سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جەنە ولاردىڭ سالدارىن جويۋ باعىتىندا اۋقىمدى جاڭارتۋ جٷرٸپ جاتىر. بۇل تۋرالى قر تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنە بەرگەن پٸكٸرٸندە حابارلادى.
رەسمي مەلٸمدەمەگە سٷيەنسەك, كەيٸنگٸ ەكٸ جىلدا مينيسترلٸك ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن ايتارلىقتاي كٷشەيتٸپ, زاماناۋي تەحنيكا مەن قۇرال-جابدىقتارمەن تولىقتىرعان.
“قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ يەلٸگٸمٸزدە 4 مىڭعا جۋىق ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ اۆتوتەحنيكاسى, 120 مىڭنان استام جابدىق پەن جاراق بار. سونىمەن قاتار 191 ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى قىزمەت اتقارۋدا. 2024–2025 جىلدارى تاعى 1500-گە جۋىق تەحنيكا, 12 ەۋە كەمەسٸ مەن 20 مىڭنان استام قۇرال ساتىپ الىندى”, — دەدٸ مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
قر تجم ٶرتكە قارسى قىزمەت كوميتەتٸنٸڭ باسقارما باستىعىنىڭ ورىنباسارى ارمان قۇسايىنوۆتىڭ دەرەگٸنشە, سوڭعى ەكٸ جىلدا قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن ٶسٸرمەي-اق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتانۋ دەڭگەيٸ 40%-دان 65%-عا دەيٸن ٶسكەن. بۇل رەتتە ٶرت سٶندٸرۋ دەپولارى مەن قۇتقارۋ ستانتسييالارىنىڭ جاڭا كەشەندەرٸ پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالۋدا.
"بٸز “بٸرتۇتاس پرينتسيپ” قاعيداسى بويىنشا جىلدام تۇرعىزىلاتىن, ٷنەمدٸ نىساندار سالۋدامىز. تەك سوڭعى ۋاقىتتا استانا, اتىراۋ جەنە سەمەي قالالارىندا جاڭا كەشەندەر ٸسكە قوسىلدى. جالپى العاندا ەكٸ جىل ٸشٸندە 25 ٶرت سٶندٸرۋ دەپوسى مەن قۇتقارۋ ستانتسيياسى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ”, - دەپ ناقتىلادى ول.
مينيسترلٸك ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋ مەن كەسٸبي دايارلىعىن ارتتىرۋعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر.
“جاڭا نىساندى كيٸم ٷلگٸسٸ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قايتا جاسالدى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس قۇتقارۋشىلارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك جەڭٸلدٸكتەر, جەردەماقىلار مەن ساناتورلىق ەمدەۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ”, - دەدٸ قر تجم كادر جەنە تەربيە جۇمىسى دەپارتامەنتٸنٸڭ باسقارما باستىعى دەۋرەن سابىراەۆ.
2025 جىلعى 24 ماۋسىمدا قابىلدانعان جاڭا زاڭ بويىنشا ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنا قاتىستى 10 كودەكس پەن 37 زاڭعا 600-دەن استام تٷزەتۋ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ٶزگەرٸستەر, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ مەن ولاردى جويۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار مينيسترلٸك جاساندى ينتەللەكت (جي) ەلەمەنتتەرٸ بار ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن (ۇۇا) كەڭٸنەن قولدانا باستاعان.
“بٷگٸنگٸ تاڭدا تجم-دە 191 ۇشقىشسىز اپپارات بار, ونىڭ 132-سٸ جاساندى ينتەللەكت فۋنكتسيياسىمەن جابدىقتالعان. 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ 2180 وپەراتسييا جٷرگٸزٸلٸپ, 43 ادام قۇتقارىلدى. بۇل تەحنولوگييالار تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە مونيتورينگ جاساپ, ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە اقپارات بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ”, - دەپ تٷسٸندٸردٸ قر تجم اقپاراتتاندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ جەنە بايلانىس دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى يۋريي بۋدرين.
مينيسترلٸك بيىل العاش رەت L-410 كٶپماقساتتى ۇشاعىن ساتىپ الدى. ول ٸزدەستٸرۋ-قۇتقارۋ, ەۆاكۋاتسييالاۋ جەنە گۋمانيتارلىق جٷكتەردٸ تاسىمالداۋ سيياقتى ماڭىزدى مٸندەتتەردٸ اتقارادى.
"بۇل - تٶتەنشە جاعدايلارعا تەز دەن قويۋعا جەنە جەتۋٸ قيىن ايماقتارعا كٶمەك جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ٷلكەن قادام. قۇتقارۋشىلاردىڭ اۆياتسيياسى وسىلايشا جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلٸپ وتىر", - دەدٸ قر تجم تٶتەنشە جاعدايلاردى جويۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى رۋسلان قايراقباەۆ.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزۋ تٶتەنشە وقيعالاردى بولجاۋ مەن جەدەل ەرەكەت ەتۋ تيٸمدٸلٸگٸن ەدەۋٸر ارتتىرعان.
