جاستاردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزٸمدٸ قالاي نىعايتامىز?
كٶپ ۇلتتى قازاقستان حالقىنىڭ وتانسٷيگٸشتٸك سەزٸمٸن قالىپتاستىراتىن – ازاماتتىق كەلٸسٸم, ۇلتتىق بٸرلٸك ەكەندٸگٸ شىندىق. تۋعان جەر, تابيعات, ونىڭ بايلىقتارى, دەستٷر, تٸل, تاريحي ەسكەرتكٸشتەر, سالتقا دەگەن ادالدىق, تۋعان ٶلكەدەگٸ تاماشا كيەلٸ ورىندار – جالپى ۇلتتىق قۇندىلىقتار ەشكٸمدٸ دە بەيتاراپ قالدىرا المايتىندىعى راس.
ولار سٶزسٸز ادام كٶكٸرەگٸندە جىلىلىق ۇياتادى. وتانسٷيگٸشتٸك – قاسيەتتٸ ۇعىم. ەربٸر ادام وتانىن ٶزٸ تانۋى تيٸس. ونى جەتە بٸلٸپ, قادٸر-قاسيەتٸن ۇققاندا, تاريحىن, ٶتكەن جولىن, رۋحىن, ەلدٸڭ باسىن بٸرٸكتٸرگەن, جات ەلدەردەن جەرٸن, سۋىن, دالاسىن, تاۋىن قانىن تٶگٸپ, قايسارلىقپەن قالعان ەرلٸكتەرٸن سەزٸپ بٸلگەندە عانا, سوعان دەگەن ماقتانىش سەزٸمٸ وياناتىندىعى راس.
بٷگٸنگٸ قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ نىعايۋى مەن دامۋىنىڭ وبەكتيۆتٸ شارتتارىنىڭ بٸرٸ – ول وسى قازاقستاندىق پاتريوتيزم. بٸزدٸڭ ۇعىمىمىزداعى پاتريوتيزم كٶزسٸز قۇشتارلىق ەمەس, اتا-بابا قانىمەن بويعا سٸڭگەن وتانعا, ەلگە دەگەن سانالى ەرٸ شىنايى ماحاببات. وتانسٷيگٸشتٸك دەگەن ۇعىم ٶزٸڭ جارالعان توپىراق پەن ٶسكەن ورتاعا دەگەن ٸزگٸ سەزٸمدٸ بٸلدٸرمەيدٸ, اياسى ەلدەقايدا كەڭ ۇعىم. ەلدٸك, بٸرلٸك, حالىقتىق قاسيەت-قازىنالاردى قاستەرلەۋ مەن ەرتەڭگە دەگەن بەرٸك سەنٸم سيياقتى سەزٸمدەردٸ وياتاتىن دا وسى وتانسٷيگٸشتٸك. ونىڭ قوعام دامۋىندا ايىرىقشا ورىن الاتىن قۇدٸرەتتٸ رۋحاني فاكتورعا اينالۋىنىڭ سىرى دا وسىندا جاتىر.
قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەسەلەسٸ قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ اسا ماڭىزدى ەرٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ وتىر, سونداي-اق تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ عالامدىق ٶركەنيەت ورتاسىنان ٶزٸنٸڭ لايىقتى ورنىن الۋىنا بٸردەن-بٸر سەبەپ بولاتىن ماڭىزى ەرەكشە ٶلشەمنٸڭ بٸرٸنە اينالىپ وتىر.
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ كەلەشەك تۇتقاسىن ۇستايتىن جاستاردى وسى باستان وتانىنا, اتامەكەنٸنە شىن بەرٸلگەندٸك رۋحىندا تەربيەلەۋ باستى بورىشىمىز. قازٸرگٸ تاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن سۋدەنتتەرگە تەربيە بەرۋ مەسەلەسٸنە جاڭا كٶزقاراس تۇرعىسىنان قاراۋ كەرەك.
قازاقستان ازاماتى ٶزٸن وسى ەلدٸڭ تٶل بالاسىمىن, قازاقستاندى ٶزٸنٸڭ تۋعان ەلٸ, وتانى دەپ ەسەپتەگەندە عانا قازاقستاندىق پاتيريوتيزم قالىپتاسادى. ەلباسىمىز ن.ە. نازارباەۆتىڭ «مەڭگٸلٸك ەل» يدەياسىن جٷزەگە اسىراتىن جەنە ونى ودان ەرٸ دامىتاتىن بٷگٸنگٸ جاستار ەكەنٸ بەلگٸلٸ, سوندىقتاندا جاستار وسى تاريحي ماڭىزى بار يدەيانى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن, ٶز وتانىن سٷيەتٸن ۇلتجاندى بولۋى كەرەك.
