شوۋعا كٶڭٸل بٶلگەنشە, دٸنگە كٶڭٸل بٶلسەيشٸ...
كەرەك دەسەڭٸز, ەلٸمٸزدەن سوڭعى ٷش-تٶرت جىلدا دٸني باسقارما سەكٸلدٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقان مەكەمەنٸ قولىڭىزعا شام الىپ ٸزدەسەڭٸزدە تاپپايسىز.
دٸني باسقارماعا ەرجان مايامەروۆتى پرەزيدەنت جۇمىستى جٷرگٸزۋ ٷشٸن ەكەلدٸ. قۇدايعا شٷكٸر, ول پرەزيدەنتتٸڭ سەنٸمٸن اقتاپ, جۇمىس ٸستەۋدە.
قازٸر قوعامدىق ورتادا تٷرمەگە تٷسكەن ادامنىڭ جات اعىمنىڭ سوڭىنا ٸلەسٸپ كەتەدٸ دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان (مۇنىڭ الدىندا «تٷرمەنٸڭ بوساعاسىن اتتاعان ادام تۋبەركۋلەزگە مٸندەتتٸ تٷردە شالدىعادى» دەۋشٸ ەدٸك). ەگەر تەمٸر توردىڭ ار جاعىندا جات اعىم قانات جايسا, وعان ەدٸلەت جەنە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ جاۋاپكەر بولۋى تيٸس. بۇعان دٸني باسقارمانىڭ قانداي قاتىسى بار?
بٸراق مۋفتييات «مەنٸڭ جۇمىسىم, سەنٸڭ جۇمىسىڭ» دەپ بٶلٸپ-جارماي اتا-بابامىز ۇستانعان اسىل دٸنٸمٸزدٸ ناسيحاتتاۋ ٷشٸن ارنايى ٷگٸت-ناسيحات توبىن قۇرىپ اۋىل-اۋىلدى, تٷرمەلەردٸ ارالاپ ۋاعىز ايتىپ, تٷسٸندٸرٸپ جٷر. وسىدان كەيٸن دٸني باسقارما «جۇمىس ٸستەمەيدٸ» دەپ ايتۋدىڭ ٶزٸ ۇيات.
ەسكە تٷسٸرٸپ كٶرٸڭٸزشٸ, دٸني باسقارمانىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىسىن قاي تەلەارنا كەڭ كٶلەمدە ناسيحاتتاپ, ٷزبەي حابار تارتتى. ەشقانداي تەلەارانا بۇعان قىزىعۋشىلىق تانىتقان جوق.
ەسەسٸنە اش ٸشەكتەي شۇباتىلعان تەلەسەريالدار مەن شوۋ-باعدارلامالار كٶرسەتۋدەن بٸر-بٸرٸمەن بەسەكەلەسٸپ, رەيتينگ قۋىپ كەتكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. سىناعىش بولساق, سولاردى سىنايىق.
مەشٸتتەردٸ قايتارۋ
ەرجان مالعاجۇلى كەلگەن بەتتٸ ەر اعىمنىڭ ورداسىنا اينالعان مەشٸتتەردٸ بٸر ورتالىققا جيناۋعا كٷش سالدى. بۇل ايتار اۋىزعا جەڭٸل جۇمىس بولعانىمەن اتقارىلۋى قيىن, مەحانات تٸرلٸگٸ مول شارۋا-تۇعىن.
الماتى سيياقتى ٸرٸ قالالاردا كەزٸندە پىسىقتار «مەشٸت سالامىز» دەپ ەكٸمدٸكتەن جەر تەلٸمدەرٸن الىپ, بٸر شەتٸنە مەشٸت, بٸر شەتٸنە كوتتەدج, كافە, دٷكەن سالىپ الدى. ولارمەن كٷرەسۋ وڭاي بولدى دەپ ەشكٸم ايتا الماسى انىق.
بٸراق دٸني باسقارما داۋ تۋعىزباي, بار مەسەلەنٸ سوتقا جەتكٸزبەي شەشتٸ. مۇنى بەرٸمٸز بٸلەمٸز. بٸراق اتقارىلعان جۇمىستىڭ ساناتىنا قوسقىمىز كەلمەيدٸ.
