پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ قارجىلاندىرۋىن ۇلعايتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ. ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى سالۋ جەنە جاڭعىرتۋ باعدارلامالارىن جٷزەگە اسىرۋعا نازار اۋدارىلدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ٷكٸمەتتٸڭ بيزنەستٸ باسىمدىق بەرە قارجىلاندىرۋعا بانكتەردٸڭ قاتىسۋىن ىنتالاندىرۋ بويىنشا جاڭا تەسٸلدەرٸ قارالدى.
ۆيتسە-پرەمەر–ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين ەدب اكتيۆتەرٸنٸڭ تەك 21,2%-ى بيزنەستٸ نەسيەلەندٸرۋگە تيەسٸلٸ ەكەنٸن, 16,5%-دان استامى كەپٸلسٸز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردٸ قۇرايتىنىن, ٶتٸمدٸلٸگٸ جوعارى اكتيۆتەردٸڭ ٷلەسٸ 29,6%-عا دەيٸن ٶسكەنٸن باياندادى.
جاڭا سالىق كودەكسٸ جوباسىندا كورپوراتيۆتٸك سەكتوردى نەسيەلەۋدەن تٷسەتٸن كٸرٸستەر بويىنشا كتس مٶلشەرلەمەسٸن 20% دەڭگەيٸندە ساقتاۋ, ال تۇتىنۋ سەكتورى ٷشٸن 25%-عا بەلگٸلەۋ جەنە بٸرقاتار قارجىلىق وپەراتسيياعا قاتىستى شامامەن 500 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن ققس جەڭٸلدٸكتەرٸن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلادى. بۇل شارالار سالىق تٶلەمدەرٸن ۇلعايتۋعا, سالىق جٷكتەمەسٸن تەڭەستٸرۋگە جەنە بانكتەر اكتيۆتەرٸنٸڭ قۇرىلىمىن تەڭەستٸرۋگە, ولاردىڭ رەسۋرستارىن ناقتى ەكونوميكاعا باعىتتاۋعا ارنالعان.
ەلەۋەتتٸ جٸٶ شەگٸن ماقساتتى تٷردە ارتتىرۋ ستراتەگييالىق ماقسات بولۋى تيٸس. بۇل ورتا جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ كەزەڭدە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييالاردى قانداي باعىتتارعا شوعىرلاندىرۋ كەرەك ەكەنٸن جەنە قانداي ينستيتۋتسيونالدىق قولداۋ قاجەتتٸگٸن تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
"بەيتەرەك" ۇبح" اق باسقارما تٶراعاسى رۋستام قاراعويشين كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ مەن نەسيەلەۋدٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارىن ۇسىندى. 2024 جىلى حولدينگتٸڭ ەكونوميكا سەكتورلارىن قولداۋعا قوسقان جالپى ٷلەسٸ شامامەن 4 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. 2025 جىلى وسى ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن 2027 جىلعا قاراي 10 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ودان ەرٸ ۇلعايتا وتىرىپ, شامامەن 8 ترلن تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانۋدا. ەدب-نى ناقتى سەكتوردى قارجىلاندىرۋعا تارتۋ شەڭبەرٸندە ٶتٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار شارا ۇسىنىلادى.
84 ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ كٶزدەلگەن. ٶندٸرٸس, ينفراقۇرىلىم جەنە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى سالالارىنا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. مەملەكەتتٸك كەپٸلدٸكتەر ۇلعايتىلادى, سونىڭ نەتيجەسٸندە قۇرىلىس جۇمىستارى 13,1 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدار مەن 585 شاقىرىم تەمٸرجولداردى قامتيدى. ەنەرگەتيكالىق جەنە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا شەڭبەرٸندە 5 جىلدا 13 ترلن تەڭگەدەن استام, ونىڭ ٸشٸندە بيىل – 1,2 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسييا سالىنادى. تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ رەكوردتىق كٶرسەتكٸشٸ – كەمٸندە 19 ملن شارشى مەتر ٷي سالىنادى دەپ كٷتٸلۋدە. ناقتى سەكتوردى قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋعا باعىتتالعان باستامالار جٸٶ-نٸڭ ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە, قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى ەلەنا باحمۋتوۆا ەدب ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋدى جالعاستىرىپ جاتقانىن ايتتى. 2024 جىلى بيزنەس-قارىز الۋشىلاردىڭ جالپى سانى 441-دەن 532 مىڭعا دەيٸن ٶستٸ. بانك سەكتورى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ ايىندا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ دەستٷرلٸ باياۋلاۋىنا قاراماستان, تەك قاڭتار ايىنىڭ ٶزٸندە 1,1 ترلن تەڭگە جاڭا نەسيە بەردٸ.
