جاڭا ٶزبەكستاننىڭ كەلبەتٸ قانداي بولارىنا قاتىستى بولجامىمەن بٶلٸستٸ وسى جيىندا ميرزيياەۆ. ٶز تۇسىنداعى ٶزگەرٸستەردٸ, جەتٸستٸكتەردٸ ساۋساق بٷگٸپ, سانامالاپ ٶتتٸ.
كەرٸموۆ دەۋٸرٸندەگٸ توماعا تۇيىق باعىتتان بٸراتالا باس تارتقانىن, تاشكەنتتٸڭ ساياسي ٶرنەگٸ ٶزگەرگەنٸن تاعى بٸر مەرتە ەسكە سالدى. ەلدٸڭ ەندٸ قايتىپ بۇل سٷرلەۋگە تٷسپەسٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
شيراي كەلە ورتا ازييانىڭ رەسەي ىقپالىنان ارىلىپ, "بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول شىعارارىن" استارلاپ جەتكٸزدٸ ميرزيياەۆ.
...
Dalanews.kz ميرزيياەۆتىڭ وسى مەجٸلٸستەگٸ ٶزبەكستاننىڭ ٶز ٸشٸ مەن ايماقتىق ساياساتقا قاتىستى تەزيستەرٸ مەن تولعانىستارىن ىقشامداپ ۇسىنادى.
“ٶزبەكستان ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى”, – دەيدٸ ٶزبەك باسشىسى.
“دەموكراتييا? ول بٸزگە تاڭسىق ەمەس. حالىق بيلٸگٸنە ارقا سٷيەيتٸن مٷلدەم جاڭا مەملەكەتتٸڭ كٸرپٸشٸن قالاۋدامىز.
ازات ويلايتىن ازاماتتىق قوعامدى قالىپتاستىرعىمىز كەلەدٸ. ٶسۋ ٷشٸن دە قوزعالىس, ٶزگەرٸس كەرەك-اق.
دەموكراتييالىق رەفورمالاردى جٷردەك جٷرگٸزۋدەمٸز. پارلامەنتتٸڭ قۇزٸرەتٸن كٷشەيتۋ, ساياسي پارتييالاردىڭ پەرمەنٸن ارتتىرۋ اكتۋالدى. بيلٸككە قوعامنىڭ قاس-قاباعىنان قايمىعاتىن ازاماتتار كەلۋٸ قاجەت”, – دەيدٸ ول.
…
ميرزيياەۆ كەرٸموۆتەن مۇراعا قالعان مەملەكەتتە دەموكراتييالىق قۇندىلىقتارعا مٷلدە كٶڭٸل بٶلٸنبەگەنٸن مەڭزەگەن.
“دەموكراتييانىڭ تەمٸرقازىعى سانالاتىن - ادام قۇقىعى, سٶز بوستاندىعى مەن دٸني سەنٸمگە قول سۇقپاۋ بٸز ٷشٸن باستى ۇستانىم. وسى ماقساتتا ادامنىڭ, ازاماتتىڭ قۇقىن تابانعا تاپتاتپايتىن ۇلتتىق ستراتەگييا قابىلدادىق. ۇزاق جىل بويى كٷرمەۋٸ شەشٸلمەي كەلگەن كەيبٸر كەلەڭسٸزدٸكتٸڭ كٶزٸن جويدىق”, – دەگەن ميرزيياەۆ مەكتەپ جاسىنداعى بالانى جۇمىسقا جەگەتٸن زاماننىڭ كەلمەسكە كەتكەنٸن ايتىپتى.
…
تاشكەنتتەن باستاۋ العان اۋقىمدى, كەشەندٸ رەفورمالار - بۇرىنعى ٶزبەكستاننان ٶزگەرەك, جاڭا ٶزبەكستاننىڭ ٸرگەسٸن قالاۋعا ارقاۋ بولماق.
سٶي دەگەن ميرزيياەۆ بيلٸك قۇرعان قىسقا مەرزٸمدە ەلدە مٷلدە جاڭا ساياسي جٷيە قالىپتاسقانىن, بۇل ٶز كەزەگٸندە ەلەۋمەت پەن ەكونوميكانىڭ, عىلىم مەن مەدەنيەتتٸڭ ٶركەندەۋٸنە الىپ كەلگەنٸن مەلٸمدەگەن.
“ٶزبەكستان ٶزٸنٸڭ قارجىلىق ەرٸ ەكونوميكالىق ەلۋەتٸن جوعالتقان جوق. پاندەميياعا قاراماستان ٶندٸرٸستٸك پوتەنتسيالىمىزدى ارتتىرا تٷستٸك. امەريكانىڭ J.P Morgan ينۆەستبانكٸ ٶزبەكستاننىڭ اياق الىسىنا جوعارى باعا بەردٸ.
2017 جىلدان بەرٸ ەل ەكونوميكاسى 18 پايىزعا ٶستٸ. سىرتقى ساۋدانىڭ كٶلەمٸ 24 ملرد-تان (2016 جىلعى كٶرسەتكٸش) 36 ملرد دوللارعا ارتتى. ٶندٸرٸستٸك ٶنٸمنٸڭ قۇنى 369 ترلن سۋمنان اسىپ جىعىلدى. ٶندٸرٸستٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدەگٸ ٷلەسٸ سوڭعى بەس جىلدا 27 پايىزعا جەتتٸ”, – دەيدٸ ول.
