جامانتاي بەيسەنباەۆ: «ماقتا باعاسىن زاۋىت ەمەس, شارۋا بەلگٸلەۋٸ كەرەك»
– ماقتا شارۋاشىلىعىنداعى پروبلەمالاردىڭ بٸرٸ شابىق ەدٸ. قازٸر شابىقتى حيمييالىق ەدٸستەرمەن جاساۋعا بولاتىنىن حالىق تٷسٸنٸپ, ٷيرەنە باستادى. سوسىن, ماقتانىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ – پروبلەمالاردىڭ ٷلكەنٸ. مەن 2010 جىلى اقش-قا باردىم. اركانزاس دەگەن شتاتىندا بولعانىمدا ونداعى ماقتاشىلار گەكتارىنان 60 تسەنتنەرگە دەيٸن ٶنٸم الادى ەكەن. ٸشتەي, «بٸز نەعىپ الا المايمىز» دەيمٸن عوي قىزىعىپ. سول جەردەن تەرەڭ قوپسىتۋدى ٷيرەنٸپ, بٸراز اگروتەحنيكالار الىپ كەلدٸك. سونى پايدالاندىق.
ەلگە كەلگەن سوڭ مۇنداعىلارعا ايتسام, اقساقالدار «ەي, شىراعىم, مۇحيتتىڭ ارعى جاعىن قايتەسٸڭ, ٶزٸمٸزدٸ قاتىرىپ الايىق تا» دەيدٸ. كٶكتەم شىعا ەر اۋىلعا بارىپ سەمينار ٶتكٸزٸپ, «مىنانى بىلاي ەتسەك, 5 تسەنتنەر قوسىلادى, مىنانى بىلاي قىلساق, 7 تسەنتنەر قوسىلادى, ودان كەيٸنگٸ تەحنولوگييانى قولدانساق, 15 تسەنتنەرگە كٶبەيەدٸ» دەپ تٷسٸندٸردٸك. كەيٸن سول اقساقالدار كەلٸپ راحمەت ايتتى. «كەزٸندە سەن سٶيتٸپ ايتقاندا سەنبەپ ەدٸك, كەيٸن بايقاپ كٶرسەك, شىنىمەن دە تيٸمدٸ ەكەن» دەدٸ. قازٸر تەرەڭ قوپسىتۋ سيياقتى تەحنولوگييالاردى حالىق ٷيرەنٸپ الدى.
ٶزٸمٸزدٸكٸ بار, شەت ەلدەردٸڭ تەجٸريبەلەرٸنە قاراپ وتىرىپ شارۋالارعا مىناداي مەسەلەنٸ كٶتەردٸم – باعانى زاۋىت ەمەس, بٸز قويۋىمىز كەرەك. بٸز تالاپ ەتۋٸمٸز كەرەك. قازٸر زاۋىت جەتەدٸ. اۋداندا 11 زاۋىت بار. ولار ىلعي كەلٸسٸپ الادى دا, «مىناداي باعاعا قابىلدايىق» دەيدٸ. دەل وسىنداي جاعداي يراندا دا بولعان ەكەن. ولاردا دا زاۋىتتار كەلٸسٸپ الىپ, «مىنا باعادا الامىز» دەپتٸ. شارۋالاردىڭ ەڭبەگٸ اقتالماي قالعان. سوسىن, ماقتا شارۋاشىلىعى اسسوتسياتسيياسىن قۇرىپ, باسقا مەملەكەتتەردٸڭ زاۋىتتارىمەن كەلٸسٸمشارت جاساسايىق دەپ, ەلٸندەگٸ بٸر دە بٸر ماقتا زاۋىتىنا ماقتا تاپسىرماي قويىپتى. زاۋىتتاردىڭ بەرٸ بانكروت بولعان. اقىرىندا, كەلەسٸ جىلدان باستاپ يراننىڭ زاۋىتتارى ماقتانى شارۋالاردىڭ ايتقان باعاسىنا قابىلدايتىن بولىپتى. وسىنى ەستٸپ, مەن اۋىلداعى شارۋالارعا «ماقتانى شيكٸ كٷيٸندە ەمەس, تالشىق كٷيٸندە ساتايىق. تالشىق كٷيٸندە ساتساق, زاۋىتتار ٶكتەمدٸك جاساي المايدى. قوسىمشا 30 پايىز اقشا ۇتاسىڭدار» دەدٸم. بٸراق ەندٸ شەشٸلمەيتٸن مەسەلە جوق. زاۋىتتارمەن كەلٸسٸپ, اقىلداسىپ شەشەمٸز عوي. تىم ونداي كٷردەلٸ پروبلەما بولا قويماس دەپ وتىرمىز, – دەيدٸ اۋدان ەكٸمٸ.
Dalanews.kz
