القالى باسقوسۋدا بٸرٸنشٸ بولىپ سٶز العان عاني بەكتايۇلى بۇل جوبا بٸلٸم سالاسىن دامىتۋدىڭ جول كارتاسى اياسىندا قولعا الىنىپ وتىرعان ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بٸرٸ ەكەنٸن العا تارتتى.
– «وقۋعا قۇشتار مەكتەپ» جوباسىن ەلٸمٸزدەگٸ مەكتەپ قاسىنداعى كٸتاپحانالاردىڭ جۇمىسىن دامىتۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بٷگٸندە رەسپۋبليكا بويىنشا مەكتەپ جانىنداعى كٸتاپحانالاردا 200 ملن دانادان استام كٸتاپ قورى ساقتاۋلى. ولاردىڭ 38 ملن كٶركەم ەدەبيەتتەر قۇرايدى. وسى كٶركەم ەدەبيەتتەردٸڭ 20-30 پايىزىن 80-90 جىلدارى شىققان, ەسكٸ كٶركەم ەدەبيەتتەر مەن مەرزٸمدٸ باسىلىمدار قۇرايدى.
ولار وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتپايتىنى انىق. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸلٸم سالاسىن جول كارتاسىن دامىتۋ باعدارلاماسىندا مەكتەپ كٸتاپحانالارىن قاجەتتٸ كٶركەم ەدەبيەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن تاپسىرعان بولاتىن. وسى رەتتە بٸزدەر پرەزيدەنت تاپسىرماسىن زەردەلەي كەلە, كٸتاپحانا قورىن قىزىقتى كٸتاپتارمەن بايىتۋ ٸسٸن الداعى بەس جىلدى تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز, – دەپ «وقۋلىق» عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى عاني بەيسەمباەۆ جاعدايدى قىسقاشا بايانداپ بەردٸ.
مٸنە, مەسەلە قايدا جاتىر. ەدەتتە اقىن-جازۋشىلار بٸرٸنٸڭ اۋزىنا بٸرٸ تٷكٸرٸپ قويعانداي, جاستار كٸتاپ وقىمايدى دەپ جاستاردى بوسقا كٸنەلاۋ ەدەتكە اينالعانى جاسىرىن ەمەس. ٶز كەزەگٸندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قوعامداعى مەسەلەنٸ دەل بايقاپ, بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ وڭتايلى جولىن ۇسىنباعاندا نە ٸستەر ەدٸك?
«وقۋلىق» ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ مەكتەپ كٸتاپحانالارىنداعى كەڭەس زامانىندا باسىلىپ شىققان كٶركەم ەدەبيەتتٸڭ ەبدەن ەسكٸرگەنٸن ٶزٸ دە مويىندادى. كەڭەستٸك يدەولوگييا تۇرعىسىنان جازىلعان مۇنداي كٸتاپتاردى ٶسكەلەڭ ۇرپاققا ۇسىنۋدىڭ ٶزٸ ەبەس قىلىق ەكەنٸ انىق. الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلەنٸ جەدەل تٷردە شەشٸپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنا قىزىقتى كٶركەم ەدەبيەتتەردٸ ۇسىنۋدىڭ ماڭىزى زور.