جالپى العاندا مەشٸتتەردٸ مۋفتيياتقا قايتارۋدا باسقارما قىزمەتكەرلەرٸ زاڭ اياسىندا جۇمىس ٸستەپ, ٶزدەرٸنٸڭ بٸلٸكتٸ بٸتٸمگەر ەكەندەرٸن كٶرسەتتٸ. ولار بۇل باعىتتا اتقارعان جۇمىستارىن جارنامالاپ, جالايىرعا جار سالعانىن ەستٸگەن دە, كٶرگەن دە ەمەسپٸن.
تاعى بٸر قىزىقتى جايتتى ايتا كەتەيٸك. الماتىداعى ۇيعىر اعايىندار كٶپ قونىستانعان ياسسۋي كٶشەسٸنٸڭ بويىندا اللانىڭ ٷيٸ بار. ەلگٸ مەشٸتتٸڭ تٶرٸنە ۇيعىرلار ۇيعىرستاننىڭ تۋىن كەرٸپ قويعاندا, مۇنىڭ زاڭعا قايشى ەكەنٸن مۋفتييات قىزمەتكەرلەرٸ جاڭقالاپ تٷسٸندٸرٸپ, بار مەسەلەنٸ داۋ-شارسىز شەشكەن ەدٸ. مۇنى بٸز كەيٸننەن ەستٸدٸك.
وسىلايشا «جۇمىس ٸستەمەيتٸن» دٸني باسقارما ۇلتتىق تۇتاستىعىمىزدى ساقتاپ, بٸرلٸگٸمٸزگە سىزات تٷسٸرمەۋدە ۇقك كەم ەڭبەكتەنبەگەنٸن نەگە بايقاماعانداي كەيٸپ تانىتامىز?
دٸني باسقارما ەلٸمٸزدەگٸ مەشٸتتەردٸ قاناتىنىڭ استىنا الىپ, ەلٸمٸزدٸڭ دٸني-رۋحاني سالاسىنىڭ تۇتاس بٸر ورگانيزيم سيياقتى جۇمىس ٸستەۋٸنە جول اشتى. بۇل ارالىقتا مۋفتييات ٶزگە دە جۇمىستاردى ۇمىت قالدىرماي شۇرىق تەسٸك بولعان جانىمىزعا جاماۋ بولعانىن قالاي ايتپاسسىڭ?
مەدرەسەنٸڭ كوللەدجدەن نەسٸ كەم
كٸم بٸلەدٸ, بۇعان مۋفتييات ارالاسپاعاندا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ بۇل ٸسكە ساۋساعىنىڭ ۇشىندا باتىرماس ەدٸ.
قازٸر دٸن سالاسىندا مەدەرەسەلەر مەن جوعارعى بۋىندى وقۋ ورىنداردى بٸتٸرگەن جاستارىمىز مەملەكەتتٸك ديپلومعا يە بولىپ, تٷرلٸ سالادا جۇمىس ٸستەۋگە مٷمكٸندٸك الىپ وتىر.
ٶز كەزەگٸندە حازرەت ەرجان مالعانجۇلى مەدرەسە بٸتٸرگەندەردٸڭ بەرٸ يمام, مولدا بولىپ كەتپەيتٸنٸن, ەڭ باستىسى دٸني ساۋاتقا يە بولىپ, اداسۋشىلىققا بوي الدىرمايتىنىن ايتقان ەدٸ.
ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيٸك. كٸندٸك ازييادا بٸزگە قاراعاندا ەدەۋٸر دٸندەر كٶرشٸمٸز ٶزبەكستاندا مەدرەسە بٸتٸرگەن جاستار مەملەكەت تاراپىنان مويىندالماعان تاباقتاي سەرتيفيكاتتارىن قالتاعا سالىپ, تەككە ۋاقىت ٶلتٸرگەندەرٸنە ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶكٸنٸپ جٷر.
ال بٸزدە بۇل مەسەلە تولىعىمەن شەشٸلگەن. بۇل ٸستٸ شەشٸپ بەرگەن دٸني باسقارماعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. سوندىقتان مۋفتيياتتىڭ دٸني كادرلاردى ەل ٸشٸندە دايارلاۋعا كٷش سالۋى ٶز نەتيجەسٸن بەردٸ دەپ نىق سەنٸممەن ايتۋعا بولادى.