مينيسترلٸكتٸك ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار, سونداي-اق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار اراسىندا ناقتى ٷيلەسٸم ورناعان.
"بيىل سۋ تاسقىنى كەزٸندە ەلدٸ مەكەندەردٸ سۋ باسۋ قاۋپٸ 95 پايىزعا ازايدى. بۇل - تسيفرلىق باقىلاۋ جٷيەلەرٸ مەن جەدەل اقپارات الماسۋدىڭ نەتيجەسٸ", - دەيدٸ قر تجم تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەسەت جىلقايداروۆ.
تٶتەنشە جاعدايلاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ بارلىق ٸس-قيمىل الگوريتمدەرٸ جاڭارتىلعان. مينيسترلٸك بازاسىندا قۇرىلعان كوماندالىق ورتالىق بارلىق تٶتەنشە جاعدايلار بويىنشا بٸرىڭعاي ٷيلەستٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
"بۇل ورتالىق شەشٸم قابىلداۋ جىلدامدىعىن ارتتىرىپ, ازاماتتاردى قۇتقارۋ مەن كٶمەك كٶرسەتۋ ساپاسىن جاقسارتادى. مۇندا تجم قىزمەتكەرلەرٸمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ماماندارى دا تەۋلٸك بويى كەزەكشٸلٸك ەتەدٸ”, - دەيدٸ مينيسترلٸك مامانى.
جٷيەدە جاساندى ينتەللەكتكە نەگٸزدەلگەن اناليتيكا ەنگٸزٸلٸپ, گەواقپاراتتىق كارتالار 2GIS جەنە ياندەكسپلاتفورمالارىمەن بٸرٸكتٸرٸلگەن. مىسالى, بيىل العاش رەت «Tasqyn» سۋ تاسقىنىن بولجاۋ جٷيەسٸ ٸسكە قوسىلىپ, سەگٸز ەلدٸ مەكەندەگٸ تٶتەنشە جاعدايدى الدىن الا بولجاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
بۇعان قوسا, شاحتالارداعى اپاتتارعا جەدەل ەرەكەت ەتۋ ٷشٸن «Qarmet», «قازاقمىس», «قازمىرىش» سيياقتى ٸرٸ ٶندٸرٸس كومپانييالارىمەن ينتەگراتسييا جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
مينيسترلٸكتٸڭ حابارلاۋىنشا, حالىقتى جەدەل قۇلاقتاندىرۋ بويىنشا «MASS ALERT» جٷيەسٸ الماتىدا تابىستى جۇمىس ٸستەپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا ول سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ 11 ٶڭٸردە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ەنگٸزٸلمەك. سونىمەن قاتار ينتەللەكتۋالدى بەينە تالداۋ جٷيەلەرٸ مەن دىبىستىق مودۋلدەرٸ بار درونداربەلسەندٸ قولدانىسقا ەنگٸزٸلۋدە.
اۋىل حالقىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا «اۋىل قۇتقارۋشىلارى» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلىپ, 2024 جىلى 63, ال 2025 جىلى تاعى 82 جاڭا ٶرت سٶندٸرۋ بەكەتٸ اشىلادى.
سەيسميكالىق قاۋٸپتەرگە دايىندىق بويىنشا دا ماڭىزدى جوبالار قولعا الىنعان.
"الما-اراسان مەن ايۋساي شاتقالدارىندا يننوۆاتسييالىق گيدرو جەنە سەيسمولوگييالىق بەكەتتەردٸڭ پيلوتتىق نۇسقالارى ٸسكە قوسىلدى. الداعى ۋاقىتتا ولاردى باسقا ايماقتاردا دا ورناتۋ جوسپاردا بار", - دەيدٸ مينيسترلٸك ٶكٸلٸ.
بۇدان بٶلەك, الماتىدا «الاتاۋ» وڭتٷستٸك بازاسى سالىنۋدا. ول جەر سٸلكٸنٸسٸ كەزٸندە زارداپ شەككەندەردٸ ورنالاستىرۋعا ارنالعان كٶپفۋنكتسيونالدى نىسان بولماق.
ۆولونتەرلەر مەن قوعامنىڭ رٶلٸ ارتىپ كەلەدٸ
تجم تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ٸسٸندە ەرٸكتٸلەر قوزعالىسىنا دا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ وتىر. 2024 جىلى «قازقۇتقارۋ-2024» جيىنى اياسىندا تابيعي جەنە تەحنوگەندٸك اپاتتارعا دەن قويۋ تاقىرىبىندا ۆولونتەرلەردٸڭ II رەسپۋبليكالىق فورۋمى ٶتتٸ.
فورۋمعا ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸنەن 20-دان استام ەرٸكتٸلەر ۇيىمىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىسىپ, قۇتقارۋ, العاشقى كٶمەك كٶرسەتۋ جەنە سۋدا ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارىن ٷيرەندٸ.
