ونلاين وقۋدىڭ ولقىلىقتارى تۋرالى پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ٸ.جانسٷگٸروۆ اتىنداعى №58 مەكتەپ-گيمنازيياسىنىڭ ديرەكتورى سامال بوتاحانقىزى ايتىپ بەردٸ.
...
بٸرٸنشٸسٸ - ونلاين وقۋ كەزٸندە مۇعالٸمدٸ اسا قاجەت ەتپەي كەرەك اقپاراتتى ٶزدٸگٸنەن ٸزدەنٸپ وقۋعا بەيٸمٸ بار وقۋشىلار. مۇنداي بالالارعا قاشىقتان وقۋ پايدالى بولدى. سەبەبٸ ٶزٸنٸڭ ەلەمٸنە كٸرٸپ, قىزىق تاقىرىپتى زەرتتەۋگە مٷمكٸنشٸلٸگٸ ارتتى. قازٸرگٸ جاڭا وقىتۋ تەحنولوگيياسىنىڭ مەڭزەيتٸنٸ دە مۇعالٸم تەك باعىت-باعدار بەرۋشٸ. ال بٸلٸم الۋشى ارى قاراي پەندٸ تەك مەملەكەتتٸك باعدارلاما بويىنشا عانا ەمەس, باسقا دا شەت مەملەكەتتەردٸڭ سايتتارىنان وقىپ سالىستىرمالى تٷردە اناليز جاساۋعا داعدىلانۋى كەرەك. بۇل ارادا وقىتۋشى مەن وقۋشى اراسىندا تٸكەلەي بايلانىس جوق دەگەن سٶز ەمەس. مەكتەبٸمٸزدەگٸ 2600 بالانىڭ 20%-ى وسى وقۋشىلاردىڭ قاتارىنان تابىلدى.
ەكٸنشٸسٸ –
مۇنداي ەدٸسكە بۇرىن-سوڭدى ارنايى ەزٸرلەنٸپ, بەيٸمدەلمەگەن وقۋشىعا دا, وقىتۋشىعا دا بەيتانىس دٷنيە بولدى. باسىنا جەي تٷسكەندەي, ەبٸرجٸپ قالدى.
وعان قوسا وقىتۋشىدان اراقاشىقتىقتا وقۋ تەك بالانى عانا ەمەس اتا-اناسىن دا ٷلكەن سترەسكە الىپ كەلدٸ. ونلاين وقۋ كەزٸندە ولقىلىقتار كٶپ بايقالدى. 7-شٸ سىنىپقا ەندٸ كٶشكەن وقۋشىلار ٷشٸن قيىن بولدى. سەبەبٸ, فيزيكا, حيمييا سىندى تەحنيكالىق پەندەردٸ جاڭا مەڭگەرەيٸن دەپ جاتقان بالاعا تٷسٸنٸكسٸز جەنە قيىن دٷنيە بولىپ كٶرٸندٸ. سونداي-اق جازۋ ساباقتارىن كومپيۋتەر ارقىلى ورىنداعاندىقتان, ورفوگرافييا بٸرشاما اقساڭداپ قالدى. قازٸرگٸ بٸزدٸڭ مٸندەت - سول كەزدە جٸبەرٸپ العان وقۋ شىعىندارىن جىلدام قالپىنا كەلتٸرۋ.
شىنى كەرەك, بٸز قازٸر قيىن جاعدايدا تۇرمىز. ەكٸ جىلداي ونلاين رەجيمگە ٷيرەنٸپ قالعان بالانى قازٸر قايتا دەستٷرلٸ وقۋ ٷدەرٸسٸنە الىپ كەلۋ وڭاي بولىپ تۇرعان جوق. سەبەبٸ ونلاين وقۋ بالانى جاتتاندى, قۇرعاق وقۋعا داعدىلاندىرىپ تاستاعاندىقتان, ونى قايتا بٸلٸمگە دەگەن قۇشتارلىعىن وياتۋ مۇعالٸمنٸڭ موينىندا تۇرعان ٷلكەن جٷك. ول ٷشٸن وقىتۋشى پەداگوگيكالىق جەنە پسيحولوگييالىق تۇرعىدان بٸلٸكتٸ بولۋى ماڭىزدى.
«اۋىرعانىن جاسىرعان ٶلەدٸ» دەمەكشٸ, قازٸر بٸز بار مەسەلەنٸ اشىق ايتىپ, سونىمەن ٷزدٸكسٸز جۇمىس جاساپ كٷرەسۋٸمٸز كەرەك. مۇعالٸمدەر كٷندە ساباقتان تىس بالالاردى الىپ قالىپ قوسىمشا بٸلٸم بەرۋدە. جەنە ەر وقۋشى ٶزٸڭە ۇنايتىن مۇعالٸمدٸ تاڭداۋعا قۇقى بار.
ياعني, بۇل وقۋشىنىڭ وقۋعا دەگەن ىنتاسىن كٷشەيتەدٸ. ٶز كەزەگٸندە, ەكٸمشٸلٸك ۇجىم ەر سىنىپتىڭ تەك بٸلٸم دەڭگەيٸن عانا ەمەس, پسيحولوگييالىق احۋالىن, قاۋٸپسٸزدٸك جاعدايىن باقىلاپ وتىرادى. بٸر قىزىعى, ونلاين كەزٸندە مەكتەپتٸڭ بٸلٸم ساپاسى تٷسكەن جوق.
