سوڭعى جىلدارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىمەن ەلٸمٸزدەگٸ ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ دامۋى – بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ ماڭىزدى جٷيەسٸ رەتٸندە تانىلىپ, ٷلكەن ٶزگەرٸستٸ باستان ٶتكەردٸ. وسى رەتتە Dalanews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸ وبلىس ورتالىقتارىنداعى وقۋ ورىنداردىڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە قانداي ماڭىزدى فاكتورلار ەسەر ەتكەنٸنە تالداۋ جاساعان ەدٸ. ەندٸ سوعان نازار اۋدارساڭىزدار.
بۇل رەتتە بٸرٸنشٸ كەزەكتە قر عىلىم جەنە جوعارىعى وقۋ ورىندار مينيسترلٸگٸ قۇرىلىپ, جٷيە جاڭعىردى. بۇدان كەيٸن مينيسترلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە اكادەمييالىق ەركٸندٸكتٸ كەڭەيتۋ باعىتىندا رەفورمالاردى باتىل جٷرگٸزگەنٸن ايرىقشا اتاپ ايتۋعا بولادى. وسى رەفورمانىڭ ارقاسىندا ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەر ٶز باعدارلامالارىن ەشكٸمگە جالتاقتماي ەزٸرلەپ, وقىتۋ ٸسٸ حالىقارالىق ستاندارتتارعا جاقىنداتۋعا مٷمكٸندٸك الدى دەسەك بولادى.
وسى ٷردٸستٸڭ ارقاسىندا وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرگە قاجەتتٸ ماماندىقتار مەن پەندەر بويىنشا يكەمدٸ وقۋ جوسپارلارىن قۇراتىن مٷمكٸندٸككە يە بولدى. سونىمەن قاتار ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ دامىتۋ باعدارلامالارى اياسىندا ٶزدەرٸنٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ, عىلىم سالاسىندا بەسەكەنٸ كٷشەيتكەنٸن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنان كەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋ كٶڭٸل بٶلٸنە باستادى. جاڭا تالاپ بويىنشا وبلىس ورتالىقتارىندا ورنالاسقان وقۋ ورىندارى زامان تالابىنا ساي بٸلٸم بەرۋگە, تەحنيكالىق, عىلىمي ينفراقۇرىلىمدى ۇدايى جاڭارتۋعا مٷددەلٸ بولا باستادى.
وسى رەتتە ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ باعىتىنداعى قولعا العان جۇمىستارعا از-كەم توقتالا كەتسەك. قازٸرگٸ تاڭدا ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردە زەرتحانالاردى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتاۋ – ماتەريالدىق بازانى نىعايتۋ ٶزەكتٸ مەسەلەلٸردٸڭ بٸرٸنە اينالۋدا. كٶپتەگەن وقۋ ورىندارىندا قازٸر فيزيكا, حيمييا, بيولوگييا, ينجەنەرييا, جەنە IT سالالارى بويىنشا زەرتحانالار اشقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. مەسەلەن, اگرارلىق جەنە تەحنيكالىق باعىتتاعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە اگروتەحنولوگييالار, مەحانيكا, ەلەكترونيكا زەرتحانالار پايدا بولىپ, ولاردا سوڭعى تەحنولوگييالىق جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋدا. بۇل ستۋدەنتتەرگە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى قولدانۋدى ٷيرەنۋگە جەنە تەجٸريبەلٸك داعدىلارىن دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸ سٶزسٸز.
وقۋ ورندارىنىڭ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرۋٸ كٸتاپحانالاردا ەلەكتروندى وقۋىلاقتاردىڭ سانىن ارتۋىنا ىقپال ەتكەنٸ ايتۋعا تيٸسپٸز. قازٸرگٸ تاڭدا ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردەگٸ كٸتاپحانالاردا ەلەكتروندى كٸتاپحانالار مەن تسيفرلىق رەسۋرستارعا قولجەتٸمدٸلٸگٸ كٷن ٶتكەن سايىن ارتىپ كەلەدٸ. كٶپتەگەن وقۋ ورىندارى عىلىمي جۋرنالدارعا, حالىقارالىق دەرەكقورلارعا, ەلەكتروندىق كٸتاپتارعا قول جەتكٸزەتٸن پلاتفورماعا قوسىلىپ, ەلەمدٸك عىلىمي ورتانىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارىنا دەل ۋاقىتىندا قول جەتكٸزٸپ وتىر. بۇل ٶز كەزٸگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ عىلىمنىڭ زامان كٶشٸنەن قالماي العا قادام باسۋىنا ىقپال ەتەتٸن ماڭىزدى فاكتور دەسەك بولادى. مۇنداي مٷمكٸندٸك عالىمدار مەن ستۋدەنتتەردٸڭ قۇندى عىلىمي دەرەككٶزدەرٸنە ەركٸن قول جەتكٸزٸپ, عىلىمي جۇمىس پەن زەرتتەۋلەردٸڭ ساپاسىن ارتتىراتىنى سٶزسٸز.