قازاقستاندىق پاتريوتيزمنٸڭ باستى قۇندىلىقتارىنىڭ بٸرٸ – قازاق تٸلٸ. بيىل قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك العانىنا 30 جىل, قازاق تٸلٸنٸڭ مەملەكەتتٸك مەرتەبە العانىنا وتىز ەكٸ جىل تولادى. انا تٸلٸمٸزدٸ دامىتىپ, ٶركەندەتۋدە بٸرشاما ٸلگەرۋشٸلٸك بار, سوندادا مەنٸ بٸر قىنجىلتاتىن جاعداي نەگە بٸز كەز كەلگەن جينالىس بولسىن, نە بولماسا كٶپتەگەن ماڭىزدى كەزدەسۋلەردە جينالعان حالىقتىڭ 95 پايىزى قازاقتار بولا تۇرسادا ەكٸ تٸلدە, ياعني قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە سٶيلەيمٸز.
سول جيىلىستا وتىرعان ورىس تٸلدٸ قازاقتار ٷشٸن جاساپ جاتقان جاعدايما دەپ ويلانام, سەبەبٸ ٶزگە ۇلتتىڭ ازاماتتارى قازاق تٸلٸن جاقسى تٷسٸنەدٸ, ولاردىڭ اراسىندا كەرەمەت سٶيلەيتٸندەرٸ دە بار. نامىسسىزدىق پا, ەيتەۋٸر تٸلگە نەمقۇرايدى, نەمكەتتٸ قاراۋ ەدەتٸ جويىلار ەمەس. قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋگە تەك جاستار عانا ەمەس قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ەربٸر ازامات ٷلەس قوسۋ كەرەك.
وتاننىڭ ازاتتىعىنان, تەۋەلسٸزدٸگٸنەن اسقان دەۋلەت جوق. تاسقا قاشالعان تاريح تا, كٶنە دەۋٸردەن جەتكەن داۋسىز دەرەك تە ەرتە زاماننىڭ ٶزٸندە قازاق جەرٸندە ٸرگەلٸ مەملەكەت بولعاندىعىن, ونىڭ ٶزٸنە لايىق شارۋاشىلىعى, تەرەڭ مەدەنيەتٸ بولعاندىعىن دەلەلدەيدٸ. ەشكٸمگە دەس بەرمەگەن, ەشنەرسەگە مويىماعان حالقىمىز بەرتٸندە تاپ بولعان بوداندىقتىڭ بۇعاۋىنان بوساپ ەركٸندٸك تۋىن قايتا تٸكتٸ. ەندەشە, اڭساپ جەتكەن ارماننان ەشقاشان, ەشقانداي جاعدايدا اجىراي المايمىز.
جاھاندانۋ دەۋٸرٸندە عىلىمعا كٶپ كٶڭٸل بٶلگەن ەل وزىپ شىعادى. قازٸرگٸ تاڭدا شەتەلدٸك عالىمدارمەن قازاقستانداعى كٶپتەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەر تىعىز بايلانىس ورناتقان, بۇل ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن كەلەلٸ باستاما. پاتريوتيزم بۇل وتانىڭدى سٷيۋ جەنە سول وتاندا ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان حالقىڭدى سٷيۋ جەنە دە سول حالىقتىڭ بەدەلٸن, ابىرويىن ارتتىرۋ. وتانسٷيگٸشتٸك ادامنىڭ جەكە باسىنىڭ قامىنان گٶرٸ, ەلٸنٸڭ قامىن كٶبٸرەك ويلاۋى بولىپ تابىلادى.
قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدە مىقتى عالىم بولىپ جٷرگەن ازاماتتار بار. مٸنە, سولاردىڭ يدەياسىن, شىعارماشىلىقتارىن, بٸلٸمٸن ەلٸمٸزدٸڭ مٷددەسٸ ٷشٸن پايدالانۋ كەرەك. سوندىقتان بٷكٸل قازاقتىڭ بٸر-اق ارمان ماقساتى بولۋ كەرەك. ول – قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن باياندى ەتۋ. بۇدان باسقا ۇلى ماقسات, ۇلى ارمان قازاقتا بولماۋى كەرەك.
جاستاردى ٶز وتانىنىڭ ازاماتى رەتٸندە تەربيەلەۋ بەلگٸلٸ بٸر ەلەۋمەتتٸك- مەدەني ورتادا جٷرەدٸ, وندا ونىڭ ادامي قۇندىلىقتار جٷيەسٸ, كٶزقاراسى, اقىل-ويى قالىپتاسادى. قازاقستاندىق پاتريوتيزم قازاقستاندىق اقىل ويدىڭ نەمەسە ۇلتتىق دەستٷردٸڭ اجىراماس بٶلشەگٸ بولىپ تابىلادى. بٸزدٸڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ جاستارىنىڭ ويى, ار-ۇجدانى, عىلىم-بٸلٸمٸ ازات بولۋى كەرەك. قازاق جاستارىنىڭ بٸرٸنشٸ مٸندەتٸ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىن مەڭگٸ ساقتاۋ جەنە قورعاۋ بولىپ تابىلادى. بولمىسى مەن بولاشاعىنىڭ نەگٸزٸ وسى جاعدايعا باعىتتالۋى كەرەك.
قالدىگٷل تۇرعىنبايقىزى, تاريح عىلىمدارىنىڭ ماگيسترٸ, PhD دوكتارانت, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىسى
