سايتىمىزدىڭ وسىعان قاتىستى ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن كەلٸمبەتوۆ كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ قازٸرگٸ تاڭداعى اسا اكتۋالدى مەسەلەنٸڭ بٸرٸ دەيدٸ. الايدا قورشاعان ورتاعا قۇرمەتپەن قاراۋ ٷشٸن الدىمەن قوعامدىق مەدەنيەت قالىپتاستىرۋ قاجەت. بۇل دەڭگەيگە مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸن كٶتەرگەندە عانا قول جەتكٸزۋگە بولادى.
سٶي دەگەن كەلٸمبەتوۆ ەل-اۋقاتى ارتىپ, دامىعان ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوسىلعان مەملەكەت ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە دە اۋقىمدى قاراجات بٶلە الارىن ايتادى.
“2012 جىلى قابىلدانعان “قازاقستان - 2050” ستراتەگيياسىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرٸلگەن, سونىڭ ٸشٸندە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنەن تۋىنداۋى مٷمكٸن جاھاندىق سىناقتار دا ەگجەي-تەگجەيلٸ سٶز بولعان ەدٸ.
قازاقستان وسى تاراپتا ادىم-ادىمداپ العا جىلجىپ كەلەدٸ. 2013 جىلى “جاسىل” ەكونوميكاعا كٶشۋ كونتسەپتسيياسى قابىلداندى.
ال 2025 جىلعا قاراي بٸزدٸڭ ەل قايتا قالپىنا كەلەتٸن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ ٷلەسٸن ەل كٶلەمٸندە 3 پايىزعا, 2030 جىلى 10 پايىزعا, 2050 جىلعا قاراي 50 پايىزعا جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر”, – دەدٸ كەلٸمبەتوۆ.
…
ونىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي 2013-2018 جىلداردىڭ ارالىعىندا قايتا قالپىنا كەلەتٸن ەنەرگييا كٶزدەرٸ, سونىڭ ٸشٸندە كٷن جەنە جەل ەنەرگيياسىنىڭ ٶندٸرٸسٸن دامىتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعان.
وسى ارالىقتا كٷن مەن جەلدەن ەنەرگييا الاتىن نىسانداردىڭ سانى 23-تەن 111-گە ٶسكەن.
قايرات كەلٸمبەتوۆ ەلٸمٸزدٸڭ 2015 جىلى پاريج كەلٸسٸمٸنە قوسىلعانىن, بىلتىرعى جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ٶتكەن جاھاندىق كليماتتىق ٶزگەرٸستەرگە قاتىستى سامميتتە قازاقستاننىڭ “2060 جىلعا دەيٸن كٶمٸرقىشقىل گازىنىڭ ٷلەسٸن تٶمەندەتۋ” تۋرالى مەلٸمدەمە جاساعانىن ەسكە سالدى.
ەزٸر ايتىلعان باعىت بويىنشا ارنايى باعدارلاما ەزٸرلەنۋ ٷستٸندە.
بۇدان بٶلەك 2025 جىلعا دەيٸن قابىلدانعان “جاسىل قازاقستان” باعدارلاماسى جەنە بار. بۇل باعدارلاما ٸلگەرٸدە ايتىلعان ماڭىزدى مٸندەتتەردٸ تٷگەل قامتىماق.
“بۇل بٸز ٷشٸن ەنشەيٸن ٷردٸسكە ٸلەسۋ ەمەس. قوعامنىڭ ٶزٸ بٸزدەن وسىنى تالاپ ەتٸپ وتىر. جاڭا دەۋٸردٸڭ ينۆەستورلارى “جاسىل” جوبالارعا قارجى قۇيعاندا جٶن كٶرەدٸ. بۇل تەك ەۋروپادا عانا كٶرٸنٸس تاۋىپ وتىرعان ترەند ەمەس. قازاقستاندا “جاسىل” ەكونوميكاعا كاپيتال باعىتتاعىسى كەلەتٸن كەسٸپكەرلەر سانى ارتۋ ٷستٸندە”, – دەيدٸ كەلٸمبەتوۆ.