«وقۋلىق» ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ عاني بەكەتايۇلى الداعى بەس جىلعا جوسپارلانعان جوبادا جاستاردى قىزىقتىراتىن تٶرت باعىت بەلگٸلەنٸپ, سول تاقىرىپتار اياسىندا كٶركەم ەدەبيەتتەردٸ شىعارىپ, ونى ەلٸمٸزدەگٸ مەكتەپ كٸتاپحانالارىنا تاراتۋدى كٶزدەپ وتىرعانىن العا تارتتى. وسى رەتتە بەلگٸلەنگەن تٶرت تاقىرىپ جايىندا ايتا كەتسەك. بٸرٸنشٸ باعىتتا مويىندالعان قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ كلاسسيك اقىن-جازۋشىلارىنىڭ كٸتاپتارىن قايتا باسۋ كٶزدەلسە, ەكٸنشٸ باعىتتا ەلەم ەدەبيەتٸ كلاسسيكتەرٸنٸڭ كٸتاپتارىن قازاق تٸلٸندە سٶيلەتٸپ, مەكتەپ جاسىنداعى بالالارعا قىزىقتى شىعارمالاردى ۇسىنۋ قاراستىرىلىپتى. ٷشٸنشٸ باعىتتا قازٸرگٸ زامانعى تالانتتى جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىن كٸتاپ قىلىپ شىعارۋ قاراستىرىلعان. ال تٶرتٸنشٸ باعىتتى عىلىمي-تانىمدىق جەنە وقۋ-ەدٸستەمەلٸك ەدەبيەتتەردٸ شىعارۋ جوسپارلانىپتى. وسى باعدارلاما ٸسكە اسقان جاعدايدا ەلٸمٸزدەگٸ مەكتەپ كٸتاپحانالارىنىڭ قورى جىل سايىن 20 پايىزعا جاڭارىپ وتىرادى ەكەن. تاعى دا ايتا كەتەتٸن جايت, جوعارىدا اتاپ ٶتكەن باعىتتار بويىنشا تاڭدالىنىپ العان تۋىندىلاردى بٸلٸكتٸ مامانداردان قۇرالعان ارنايى كوميسسييا سۇرىپتاپ, تالداعاننان كەيٸن كٸتاپ بولىپ باسىلىپ شىعاتىنىن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
ورتالىق كوممۋنيكاتسييا قىزمەتٸندە ٶتكەن باسقوسۋدا «وقۋلىق» عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى عاني بەيسەمباەۆ بۇل جوبا اياسىندا مەكتەپ كٸتاپحانالارىنىڭ قورىن تولىقتىرۋدان بٶلەك, كٸتاپحانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىن جاقسارتۋ ٸسٸنە دە ايرىقشا كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىرعانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
– قازٸرگٸ تاڭدا مەكتەپ كٸتاپحانالارىندا وقۋشىلاردىڭ كٸتاپ وقۋىنا قولايلى وقۋ زالدارى جوق. الداعى ۋاقىتتا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىراتىن بولامىز. بٷگٸندە جاڭادان سالىنعان مەكتەپتەردٸڭ ٶزٸندە وقۋ ورنى قاراستىرىلماعان. بۇل كەمشٸلٸكتٸ تەز ارادا جوياتىن بولامىز. وقۋ زالدارى بەزەندٸرٸلٸپ, قاجەتتٸ كومپيۋتەرلٸك جابدىقتارمەن جابدىقتالاتىن بولادى. بۇدان باسقا مەكتەپ كٸتاپحانالارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن كٸتاپحاناشىلاردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋدى دا كٶزدەپ وتىرمىز. بٸرٸنشٸ كەزەكتە ولاردى اتتەستاتسييادان ٶتكٸزٸپ, ايلىق جالاقىسىن كٶتەرۋ قاراستىرىلۋدا. بۇدان كەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ جوعارى وقۋ ورىندارى دايىندايتىن كٸتاپحاناشى ماماندىعىنىڭ ستاتۋسىن كٶتەرٸپ, «پەداگوگ – كٸتاپحاناشى» دەگەن مەرتەبە بەرٸلەتٸن بولادى, – دەدٸ عاني بەيسەمباەۆ.
وسىلايشا, قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ كٶپتەن بەرٸ قوعام نازارىنان تىس قالعان مەكتەپتەگٸ كٸتاپحانالاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋدى العاش رەت قولعا الىپ وتىر. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەلٸمٸزدە ۇلتجاندى, پاتريوت جاستاردىڭ سانىن ارتتىرا تٷسەتٸن ماڭىزدى شارا دەپ ەسەپتەيمٸز.
نۇرلان جۇماقانوۆ
