بٸز, بەرٸمٸز بالالارىمىزدىڭ قاۋٸپسٸز ورتادا ٶمٸر سٷرٸپ, وقىعانىن قالايمىز. سوندىقتان پوليتسييانىڭ بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ رٶلٸن مويىنداي وتىرىپ, ولاردىڭ مۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ سانىن ازايتۋعا بار كٷش-جٸگەرٸن سالۋىنا كٶمەكتەسۋٸمٸز كەرەك. وسى تۇستا تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ مۇعالٸمدەرمەن جەنە اتا-انالارمەن بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋٸ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. ٶيتكەنٸ, ەدەتتە, جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ قىلمىس جاساۋىنىڭ باستى سەبەبٸ – اتا-اناسىنىڭ ولاردىڭ مٸنەز-قۇلقىنا تيٸستٸ باقىلاۋدىڭ بولماۋى.
بەرٸمٸز بٸلەتٸندەي, جاسٶسپٸرٸمدەر كٶبٸنەسە تٷنگٸ ۋاقىتتا زاڭدى ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەرٸپ جٷرۋٸنسٸز تۇرعىن ٷي-جايلاردان تىس جەنە ويىن-ساۋىق ورىندارىندا بولعانى ٷشٸن ۇستالادى. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە قاراستى كەمەلەتكە تولماعاندار ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ بٶلٸمشەلەر ەسەپتە تۇرعان جاسٶسپٸرٸمدەرمەن, سونداي-اق قولايسىز وتباسىلارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جٷرگٸزەدٸ. سول سەبەپتەن دە سالا مينيسترٸ ەرجان سەدەنوۆ اتا-انالاردان بالالارىنا مۇقييات بولۋدى, ولارمەن جيٸ سٶيلەسۋدٸ, وقۋىنا, قورشاعان ورتاسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتۋدى, ولارمەن كٶبٸرەك ۋاقىت ٶتكٸزۋدٸ سۇرايدى.
– راس, بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە دە جٷيەلٸ پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. ولاردىڭ ەرقايسىسىنا يۋۆەنالدى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ, ۋچاسكەلٸك ينسپەكتورلار مەن انىقتاۋشىلار بەكٸتٸلگەن. ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق مەكتەپتەر بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن جابدىقتالعان. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ جاۋاپتى ورگاندارمەن بٸرگە ەزٸرلەگەن بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋدىڭ, سۋيتسيدتٸڭ الدىن الۋدىڭ جەنە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىنا كەمەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىققا ىقپال ەتەتٸن سەبەپتەردٸ ەرتە انىقتاۋ جەنە الدىن الۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگٸزگەن, – دەپ اتاپ ٶتتٸ شەنەۋنٸك.
شىندىعىندا, ەل باسشىلىعىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ, مينيسترلٸكتٸڭ جوبالارى مەن باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋ كەسٸبي جەنە بٸلٸكتٸ ماماندارسىز مٷمكٸن ەمەس. ال جاقىندا مەملەكەت باسشىسى القا مەجٸلٸسٸندە پوليتسييانى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ قاجەتتٸگٸن ايتقان بولاتىن. پرەزيدەنت: «پوليتسييا قاشاندا حالىققا ٷلگٸ بولۋى كەرەك, سوندا عانا حالىق پوليتسيياعا سەنەدٸ, ولارعا سەنٸم ارتادى», – دەدٸ. سوندىقتان ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸندە 2024 جىل ادام رەسۋرستارىن جەتٸلدٸرۋ جىلى دەپ جارييالاندى.
– بيىل ورتا بۋىن باسشىلارىنىڭ كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋى دا ٶتەدٸ. بۇل جەردە بٸز ەشكٸمدٸ جۇمىستان شىعارۋ ماقساتىن كٶزدەپ وتىرعان جوقپىز, بٸراق بۇل قىزمەتتەردە كٸم جۇمىس ٸستەيتٸنٸن كٶرٸپ, ساپالى كادرلىق رەزەرۆتٸ قالىپتاستىرۋ ٷشٸن لايىقتى مامانداردى تاپقىمىز كەلەدٸ. سونىمەن قاتار, بۇدان بىلاي جۇمىسىمىز تٶرت ۆەكتورلى كادر ساياساتىن جٷزەگە اسىرۋ تٷرٸندە قۇرىلىمدالاتىن بولادى. بٸرٸنشٸسٸ – ەدٸلەتتٸ كادر جٷيەسٸ. بۇل باعىتتا بٸز ەربٸر ماقساتتى اۋديتوريياعا تيٸمدٸ تەسٸلدٸ قولداناتىن بولامىز: مەكتەپ جەنە كوللەدج تٷلەكتەرٸن ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا تٷسۋ مٷمكٸندٸگٸنە قىزىقتىرۋ, ازاماتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىن بٸتٸرٸپ, ەسكەري بورىشىن ٶتەپ كەلگەندەردٸ ىنتالاندىرۋ, پوليتسييادا قىزمەت ەتۋگە تارتۋ. ال كادرلىق رەزەرۆكە الۋ كانديداتتاردىڭ رەيتينگٸسٸنە نەگٸزدەلگەن القالىق شەشٸمنٸڭ نەتيجەسٸ بولماق, – دەدٸ ەرجان سەدەنۇلى.