وتاندىق بانك سەكتورىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالار مەن ستراتەگييالىق سالالاردى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالعان "بەيتەرەك" حولدينگٸنٸڭ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋعا بەلسەندٸ قاتىسۋعا دايىن ەكەندٸكتەرٸن بٸلدٸردٸ. سونىمەن قاتار شوب كرەديتتەرٸنە كەپٸلدٸك بەرۋ قورىن كاپيتالداندىرۋ, سالىق سالۋ جەنە ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸ جەتٸلدٸرۋ, قارجىلاندىرۋعا قولجەتٸمدٸلٸگٸ بار سالالار تٸزبەسٸن كەڭەيتۋ, كرەديت الۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن تسيفرلاندىرۋ, مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلدى جاقسارتۋ مەسەلەلەرٸ كٶتەرٸلدٸ.
"ForteBank" اق باسقارما تٶراعاسى تالعات قۋانىشەۆ, "ەۋرازييالىق بانك" اق باسقارما تٶراعاسى لەززات ساتيەۆا, "بانك تسەنتركرەديت" اق باسقارما تٶراعاسى رۋسلان ۆلاديميروۆ, "قازاقستان حالىق بانكٸ" اق باسقارما تٶراعاسى ٷمٸت شاياحمەتوۆا, سونداي-اق "اتامەكەن" ۇكپ تٶرالقا تٶراعاسى رايىمبەك باتالوۆ ۇسىنىستارىن ايتىپ, سٶز سٶيلەدٸ.
اتالعان ۇسىنىستارعا ۇلتتىق بانك تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ, پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين, قارجى نارىعىن دامىتۋ جەنە رەتتەۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى مەدينا ەبٸلقاسىموۆا, "بەيتەرەك" ۇبح" اق باسقارما تٶراعاسى رۋستام قاراعويشين تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ بويىنشا جاڭا تەسٸلدەردٸ بٸرلەسٸپ ەنگٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ, بانك باسشىلىعىنىڭ نازارىن جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ مەسەلەسٸنە اۋداردى.
"پرەزيدەنت ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى سالۋ جەنە جاڭعىرتۋ ٷشٸن ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر رەسۋرستارىن پايدالانۋ مٸندەتٸن قويدى. "بەيتەرەكتٸ" كاپيتالداندىرۋدى ۇلعايتۋ ەكونوميكاعا, ونىڭ ٸشٸندە ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەر ارقىلى جوعارى ٶتٸمدٸلٸكتٸ تارتۋعا باعىتتالعان. بۇل وسى جەنە كەيٸنگٸ جىلدارى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ سەرپٸن بەرەدٸ. بۇل باعدارلاما بارىنشا تيٸمدٸ بولۋى ٷشٸن بانكتەرمەن بٸرلەسە, ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋ ماڭىزدى. بٸز اشىق جۇمىس ٸستەۋگە دايىنبىز, قارجىلاندىرۋ ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەرمەن بٸرگە جٷرۋٸ ٷشٸن بارلىق تەتٸكتەرٸن كٶرسەتٸپ وتىرمىز, وعان ٶز كەزەگٸندە دامۋ ينستيتۋتتارى بۇعان كٶمەكتەسەتٸن بولادى. بٸز قولدايتىن بارلىق جوبالاردا جەرگٸلٸكتٸ قامتۋعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. ەربٸر جوبانى جٸتٸ قارايتىن بولامىز: قازاقستاندا ٶندٸرٸلەتٸن تاۋارلاردىڭ بارلىعى سىرتتان يمپورتتالماي, ٶزٸمٸزدە ساتىپ الىنۋى تيٸس. بۇل جۇمىس تسيفرلىق فورماتتا جٷرگٸزٸلۋٸ كەرەك. مەملەكەتتٸڭ كٶمەگٸمەن قانداي دا بٸر جٶبانى جەڭٸلدٸكتٸ مٶلشەرلەمەمەن جٷزەگە اسىرىپ جاتقان كەسٸپكەر تاۋاردى قازاقستاندىقتاردان ساتىپ الۋى قاجەت", — دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
