دەرەككٶز: Ras.kz
بۇل بالا كەزٸمدە ٶزٸم كۋە بولعان وقيعا ەدٸ.
قاراقۇمداعى بٸر قۇدىقتىڭ باسىندا ەكٸ ٷي ەدٸك. كٶرشٸمٸز دٷيسەن دەگەن شوپان. سول كٸسٸ بٸر كٷنٸ بٸزدٸڭ ٷيدە ەكەمە بٸر ەڭگٸمە ايتىپ وتىردى. وسى جەردەن كٶرٸنٸپ تۇراتىن بيٸك تٶبەنٸڭ باۋرايىندا مال جايىپ جٷرٸپ, ول قاسقىردىڭ اپانىنا كەزدەسٸپتٸ. اپاننىڭ الدىندا ٷش-تٶرت كٷشٸك ويناپ جٷرٸپتٸ. ەرتەڭٸنە كەتپەن الىپ بارىپ, ٸندٸ ەرٸنبەي قازىپ, كٷشٸكتٸڭ بەرٸن ۇستاپ الىپ, ٶلتٸرٸپ تاستاپتى.
– ەرتەڭ ٶسٸپ العاسىن بۇلار مالعا شابادى, – دەدٸ دٷيسەن.
– ەي, بەكەر قىلعان ەكەنسٸڭ, – دەدٸ ەكەم وعان رەنجٸپ. – قاسقىر كٶرشٸسٸنە شاباتىن با ەدٸ. ەندٸ بەلە بولاتىن بولدى. مالىڭا ساق بول! تىپ-تىنىش ۇيقىمدى قاندىرىپ جٷرگەن مەنٸ دە قارالاي تٷنٸمەن مال كٷزەتتٸرەتٸن بولدىڭ-اۋ.
ايتقانىنداي, ەكٸ-ٷش كٷننەن سوڭ دٷيسەننٸڭ ەكٸ-ٷش قويىن قاسقىر ٶلتٸرٸپ كەتتٸ. ودان سوڭ تاعى بٸر-ەكٸ رەت. جەمەيدٸ. قويلاردى تەك تاماقتاپ ٶلتٸرٸپ كەتە بەرەدٸ. جيىرمادان اسا مالى شىعىن بولدى.
ال ول ٷيدەن بٸرەر جٷز مەتر جەردە وتىراتىن بٸزدٸڭ وتار امان.
بٸر كٷنٸ تٷن ٸشٸندە دٷيسەننٸڭ ٷي جاعىنان شىققان ويبايلاعان جامان داۋىستان بەرٸمٸز ٶرە تٷرەگەلدٸك. دٷيسەننٸڭ ەيەلٸ زار جىلاپ جٷر. نە بولعان?
سٶيتسەك, قوجايىننىڭ مال كٷزەتٸندە جٷرگەنٸن «زەرتتەپ» العان قاسقىر ونىڭ ٷيٸنە كەلەدٸ. كيٸز ٷي ىستىق بولعاسىن, تٷنەمەلٸك ٸرگەنٸڭ شيٸن اشىپ, كيٸزٸن تٷرٸپ قويادى ەكەن. ول كەزدە شوپان بايعۇستا قانداي جٶنٸ تٷزۋ ٷي بار. شيٸ ىسىرىلعان اشىق ٸرگەدەگٸ كەرەگەنٸڭ ساعاناعى سىنىق تا, ول جەردە ەڭبەكتەگەن ەرەسەك ادام ەركٸن سىيىپ كەتەتٸندەي تەسٸك بار ەكەن. جانكەشتٸ قاسقىر سول تەسٸكتەن كٸرٸپ, شوپان ەيەلٸنٸڭ قۇشاعىندا جاتقان ەمٸزۋلٸ بالانى العان دا قاشقان عوي. بالانىڭ اناسى ەۋەلٸ قورىققانىنان ٷنٸ شىقپاي قالىپ, سەلدەن سوڭ ەسٸن جيىپ بارىپ, ويبايىن سالعان ەكەن.
بولعان وقيعانىڭ بارى وسى.