ونىڭ سٶزٸنشە, ەكٸنشٸ ۆەكتور – تەرتٸپ پەن زاڭدىلىقتى نىعايتۋ. وسى جۇمىستىڭ بٸر بٶلٸگٸ رەتٸندە تۇتاستىقتى تەكسەرۋدٸ قولدانۋ ارتاتىن بولادى. سونداي-اق ەتيكالىق مٸنەز-قۇلىق الگوريتمٸن ەزٸرلەۋ جوسپارلانۋدا. ٷشٸنشٸ ۆەكتور – قىزمەتكەرلەر اراسىندا كورپوراتيۆتٸك رۋح پەن مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋ جەنە ينكليۋزيۆتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ. ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ازاماتتارىمىز پوليتسيياعا جٷگٸنگەن كەزدە قولايسىزدىقتى سەزٸنبەۋٸ تيٸس. ال تٶرتٸنشٸ ۆەكتور, ٶتە ماڭىزدى, كەسٸبي دايىندىق. بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋدىڭ ٷش ساتىلى مودەلٸ ەنگٸزٸلەدٸ. مۇنداعى باستى كريتەريي – بولاشاق پوليتسييا قىزمەتكەرٸنٸڭ ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيٸ.
– جاس پوليتسەيلەردٸ دامىتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بٶلٸگٸ – ۇرپاقتار ساباقتاستىعى. ٶيتكەنٸ, العا قويعان ماقساتتارىنا جەتۋگە اعا ەرٸپتەستەردٸڭ وزىق كٶپجىلدىق تەجٸريبەسٸ كٶمەكتەسەدٸ. سوندىقتان بيىلدان باستاپ مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ بارلىق قۇرىلىمدىق بٶلٸمشەلەرٸندە تەلٸمگەرلٸك كەڭەستەر قۇرىلدى. ارداگەرلەرٸمٸز كەسٸبي كادرلاردىڭ قالىپتاسۋىنا ٶز ٷلەستەرٸن قوسىپ, قىزمەتتە قالۋدا. بۇل ٶسكەلەڭ قىزمەتكەرلەردٸڭ ٸرگەتاسىن دۇرىس قالىپتاستىرۋ ٷشٸن ٶتە قاجەت, – دەپ تٷسٸندٸردٸ مينيستر.
پوليتسەي ماماندىعى – پسيحولوگييالىق تۇرعىدان ەڭ قيىن, قاۋٸپتٸ, سونىمەن بٸرگە تاپتىرماس ەرٸ قاجەتتٸ ماماندىقتاردىڭ بٸرٸ. بۇل - ەرجٷرەك, باتىل جٸگٸتتەرگە ارنالعان كەسٸپ, مۇندا نەمقۇرايلىلىق پەن جايباسارلىققا جول بەرٸلمەيدٸ. پوليتسييا قىزمەتكەرٸ بولۋ دەگەنٸمٸز – ەرتٷرلٸ جاعدايدا ادامداردى قورعاۋ جەنە كٶمەكتەسۋ. ادامدار پوليتسيياعا قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى ٶزٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە جول اشادى. تۋراسىن ايتقاندا, كەزەكشٸلٸككە شىققان قىزمەتكەرلەر – ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷزەتەتٸن قاھارماندار. ولاردىڭ كٷندەلٸكتٸ تەۋلٸك بويى قىزمەت كٶرسەتەتٸن, كەيدە قاراپايىم ادامدارعا كٶرٸنبەيتٸن قىزمەتٸ قوعامدىق تەرتٸپتٸ ساقتاۋعا جەنە قىلمىستىڭ الدىن الۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى قوعامدىق تەرتٸپتٸ ساقتاۋ باعىتىندا كٶپتەگەن رەفورمالار ورىن الدى. يە, ەلدكٸمدەر رەفرما دەسە, شوق باسقانداي شورشىپ تٷسەتٸنٸ جاسىرىن ەمەس. بٸراق ٶمٸر زاڭى بويىنشا كەز كەلگەن سالادا ٶزگەرٸستەر بولىپ تۇرۋى شارت. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنداعى باستامالاردى حالىقتىڭ دۇرىس قابىلداۋى ماڭىزدى. ٶيتكەنٸ, قوعامدىق ٶمٸر زامان اعىمىنا ساي ٶزگەرٸپ وتىراتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. وسى تۇرعىدان العاندا ۋچاسكەلٸك پوليتسەيلەر سالاسى جان-جاقتى ٶزگەرٸستەردٸڭ باستان ٶتكەرٸپ, بٷگٸندە سەرۆيستٸك پوليتسييا دەڭگەيٸنە جەتٸپ وتىر.