بٷگٸندە قازاقستانداعى ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ دامىتۋ باعدارلامالارى اياسىندا ستۋدەنتتٸك جاتاقحانالاردى سالۋ جەنە وقۋ عيماراتتارىن جاڭارتۋ جۇمىستارى دا قارقىندى جٷرٸپ جاتىر. بۇل ەسٸرەسە ستۋدەنتتەر سانى كٶپ ايماقتاردا ورىن الىپ, وقۋ ورىندارىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. جاڭا جاتاقحانالار مەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸ ستۋدەنتتەردٸڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا جەنە ولاردىڭ بٸلٸم الۋ پروتسەسٸن قولايلى ەتۋگە باعىتتالعان.
مەملەكەتتٸك قولداۋ جەنە حالىقارالىق گرانتتار ارقىلى ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋعا قاراجات بٶلٸنۋدە. بۇل گرانتتار مەن باعدارلامالار ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋعا, جاڭا تەحنولوگييالار ەنگٸزۋگە جەنە عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ قارجىلاندىرۋعا كٶمەكتەسەدٸ. مىسالى, قازاقستاننىڭ بٸلٸم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق سەرٸكتەستٸكتەر ارقىلى عىلىمي جوبالارعا, زەرتحانالار اشۋعا جەنە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.
قازاقستانداعى ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋ – بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ستۋدەنتتەردٸڭ تەجٸريبەلٸك داعدىلارىن دامىتۋعا جەنە زاماناۋي تالاپتارعا ساي مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام دەسەك بولادى. بۇل وقۋ ورىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋى ستۋدەنتتەرگە بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتا وتىرىپ, ولاردى ەڭبەك نارىعىندا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
قازٸرگٸ كەزدە قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن سەرٸكتەستٸك ورناتىپ, حالىقارالىق بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋدا. ەلٸمٸزدەگٸ ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەر تەك بٸلٸم بەرۋ عانا ەمەس, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا دا نازار اۋدارىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتتەردٸڭ جانىنان عىلىمي ورتالىقتار مەن زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن قۇرۋ ارقىلى ۋنيۆەرسيتەتتەر ايماقتىق ەكونوميكانىڭ سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرەتٸن يننوۆاتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا دا ارالاسىپ جاتقانىن بٸلەمٸز.
ايتالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەكولوگييا جەنە ٶنەركەسٸپ سالالارى بويىنشا كەڭ كٶلەمدٸ زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلٸپ, ونى نەتيجەلەرٸ ٶندٸرٸسكە ەنگٸزٸلۋدە. بٷگٸندە ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەر ٶز ايماقتارىنداعى ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قاجەتتٸلٸكتەردٸ ەسكەرٸپ, جەرگٸلٸكتٸ مامانداردى دايارلاۋعا باسىمدىق بەرٸپ وتىر. ەسٸرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى, بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سيياقتى سالالارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, بۇل باعىتتا مامانداردى دايىنداۋ كٷشەيە تٷسكەن. بۇل ٶڭٸرلەردٸڭ ەڭبەك نارىعىن قاجەتتٸ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ايماقتاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدٸ.
قازاقستانداعى ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ دامۋى ەلدەگٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ دامۋىنا, ايماقتىق ەكونوميكانىڭ كٷشەيۋٸنە جەنە كادرلاردىڭ ساپالى دايىندىعىنا ٷلكەن ىقپال ەتەتٸنٸ سٶزسٸز. اتالعان وقۋ ورىندارى ايماقتىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قاجەتتٸلٸكتەرٸنە ساي كەلەتٸن يننوۆاتسييالىق ورتالىقتارعا اينالۋدا, ەرٸ حالىقارالىق دەڭگەيدە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ مامانداردى دايارلاۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن دەڭگەيگە جەتۋٸ تيٸس.