بىلتىر ٶزبەكستان الىس-جاقىن شەتەلگە 15 ملرد دوللاردىڭ تاۋارىن تاسىمالداعان. بۇل دا بولسا ەكونوميكاداعى وڭ ٶزگەرٸستٸڭ كٶرٸنٸسٸ. ٶزبەك ەكونوميكاسىنا قارجى قۇيعان شەتەلدٸك ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸ سوڭعى جىلدارى 3 ەسە ارتقان. ەلدە شاعىن-ورتا بيزنەستٸڭ شارۋاسى جٷرٸپ تۇر, وسى سالادا 1 ملن 400 مىڭعا تارتا جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپتى.
“كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ كەلگەن كەسەلدٸ زاڭداردىڭ كٷشٸن جويدىق. بيزنەسپەن اينالىساتىن اۋديتورييانىڭ قۇقىن قورعاۋدامىز. مەن بيلٸككە كەلگەلٸ ۋاقىتتا 500 مىڭنان اسا ادام جەكە كەسٸپ اشتى. ٶزبەكستان «Doing Business» رەيتينگٸندە 141-شٸ ورىننان 69 -ورىنعا بٸر-اق قارعىدى. بٸزدٸڭ پوتەنتسيال مۇنىمەن شەكتەلمەيدٸ. نارىقتىق ەكونوميكاعا تەزٸرەك تٶسەلۋ ٷشٸن كەسٸپكەرلەرگە بارىنشا كەڭشٸلٸك جاسالۋ كەرەك, ولار بٸزدٸ العا سٷيرەيتٸن لوكوموتيۆ”, – دەيدٸ ٶزبەكستان باسشىسى.
…
ميرزيياەۆ ەلدٸڭ دامۋىنا ەگەمەندٸك العان بوزالا شاقتا ٶمٸرگە كەلگەن بۋىن ٷلكەن سەرپٸن بەرەرٸنە سەنٸمدٸ. بيىل 30-عا تولعان تەۋەلسٸزدٸك تۇستاستارى جاڭا ٶزبەكستاننىڭ قابىرعاسىنا قالارىنا كٷمەندانبايدى. دەل وسى ۇرپاق ورتا ازييانىڭ بٸرٸگۋٸنە دە ۇيىتقى بولۋى قاجەت.
“ٶزبەكستاننىڭ ايماقتىق دەرەجەدەگٸ, ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ بەدەلٸ ارتىپ كەلەدٸ. اشىق ساياسات جٷرگٸزگەننٸڭ جەمٸسٸن جەپ وتىرمىز. ديالوگقا دايىنبىز.
بٸر كەزدەرٸ شەكارامىزدان شەگٸرتكە دە ٶتپەيتٸن. قازٸر ەل ازاماتتارى الىس-جاقىن شەتەلگە ساپارلاپ, سونداعى تۋىس-تۋعاندارىمەن قاۋىشىپ جاتىر. كٶرشٸلەرمەن كٸرجٸڭدەسكەن كەزەڭ كەلمەسكە كەتتٸ. جاراتقان ورتا ازييانى اۋىزبٸرشٸلٸكتەن ايىرماسىن.
سوڭعى جىلدارى ايماق ەلدەرٸنٸڭ ىنتىماقتاستىعى جاڭا دەرەجەگە كٶتەرٸلدٸ. ساياساتتا “ورتاازييالىق رۋح” دەگەن ۇعىم پايدا بولادى. يە, ورتا ازييانىڭ رۋحىن وياتتىق. ايماقتىڭ اتىنان حالىقارالىق ساياساتقا ىقپال ەتەرلٸك, باعدار بەرەرلٸك باتىل ۇسىنىستار ايتىلۋدا.
ارامىزدى سۋىتپاي, جيٸ-جيٸ جٷزدەسٸپ تۇراتىن جاقسى دەستٷر قالىپتاستىردىق. تٷنەۋكٷنٸ تٷركمەنستاندا ٶتكەن جٷزدەسۋدە دامۋدىڭ جاڭا باعىتتارىن ايقىندادىق”, – دەگەن ميرزيياەۆ وسى ورايدا اۋعانستانداعى احۋالعا دا توقتالىپتى.
“ول جاقتاعى جاعدايدىڭ قالاي قۇبىلارى بەلگٸسٸز. بٸزگە بۇل ەلدە تۇراقتىلىق ورناعانى قاجەت. اۋعانستان ورتا ازييا مەن وڭتٷستٸك ازييانىڭ اراسىنداعى ٶتكەل جەنە سول ميسسيياسىنان ايىرىلماۋى كەرەك.
ٶزبەكستان اۋعانستانمەن اراداعى دوستىق بايلانىستاردىڭ ٷزٸلمەۋٸنە مٷددەلٸ. بٶتەن ەلدٸڭ ٸشكٸ ٸسٸنە ارالاسپايمىز, ەيتسە دە بۇل ەلدەگٸ بيلٸك ترانزيتٸنٸڭ ىڭ-شىڭسىز ٶتكەنٸن قالايمىز”, – دەيدٸ ول.
جالپى وسى جيىندا ميرزيياەۆ جاڭا ٶزبەكستان تۋرالى جيٸ-جيٸ ايتتى. سول ارقىلى كەرٸموۆتىڭ قاتەلٸگٸنەن ساباق العانىن, ونىڭ تۇسىنداعى ٶزبەكستان مەن بٷگٸنگٸ ەلدٸڭ بەتالىسىندا الشاقتىق بارىن اڭعارتقىسى كەلسە كەرەك.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