– راس, ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنداعى قىزمەت ٶمٸرگە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا قىزمەت بابىندا 817 قىزمەتكەرٸمٸز قازا تاۋىپ, 4 657 قىزمەتكەرٸمٸز جاراقات الدى. ولاردىڭ ەرقايسىسى ٶز بورىشى مەن انتىنا ادال بولدى, ولار - بٸز ٷشٸن باتىر. بٸز ولاردىڭ جارقىن بەينەسٸن ەرقاشان قاستەرلەيمٸز. ولاردىڭ ەرلٸگٸ - تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ جاس بۋىنىنا ٷلگٸ. مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا, مەكتەپتەردە وسىنداي داڭقتى ەسٸمدەرمەن اتالاتىن كادەت سىنىپتارى اشىلىپ جاتىر. ونداي باتىرلارىمىزدىڭ وتباسىن دا ۇمىتپايمىز. مەنٸڭ ورىنباسارلارىم ٶڭٸرلەرگە جۇمىس ساپارلارى كەزٸندە ولارعا ٷنەمٸ بارىپ تۇرادى. قايتىس بولعان قىزمەتكەرلەردٸڭ بالالارى ەكەلەرٸنٸڭ جۇمىسىن جالعاستىرعىسى كەلٸپ, پوليتسييا قىزمەتكەرٸ ماماندىعىن تاڭداعاندا, ەرەكشە قۋانامىز. بٸز ولاردىڭ وقۋ ورىندارىنا تٷسۋٸنە ەردايىم قولداۋ كٶرسەتەمٸز, – دەدٸ ەرجان سەدەنوۆ.
ونىڭ دەرەگٸنشە, قىزمەت بابىندا قازا تاپقان پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەرلٸكتەرٸ تۋرالى كٸتاپتار جازىلىپ جاتىر, بۇلار كەيٸنٸرەك فيلمنٸڭ ستسەنارييٸنە اينالۋى دا مٷمكٸن. سونىمەن قاتار ەر پوليتسييا بٶلٸمشەسٸندە «مٸندەت. ار-نامىس. ەرلٸك» - پوليتسييا قاھارماندارىن ەسكە الۋعا ارنالعان «ەرلٸك بۇرىشتارى» بار.
قازٸرگٸ تاڭدا ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىندا اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر جٷرٸپ جاتىر, جۇمىستىڭ سەرۆيستٸك ٷلگٸسٸنە كٶشۋ باعىتىندا ٸلكٸمدٸ ٸستەر قولعا الىنعان. وسى ۋاقىتقا دەيٸنگٸ جەتٸستٸكتەردٸ اتاپ ٶتسەك, قىزمەتتٸك مودەلدٸ جەنە «پوليتسييا جاياۋ قاشىقتىقتا» قاعيداتىن ەنگٸزۋ اياسىندا پوليتسييانىڭ قوعامدىق ورىنداردا تۇراقتى بولۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن شارالار قابىلدانۋدا. تۇرعىن ٷيلەردٸڭ اۋلالارىندا, ساياباقتاردا, اللەيالاردا جاياۋ پاترۋلدەردٸڭ سانى كٶبەيگەن.
– دامىعان ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ, قازٸرگٸ زامانعى ستاتسيونارلىق پوليتسييا بەكەتتەرٸن قالالاردىڭ قىلمىسقا بەيٸمدٸ ايماقتارىنا ورناتتىق. ال قوعامدىق ورىنداردا, حالىق كٶپ شوعىرلاناتىن ورتالىقتاردا جەنە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردا پوليتسيياعا جەدەل قوڭىراۋ شالۋ ٷشٸن اۋديو-بەينە اقپاراتتاردى جٸبەرەتٸن «SOS» تٷيمەلەرٸن قويىپ جاتىرمىز. وسىمەن قاتار, مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ٸشكٸ ٸستەر بٶلٸمدەرٸنٸڭ باسشىلارى حالىقپەن كەزدەسۋلەر مەن ەسەپ بەرۋ جيىندارىن ۇدايى ٶتكٸزٸپ, تۇرعىنداردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸنە جەدەل دەن قويادى. ازاماتتار پوليتسيياعا ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى دا حابارلاسا الادى, – دەپ جەتكٸزدٸ باس پوليتسەي.
ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ تۇجىرىمداماسى دا تٷرلٸ زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋعا باعىتتالعان. قۇجات ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ٷكٸمەت قاۋلىسىمەن بەكٸتٸلگەن. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن ونىڭ قۇرىلىمدىق بٶلٸمشەلەرٸ ەل باسشىلىعى مەن قوعامنىڭ سەنٸمٸن اقتاۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىرمالاردى ساپالى ورىنداۋعا قاي كەزدە دە ساقاداي ساي.