دالا تاعىلارىنىڭ ەڭ جىرتقىشى دا جٷرەكتٸسٸ – قاسقىر. ولار اقىلدى دا مەرت بولادى. ول ٶز ٸنٸنە تاقاۋ قونىستانعان وتارعا ەش ۋاقىتتا تيٸسپەيدٸ ەكەن. بۇل – كٶرشٸسٸمەن بەيبٸت ٶمٸر سٷرۋدٸ قالاعانى. سول زاڭدى بۇزعان ادام – دٷيسەندٸ ول قاندى قۇنىكەر ساناعان جەنە ونىڭ يٸسٸنەن كٷشٸكتەرٸن ٶلتٸرۋشٸ سول ەكەنٸن قاپىسىز انىقتاعان. سوسىن ٶزٸنە-ٶزٸ انت بەرگەن: «بالادان بالانىڭ ارتىعى جوق. قانعا – قان!»
ول جەنە ٶزٸنە-ٶزٸ بەرگەن سەرتٸن ورىنداپ, ٶز بالالارىن ٶلتٸرۋشٸدەن قان قاقساتىپ تۇرىپ كەك الدى!
دالا تاعىلارىنىڭ ەڭ جىرتقىشى دا جٷرەكتٸسٸ – قاسقىر. ولار اقىلدى دا مەرت بولادى. ول ٶز ٸنٸنە تاقاۋ قونىستانعان وتارعا ەش ۋاقىتتا تيٸسپەيدٸ ەكەن. بۇل – كٶرشٸسٸمەن بەيبٸت ٶمٸر سٷرۋدٸ قالاعانى.
1988 جىلى الماتىداعى «جالىن» باسپاسىنان مەنٸڭ بالالارعا ارنالعان ٶلەڭدەر جيناعىم شىقتى. ماقتانعانىم ەمەس, كٸتاپتىڭ ٸشٸندە كٶشپەندٸ جۇرتىمىزدىڭ سالت-دەستٷرٸن قامتىعان جابدىقتار, دالا شٶپتەرٸنٸڭ تٷر-تٷرٸ تٷگەلدەي قامتىلعان تەپ-تەۋٸر ٶلەڭدەر بار ەدٸ. وسى ۇلتتىق-ەكزوتيكالىق ٶلەڭدەرٸمنٸڭ جيناعىن باستاۋىش سىنىپتار مۇعالٸمدەرٸ, مەكتەپكە دەيٸنگٸ بالالار مەكەمەلەرٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ ٶزٸمە دە ٷلگەرتپەي كٸتاپ دٷكەندەرٸنەن پىشاق ٷستٸنەن ساتىپ الىپ كەتتٸ. سول كٸتاپتا وسى وقيعانى سيۋجەتتٸ ٶلەڭگە اينالدىرىپ بەرە وتىرىپ, تٷز تاعىلارىنىڭ قاسيەتٸنەن بالالاردى حاباردار ەتكٸم كەلگەن. ٶكٸنٸشكە وراي, باسپاگەرلەر دەل سول ٶلەڭدەرٸمدٸ جيناققا ەنگٸزبەي قويىپتى. نەگە?
كەيٸنٸرەك باسپاعا بارىپ, ونداعى جٸگٸتتەرمەن سٶيلەسكەنٸمدە:
– الدىندا بٸر وتار قوي تۇرعاندا, جانىن جالداپ كيٸز ٷيگە كٸرٸپ, ودان بالا الىپ قاشىپ, ونى جەنە جەمەي تاستاپ كەتەتٸن ول قاسقىر اۋىش پا, ەلدە ۆەگەتاريانەتس پە?! – دەدٸ ولار.
قاسقىردى سۋرەتٸنەن عانا كٶرگەن جٸگٸتتەرگە مەن تابيعات زاڭىنىڭ كٷردەلٸلٸگٸ, تٸلٸ جوق بولعانىمەن ەربٸر جاراتىلىس يەسٸنٸڭ ٶزٸنە تەن اقىل-ساناسى, جازىلماعان بۇلجىماس زاڭدارى بولاتىنىن قانشا دەلەلدەسەم دە, تٷسٸندٸرە المادىم. ال ەدەبيەتتٸڭ تٶڭٸرەگٸندە جٷرگەن ولاردىڭ تٷيسٸگٸ وسىلاي بولسا, كٶپ نەرسەدەن بەيحابار, اسفالتتا ٶسكەن ۇرپاعىمىزدى بٸز اتا-بابامىز مەكەندەگەن دالا زاڭى مەن ۇلتتىق ساناعا قالاي تەربيەلەمەكپٸز?!
جانىڭدى كەيدە وسىنداي نەرسەلەر دە قۇلازىتادى.
اسقار كٸرەباەۆ