سوندىقتان دا ٷكٸمەت جاڭا بۋىن ينۆەستورلاردىڭ ٷدەسٸنەن شىعۋ بٸلۋٸ كەرەك. ول ٷشٸن “جاسىل” ەكونوميكاعا بارىنشا باسىمدىق بەرگەن ابزال.
“ۋاقىت ٶتە كەلە ەكولوگيياعا, “جاسىل” ەكونوميكاعا كٶڭٸل بٶلگٸسٸ كەلمەيتٸن ەلدەرگە ينۆەستورلار دا تۇراقتاعىسى كەلمەيدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە تەك “جاسىل” ەكونوميكامەن بايلانىسى بار جوبالارعا قارجى قۇياتىن ينۆەستورلار پۋلى قالىپتاسقان. ياعني, قالتالى كەسٸپكەرلەر قارجى قۇياتىن جوبا بٸرٸنشە كەزەكتە ەكولوگييالىق تازا, قۋاتتى ٷنەمدەپ قولداناتىن, سۋ رەسۋرستارىن رەسۋا ەتپەيتٸن, قورشاعان ورتانى لاستامايتىن جوبا بولۋى تيٸس. ال ەگەر ايتىلعان تالاپتان شىقپاسا, وندا قارجىلاندىرۋ دا بولماسى انىق”, – دەيدٸ كەلٸمبەتوۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بٸرتە-بٸرتە جاھان ەلدەرٸ وسىناۋ ستاندارتقا تٶسەلەدٸ. بۇل ستاندارتتى بٸزدٸڭ ەل دە جاتىرقاماي قابىلداۋعا ەزٸر, قازاقستان قازٸردەن باستاپ اتالعان تالاپقا بەيٸمدەلە باستاۋى كەرەك. سەبەبٸ, كەشٸگەر بولساق, كٶشتەن قالىپ قالۋىمىز مٷمكٸن.
“ەلبەتتە, بۇل ٷشٸن وسى تاراپتاعى زاڭدارعا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ قاجەت. بٸز ٶز تاراپىمىزدان “جاسىل تاكسومانييا” تٷسٸنٸگٸن ۇسىندىق. بۇل جوبا اۋاداعى زيياندى گازداردىڭ ٷلەسٸن ازايتۋعا باعىتتالعان. قورشاعان ورتانى لاستامايتىن تازا ترانسپورت, قوقىستى سورتتاۋ مەدەنيەتٸ, ورگانيكالىق اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ٶندٸرٸسٸن دامىتۋ, سۋدى ٷنەممەن قولدانۋ, مٸنەكەي وسىنىڭ بەرٸ “جاسىل تاكسومانييا” تٷسٸنٸگٸنە كٸرەدٸ”, – دەيدٸ ول.
كەلٸمبەتوۆ قازاقستاننىڭ بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتاتىن بارلىق مٷمكٸندٸگٸ بار دەپ ەسەپتەيدٸ. ەيتكەنمەن, بۇل تاراپتا كٶلدەنەڭ كەزدەسەر كەدەرگٸلەر دە كٶپ ەكەنٸن جاسىرمايدى.
“جاسىل” ەكونوميكا اتتى ۇعىمعا حالىقتىڭ قۇلاعىن ٷيرەتە بەرۋ قاجەت. قازبا بايلىققا دەگەن سۇرانىس جىل ٶتكەن سايىن ازايىپ كەلەدٸ. ينۆەستورلارعا جەردٸڭ استى ەمەس, ٷستٸ, عالامشار تاقىرىبى تارتىمدى بولىپ تۇر. سونداي زامان كەلگەندە بٸز دە “جاسىل” ەكونوميكاعا ارقا سٷيەيتٸن جاعدايدا بولۋىمىز قاجەت”, – دەيدٸ كەلٸمبەتوۆ.