حالالعا باس اۋىرتقان كٸم?
سول كەزدە ولاردان «كەسٸپورىنداردىڭ حالال ستاندارتىنا ساي ٶنٸم شىعارۋىنا قاندايدا دا كەپٸلدٸك بەرەسٸزدەر?» دەپ سۇراعاندا. ەلگٸ اعالارىمىز: «بۇدان كەيٸنگٸ ٸستٸ اللانىڭ قاراۋىنا تاپسىرامىز» دەپ ەپەندەنٸڭ ەڭگٸمەسٸن ايتقانى ەستٸپ, بٸرازعا دەيٸن كٷلٸپ جٷردٸك.
سوڭعى ۋاقىتتارى قازاقستاندا حالال ستاندارتتارىنىڭ بٸر ٸزگە تٷسٸپ, كەسٸپورىنداردىڭ حالال ٶنٸم شىعارۋعا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراي باستاۋىنا دٸني باسقارما جانىنان قۇرىلعان «حالال» ٶنٸمدەرٸن ستاندارتتاۋ بٶلٸمٸ ىقپال ەتە باستاعانى بەلگٸلٸ.
بۇل باعىتتا دٸني باسقارما جانىنداعى بٶلٸم, الماتىداعى سانەپيدەمييالىق قاداعالاۋ ورگاندارىمەن كەلٸسٸم-شارتقا وتىرىپ, ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ حالال ستاندارتىنا ساي كەلەتٸنٸن ارنايى زەرتحانادا انىقتاپ, سودان كەيٸن عانا حالال سەرتيفيكاتىن بەرە باستاۋىن ٶرەلٸ جۇمىستاردىڭ قاتارىنا قوسۋعا بولادى.
ەگەر بۇل باعىتتا دٸني باسقارما دۇرىس جۇمىس ٸستەمەسە دٷنيەجٷزٸ مەن ەلٸمٸزگە تانىمال كومپانييالاردى مۋفتيياتپەن جۇمىس ٸستەۋگە اڭسارى اۋماس ەدٸ عوي.
ٶزگە جۇمىستار
بٷگٸندە جىل سايىن ەلٸمٸزدەگٸ مۇسىلمانداردىڭ قاجىلىق ساپارىن ۇيىمداستىرۋ دا دٸني باسقارماعا جٷكتەلگەن. بٸلگەن ادامعا مۇنىڭ ٶزٸ ٷلكەن جۇمىس. سوندىقتان مۋفتييات «نەگە جۇمىس ٸستەمەيدٸ» دەپ ەتەكتەن تارقاننان گٶرٸ ەرقايسىمىز ورتاق شارۋاعا اتسالىسىپ, دٸني باسقارماعا بٸر پايدامىزدى تيگٸزۋٸمٸزدٸ ويلاعان ابزال.
باسقارما قازٸر تۋرا دٸندٸ ناسيحاتتايتىن بٸرنەشە سايت اشىپ, قىزۋ جۇمىس ٸستەپ جاتىر. بۇل ٸستٸ مۋفتيياتتىڭ ايماقتاعى ٶكٸل يماندارى دا ٸلٸپ ەكەتٸپ, جاڭا سايت قۇرىپ, حالىقپەن ەتۋگە كٶشكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز.
بۇدان باسقا دٸني باسقارمانىڭ تٷركييامەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, تۋرا جولدى نۇسقايتىن دٸني كٸتاپتار شىعارىپ, تەگٸن تارتاقانىن دا اتاپ ايتۋعا بولادى.
دٸني باسقارمىنىڭ سوڭعى جىلدارى اتقارعان قاداۋ-قاداۋ ٸستەرٸن ەدەيٸ تٸزبەكتەپ وتىرمىز. بٸر سٶزبەن ايتساق, دەل قازٸر دٸني باسقارما ٶز مٷمكٸندٸگٸن تولىق پايدالانىپ جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ەگەر جۇمىستىڭ بۇدان دا جاندانعانىن قالاساق, دٸني باسقارمانىڭ قۇزٸرەتٸن كەڭەيتٸپ, مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرۋ ٸسٸن جٷزەگە اسىرۋ كەرەك. سول كەزدە كٶپتەگەن مەسەلەلەر شەشٸمٸن تابار ەدٸ.
نۇرلان جۇماحان
