شىقسا, تىم-تىراقاي قاشادى. ولاردى تالاي ۋلاعان. بٸراق, جانى سٸرٸ ٶزدەرٸنٸڭ.

ولار تىشقانداردى جەك كٶرەدٸ, كٶرتىشقانداردان قورقادى جەنە ەدٸلەتتٸ, ادال كٶرتىشقاندار پاتشاسى تۋرالى اڭىزعا (ميفكە) سەنەدٸ. ولار ٷشٸن بٸز بەرٸمٸز – تاراقانبىز. بٸراق, بٸزدە ەرتٷرلٸمٸز. ارامىزدا تاراقاندار, قۇمىرسقالار, ارالار, سونا, شىبىن-شٸركەي, جىندى كٶبەلەك, شەگٸرتكە, قوڭىزدار بار. ال شەرتكٸشتٸڭ كٸم ەكەنٸن بٸلەسٸزدەر مە? ودان بۇرىن سٸز ٶزٸڭٸزدٸ كٸم دەپ سەزٸنەسٸز?