ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ (ەڭبەكمينٸ, سيم, بقرا, مسم) كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبانى ەزٸرلەدٸ.
ۇلتتىق جوبادا 4 تٷيٸندٸ باعىت بويىنشا 10 مٸندەتتٸ شەشۋگە باسا نازار اۋدارىلادى, ولار:
كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋ;
كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶسۋٸن ۇلعايتۋ;
جاڭا تاۋاشالاردى قالىپتاستىرۋ;
بەسەكەلەستٸكتٸ كەشەندٸ دامىتۋ.
بٸرٸنشٸ باعىت شەڭبەرٸندە كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلدى جەرلەردە ارتتىرۋعا باعىتتالعان ٸس-شارالار كەشەنٸ كٶزدەلەدٸ. ول ٶز ٸسٸن اشۋ, كەسٸپكەرلەردٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە ارنالعان داعدىلاردى دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋدى, ونىڭ ٸشٸندە سۋبسيدييالاناتىن جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى جاعداي جاساۋدى قامتيدى.
حالىق اراسىندا بيزنەس-قۇزىرەتتەردٸ ۇلعايتۋ ٷشٸن كەسٸپكەرلٸك داعدىلارعا وقىتۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلەدٸ. 150 مىڭ جۇمىسسىز بەن نەتيجەسٸز جۇمىسپەن قامتىلعان ادام اتالعان شارامەن قامتىلادى.
قارجىلاي ەمەس قولداۋ شارالارىن العان كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ سانى 637 940 بٸرلٸكتٸ قۇرايدى. سونداي-اق 995,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ونىڭ ٸشٸندە تۇراقتى – 335,1 مىڭ, ۋاقىتشا – 660,2 مىڭ.
كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶسۋٸن ۇلعايتۋدى بولجايتىن ەكٸنشٸ باعىت بويىنشا كەسٸپكەرلەرگە تٷسەتٸن ەكٸمشٸلٸك جٷكتەمەنٸ اۋقىمدى تٷردە تٶمەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
2025 جىلعا دەيٸن بارلىق مەملەكەتتٸك رەتتەۋ قۇرالدارى (تالاپتار, رۇقساتتار, ەسەپتٸلٸك, مەملەكەتتٸك باقىلاۋ) قايتا قارالادى. سونداي-اق ەسەپتٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردى تەكسەرۋ جٷيەلەرٸمەن ينتەگراتسييالاۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
بيزنەس ٷشٸن مەملەكەتتٸك كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸن «بيزنەسكە ارنالعان ٷكٸمەت» پورتالىمەن بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى ٸسكە اسىرىلادى.
بارلىق جوسپارلانعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ بيزنەسكە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ تٷبەگەيلٸ ازايتۋعا جەنە جاڭا ەكونوميكالىق احۋال جاعدايىندا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ دامىتۋعا مىقتى سەرپٸن بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶسۋٸ مەن دامۋى ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋ ماقساتىندا بيزنەستٸ بەلسەندٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ جالعاساتىن بولادى.
بۇل رەتتە قارجىلاي قولداۋ بيزنەستٸڭ ساناتى مەن ونىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ ۇسىنىلاتىن بولادى. ميكروبيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن ميكروكرەديتتەر مەن گرانتتار تٷرٸندە قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸن بولادى.
8,6 مىڭنان استام ازامات ٶز ٸسٸن اشۋ جەنە دامىتۋ ماقساتتارى ٷشٸن ميكروكرەديتتەرگە قول جەتكٸزە الادى. 50 مىڭنان استام جاس كەسٸپكەر جاڭا بيزنەس-يدەيالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن گرانتتارعا قول جەتكٸزە الادى. حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنان شىققان 50 مىڭ ازامات ٶزٸنٸڭ كەسٸپكەرلٸك ەلەۋەتٸن اشۋ ٷشٸن گرانتتار الا الادى.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن سىياقى مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن سۋبسيدييالاۋ جەنە كرەديتتەر بويىنشا كەپٸلدٸك بەرۋ سيياقتى قارجىلىق ىنتالاندىرۋ شارالارى قولجەتٸمدٸ بولادى.
ۇلتتىق تاۋار ٶتكٸزۋ جەلٸسٸن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى.
2025 جىلعا قاراي بٶلۋدە, ساۋدادا جەنە ساقتاۋدا مامانداندىرىلعان 24 كتو قۇرىلاتىن بولادى; 5 ترانسشەكارالىق ساۋدا ورتالىعىن قۇرۋ/جاڭعىرتۋ; سونداي-اق 103 ساۋدا وبەكتٸسٸن ستاتسيونارلىق فورماتتا جاڭعىرتۋ جٷزەگە اسىرىلادى.
جاڭا تاۋاشالاردى قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ ٷشٸنشٸ باعىت شەڭبەرٸندە تۋريزمدٸ دامىتۋ ٷشٸن قولايلى جاعدايلار جاساۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار شارالار كٶزدەلگەن.
ەلدٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن اشۋ ماقساتىندا 1000 ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى (ونىڭ ٸشٸندە ورنالاستىرۋ ورىندارى, تۋريستٸك كەشەندەر, تاقىرىپتىق پاركتەر, ۆيزيت-ورتالىقتار), جول بويىنداعى سەرۆيس جەلٸسٸن دامىتۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
نەتيجەسٸندە 2025 جىلعا قاراي تۋريزم سالاسىنىڭ جٸٶ-دەگٸ كٶلەمٸ 1,5 ەسەگە (2019 جىلدىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸنە قاراعاندا), سالاعا جەكە ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 3 ەسەدەن استامعا ٶسەدٸ. ٸشكٸ تۋريستٸك اعىن 4,5-تەن 8 ملن. ادامعا, سىرتتان كەلەتٸن تۋريستەر سانى 1 ملن.ادامنان 3 ملن. ادامعا دەيٸن (2019 جىلدىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸنە قاراعاندا) ارتادى.