"فورۋم تەك تەجٸريبە الماسۋ الاڭى عانا ەمەس, تٶتەنشە جاعداي كەزٸندەگٸ قوعامنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ قۇرالىنا اينالدى", - دەدٸ قر تجم تٶتەنشە جاعدايلاردى جويۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى رۋسلان قايراقباەۆ.
قازان ايىندا ٶتكەن ٶڭٸرلٸك فورۋمدارعا 339 ەرٸكتٸدەن قۇرالعان 78 كوماندا قاتىسىپ, العاشقى كٶمەك كٶرسەتۋ مەن ٶرت كەزٸندەگٸ ٸس-قيمىل بويىنشا جارىستى. ەڭ ٷزدٸك كوماندالار ارنايى ديپلومدارمەن جەنە سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.
مينيسترلٸك ٶكٸلدەرٸ مۇنداي فورماتتاعى شارالار ۆولونتەرلەردٸڭ دايىندىعىن كٷشەيتٸپ قانا قويماي, تٶتەنشە جاعدايدا كٶمەك كٶرسەتۋگە دايىن ازاماتتاردىڭ ۇيىمشىل قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸك مەدەنيەتٸ ارتىپ كەلەدٸ
قر تجم ازاماتتىق قورعانىس جەنە ەسكەري بٶلٸمدەر كوميتەتٸنٸڭ اعا وفيتسەرٸ مادات جاعالبايلىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸر بارلىق ٶڭٸردە ازاماتتارعا تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندە دۇرىس ەرەكەت ەتۋ الگوريتمدەرٸ ٷيرەتٸلٸپ, ٶزٸنە جەنە ٶزگەگە كٶمەك كٶرسەتۋ داعدىلارى قالىپتاستىرىلۋدا.
“قاۋٸپسٸزدٸك مەدەنيەتٸ بٸر كٷندە قالىپتاسپايدى. بٸز حالىقتى جٷيەلٸ تٷردە وقىتىپ, جاۋاپكەرشٸلٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا كٷش سالىپ جاتىرمىز”, - دەيدٸ ول.
مەكتەپتەردە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن "جاس قۇتقارۋشى" سىنىپتارى اشىلىپ, وقۋشىلار تٶتەنشە جاعدايلاردا ەرەكەت ەتۋ نەگٸزدەرٸن ٷيرەنٸپ جٷر. سونىمەن قاتار قۇتقارۋشىلاردىڭ كەسٸبي دايارلىعى مەن وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ جاڭا فورماتتارى ەنگٸزٸلۋدە.
"ٶتكەن جىلدان باستاپ بيٸك عيماراتتاردا ٶرت كەزٸندە تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسييالاۋ ٷشٸن تٸكۇشاق تەحنيكاسىن قولدانۋ تەجٸريبەسٸ ەنگٸزٸلدٸ. مۇنداي جاتتىعۋلار بٸزدٸڭ قىزمەتتٸڭ شىنايى تٶتەنشە جاعدايلارعا دايىندىعىن ارتتىرادى", - دەپ قوستى جاعالبايلى.
مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ۇلتتىق ازاماتتىق قورعاۋ ورتالىعىندا 2 300 تىڭداۋشىنىڭ 1 965-ٸ وقۋدان ٶتكەن. ولاردىڭ قاتارىندا ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ بار. سونداي-اق, تجم اۋماقتىق بٶلٸمشەلەرٸندە 11 612 ادام مەن 971 ۆولونتەر ارنايى دايىندىقتان ٶتتٸ.
بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ — باستى نازاردا
حالىق اراسىندا قاۋٸپسٸزدٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا تٷرلٸ اكتسييالار مەن اقپاراتتىق شارالار دا جيٸ ٶتكٸزٸلٸپ كەلەدٸ.
دٷنيەجٷزٸلٸك ازاماتتىق قورعانىس كٷنٸ اياسىندا ەلدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە ازاماتتاردىڭ تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندەگٸ ٸس-قيمىل تەرتٸبٸ تۋرالى حاباردارلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. مينيسترلٸكتٸڭ حابارلاۋىنشا, بۇل شارالار ازاماتتاردىڭ قاۋٸپ كەزٸندە دۇرىس ەرەكەت ەتۋگە دايىندىق دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كٷنٸ قارساڭىندا "بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ – باستى نازاردا" اكتسيياسى ٶتكٸزٸلدٸ.
"بۇل اكتسييانىڭ ماقساتى – بالالاردى قاۋٸپسٸزدٸك نەگٸزدەرٸنە وقىتۋ, قۇتقارۋشى ماماندىعىن ناسيحاتتاۋ جەنە ٶمٸرگە ۇقىپتى قاراۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ قر تجم ازاماتتىق قورعانىس جەنە ەسكەري بٶلٸمدەر كوميتەتٸنٸڭ اعا وفيتسەرٸ مادات جاعالبايلى.