ال وفلاين رەجيمگە كٶشكەننەن كەيٸن بٸلٸم ساپاسى بٸرشاما تٷسكەنٸ بايقالدى. ونىڭ سەبەبٸن انىقتاعان كەزدە بالا تاپسىرما ورىنداۋ كەزٸندە كٶمەكشٸ قۇرالداردى پايدالانعانى بەلگٸلٸ بولدى. بالالار قازٸر قايتا بەيٸمدەلۋ كەزەڭٸنەن ٶتٸپ جاتىر. بٸر توقسان بويى بٸز ولارمەن ٷزدٸكسٸز جۇمىس جاساۋدامىز.
پسيحولوتاردىڭ ايتۋىنشا, وقۋشى ٶز ٷيٸن, ٶز بٶلمەسٸن ساباق ورنى دەپ قابىلداي بەرمەيدٸ. ٶيتكەنٸ بالا مەكتەپكە كەلگەندە: «ساباق باستالدى» دەگەن سيگنال الادى, ٷزٸلٸس قوڭىراۋىن ەستٸگەندە: «ساباق بٸتتٸ» دەپ قابىلدايدى. وقۋ بارىسىندا قوزعالىس, قيمىل-ەرەكەت, ەلەۋمەتتٸك بەلسەندٸلٸك تە ٶتە ماڭىزدى. بٸر-بٸرٸمەن قارىم-قاتىناس جاساي وتىرىپ, بالالار ٶز بويىنداعى اقپاراتتى قابىلداۋ, يگەرۋ تۇستارىن كٷشەيتە تٷسەدٸ.
مەن ٶز تەجٸريبەمدە اڭعارعانىم وقۋشىعا «مىنانى وقى, جاز» دەپ تاپسىرما بەرگەننەن گٶرٸ, شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن دامىتا بٸلۋٸ ودان دا ماڭىزدى. ياعني, تٷرلٸ مەكتەپ جوبالارىنا, وليمپيادالارعا قاتىستىرۋ كەرەك. قازٸر بٸزدە 15 تٷرلٸ جوبا قولعا الىنىپ تۇر: «ناۋكا ۆ شكولە», «بولاشاق حيميك», «كۆانتتىق مەحانيكا», «اتيللا» دەگەن جوبالار ارقىلى بالانىڭ تەحنيكالىق پەندەرگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدامىز.
وقىتۋ پروتسەسٸندە توپتىق ديناميكا دەگەن تٷسٸنٸك بار, مۇندا پسيحولوگييالىق ىنتالاندىرۋ فاكتورلارى ەرەكشە تەسٸلمەن جۇمىس ٸستەيدٸ. ايتالىق, بالالار بٸر-بٸرٸمەن جارىسۋى مٷمكٸن نەمەسە ولار سىنىپتاستارىنىڭ الدىندا مەيلٸنشە اقىلدى, قىزىقتى بولىپ كٶرٸنگٸسٸ كەلەدٸ. سودان دا توپ الدىندا, كٶپشٸلٸك الدىندا تىرىسىپ باعۋ دەگەن ۇمتىلىس پايدا بولادى. بالانىڭ وقىپ, بٸلٸم الۋ موتيۆاتسيياسى ەدەتتە توپ ٸشٸندە قالىپتاسۋى زاڭدى قۇبىلىس.
قاشىقتان وقۋ كەزٸندە جۇمىستا جٷرگەن اتا-انا ٷيدە وتىرعان بالانىڭ ساباعىن بارىنشا باقىلاپ, قاداعالاي دا بەرمەيدٸ. وسىنىڭ سالدارىنان بالانىڭ تەرتٸبٸ دە تٶمەندەپ كەتكەن.
باۋىرجان مومىشۇلى «تەرتٸپكە باعىنعان قۇل بولمايدى» دەمەكشٸ, بالاعا بٸرٸنشٸ جاقسى تەربيە بەرۋ كەرەك. قازٸر بٸلٸم مينيسترٸ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى جوعالتىپ الماۋ ٷشٸن ساباق اراسىنداعى ٷزٸلٸستەردە وقۋشىلاردىڭ قارا دومبىرانى قولعا الىپ تٷرلٸ كٷيلەردٸ ورىنداۋى, ۇمىت بولىپ بارا جاتقان قازاق ەندەرٸن تىڭداۋى بەكەر جاساپ جاتقان دٷنيە ەمەس. سونداي-اق ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸن, اقىنداردىڭ شىعارمالارىن وقىتىپ, وقۋشىلاردىڭ رۋحاني دٷنيەسٸن بايىتۋعا ٷلكەن مەن بەرۋٸمٸز – جارقىن بولاشاققا جاسالىپ وتىرعان ٷلكەن قادام. ەربٸر قازاق جاستارى ٶن بويلارىندا ۇلتتىق نامىسىن جوعارى قويۋ كەرەك. ەلٸمٸزدٸڭ بەيبٸت اسپانىندا ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان قازاق جاستارىنىڭ بٸلٸمدٸ بولۋى ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ جۇمساپ جۇمىس جاسايمىز. ەل سەنٸمٸن, ٷمٸتٸن اقتاۋ – جاستاردىڭ قولىندا.