«ساپارلار» جٸكتەمەسٸ بويىنشا كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر ەكسپورتى 6,5 ەسە 3 ملرد. اقش دوللارىنا دەيٸن ٶسەدٸ.
سونداي-اق گيدتەر مەن ەكسكۋرسييا جٷرگٸزۋشٸلەردٸڭ قىزمەتٸن 95% - عا دەيٸن تسيفرلاندىرۋ, تۋريستٸك مارشرۋتتاردى موبيلدٸ بايلانىسپەن قامتۋدى 1,8 ەسەگە ۇلعايتۋ, ورنالاستىرۋ ورىندارىنىڭ 95%-ىن E-QONAQ اقپاراتتىق جٷيەسٸمەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا.
بەسەكەلەستٸكتٸ كەشەندٸ دامىتۋ ٷش مٸندەتتٸ ٸسكە اسىرۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى.
1. باعا بەلگٸلەۋدٸڭ بۇرمالانۋىن جويۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى نارىقتارعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ.
بۇل مٸندەت بەسەكەلەس ورتالىقتاندىرىلعان ساۋدا-ساتتىقتا ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶتكٸزۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ, ەلەكترمەن جابدىقتاۋ تاريفتەرٸن سارالاۋدى الىپ تاستاۋ جەنە ەلەكتر ەنەرگيياسىن جەتكٸزۋشٸنٸ اۋىستىرۋ ٷشٸن ونلاين-پلاتفورمانى (marketplace) ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى قامتيدى.
نەتيجەسٸندە ورتالىقتاندىرىلعان ساۋدا-ساتتىقتا ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶتكٸزۋ ٷلەسٸن ٶتكٸزۋدٸڭ جالپى كٶلەمٸنەن 30%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ, سونداي-اق ايىرمانى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن قىسقارتۋ جەنە تۇتىنۋشىلار توپتارى اراسىندا ەلەكترمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ تاريفتەرٸن سارالاۋدى الىپ تاستاۋ قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى. بۇل بيۋدجەت ٷشٸن جىل سايىنعى شىعىستاردى 20 ملرد.تەڭگەگە دەيٸن, شوب ٷشٸن 31 ملرد. تەڭگەگە دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇدان باسقا, ەلەكتر ەنەرگيياسىن بالامالى جەتكٸزۋشٸلەرگە كٶشكەن تۇتىنۋشىلاردىڭ ٷلەس سالماعىن 10 ەسە ارتتىرۋ كٶزدەلگەن.
2. «نەگٸزگٸ قۋاتقا» قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ جەنە باعا بەلگٸلەۋدٸڭ بۇرمالانۋىن جويۋ شەڭبەرٸندە بيرجالىق ساۋدانى دامىتۋ.
ەكٸنشٸ مٸندەت بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸن ۇلعايتۋ, بيرجادان تىس مەمٸلەلەردٸڭ كەمٸندە 50%-ىن تٸركەۋ, اشىق بيرجالىق باعا بەلگٸلەۋلەردٸ قالىپتاستىرۋ, سونداي-اق بيرجالىق ساۋدا تەرتٸبٸن رەگلامەنتتەۋ ارقىلى ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى.
2025 جىلعا قاراي بەنزين, ديزەل وتىنى, اۆياكەروسين, بيتۋم, سۇيىتىلعان مۇناي گازى نارىقتارى بيرجالىق ساۋدامەن قامتىلاتىن بولادى.
3. ەكونوميكانى مەملەكەت يەلٸگٸنەن الۋ.
سونداي-اق, 20 مونوپولييالىق وپەراتوردى تاراتۋ جەنە قايتا ۇيىمداستىرۋ كٶزدەلەدٸ. 2025 جىلعا قاراي بٸرىڭعاي وپەراتورلار سانى 1,6 ەسەگە 30 بٸرلٸككە دەيٸن قىسقارادى.
بەسەكەلەستٸكتٸ كەشەندٸ دامىتۋ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن 2025 جىلعا قاراي 14%-عا دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ۇلتتىق جوبانى قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ 8,5 ترلن. تەڭگەنٸ قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 1 ترلن. تەڭگەدەن استام, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردە 125 ملرد.تەڭگەدەن استام قاراجات كٶزدەلگەن.
سونداي-اق, 7,3 ترلن. تەڭگە جەكە ينۆەستيتسييالار تارتىلادى.
ۇلتتىق جوبا نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋدى ارتتىرۋ ماقساتىندا شاعىن بيزنەستٸ دامىتۋعا; ەكونوميكا سالالارىن ەرتاراپتاندىرۋ درايۆەرٸ – ورتا بيزنەستٸ نىعايتۋعا; كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن تەڭ جاعدايلار جاساۋ ٷشٸن بەسەكەلەستٸكتٸ كەشەندٸ دامىتۋعا باعىتتالعان.
ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا مىناداي ستراتەگييالىق كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلەتٸن بولادى:
- جٸٶ-دەگٸ شوك ٷلەسٸن 35%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ;
- 995,3 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ;
- مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن 14%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋ.
ۇلتتىق جوبا قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىن جەنە «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن قالىپتاستىرىلدى.
