ٸلييا جاقانوۆ بٸر رۋدىڭ اۋقىمىنا سيياتىن تۇلعا ەمەس
كٶرەرمەن زالىندا ينە شانشار ورىن بولماي, تٸپتٸ قوسىمشا ورىندىقتار قويىلىپ جاتقانى تالانتتى پەرزەنتٸنە دەگەن حالىق ىقىلاسىنىڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ بولدى. الماتى مەن استانا, اتىراۋدان ات ارىلتىپ جەتكەن ٶنەر جەنە ەدەبيەت مايتالماندارىنىڭ ىستىق لەبٸزدەرٸ, قۇتتىقتاۋلارى مەن ٸلييا اعامىزدىڭ ەسەم ەندەرٸن شىرقاعان ەنشٸلەردٸڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلٸكتەرٸنە ريزا كٶڭٸلمەن بالقىدىق تا شالقىدىق.
الايدا ەن كەشٸ ٶتٸپ جاتقان كەزدە كٶرەرمەندەر اراسىندا ماعان كٶرشٸ وتىرعان بٸر اپامىز ەڭگٸمە اراسىندا جانىنا جايعاسقان ەيەلگە وسى زالداعى ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ ازاماتتاردى جٷزگە, رۋعا جٸلٸكتەپ بٶلدٸ دە وتىردى. كەنەتتەن مەنٸڭ بەتٸمە بارلاي بٸر قارادى دا: «قاي جاقتىڭ تۋماسى بولاسىڭ?» دەپ سۇرادى. «وسى شىمكەنتتەن, نەگٸزٸ تٶلە بي اۋدانىنانمىن» دەگەن جاۋابىما ەلگٸ اپامىز: «كٸشٸ جٷزگە قانداي دا بٸر قاتىسىڭ بار ما?» دەدٸ تاڭدانا قاراپ. «ەشقانداي قاتىسىم جوق. ٸلييا اعامىز رۋدىڭ, جٷزدٸڭ شەڭبەرٸنە سىيمايتىن تۇلعا عوي»,- دەدٸم اپامىزدىڭ سۇراعىنا كٶڭٸلٸم تولماي. «ييا, ونىڭ راس, بٶلٸنگەندٸ بٶرٸ جەيدٸ», – دەپ ٶزٸنٸڭ ورىنسىز سۇراعىن جۋىپ-شايعانسىدى. وسىندايدا, بٷكٸل قازاقتىڭ ماقتانىشىنا اينالعان كومپوزيتور اعامىزدى رۋ-تايپاعا بٶلٸپ, «جەكەشەلەندٸرگٸسٸ» كەلەتٸندەرگە «قارنىڭ اشادى» ەكەن.
ەل ٸشٸندە كەزٸندە لاۋازىمدى قىزمەت اتقارعان كەيبٸر اعالارىمىز ٶز رۋىن ماداقتايتىن شەجٸرە كٸتاپ جازعىش بولىپ الدى ەمەس پە?! ول كٸسٸلەردٸڭ ەڭگٸمەسٸن تىڭداساڭىز سول رۋدان اسقان مىقتى رۋ جوق ەكەن-اۋ دەپ ويلاپ قالاسىز. «ٶزٸم» جەنە «بٶتەن» دەگەن ۇعىمنان شىعا المايتىن, جالپى قازاق دەگەن ەلەمگە بويلاپ كٸرۋگە سانا-سەزٸمٸ, وي-تٷيسٸگٸ جەتپەيتٸندەردٸڭ كەسٸرٸنەن قانشاما بٸلٸمدٸ دە ٸسكەر جاستارىمىز «بٶتەن بالا» بولعاننان ٶسە الماي جٷرگەن جوق پا?!
مۇسىلمان ەلەمٸنە تىنىشتىق بەرمەۋگە تىرىساتىن ارام پيعىلدى ۇيىمدار وسى كەمشٸلٸكتەردٸ «ۇتىمدى» پايدالانا بٸلۋدە. قازاقتىڭ ەڭ ەلسٸز تۇسى جٷزگە, رۋعا بٶلٸنەتٸنٸن بٸلٸپ العان ولار بٸزدٸ دە ٸشتەن ٸرٸتكٸلەرٸ كەلەتٸنٸن نەگە تٷسٸنبەيمٸز? يسلامنىڭ بٸز بۇرىن ەستٸمەگەن اعىمدارىن تىقپالاپ, دٸني شالا ساۋاتتى جاستاردى ۋلاپ جاتقانى از با? قابا ساقالى كٸندٸگٸنە تٷسكەن جاپ-جاس جٸگٸتتەردەن بالا تٷگٸلٸ ٷلكەندەر شوشيتىن دەرەجەگە جەتتٸك. جارىلقاۋشىلارىنىڭ ۋاعىزىنىڭ كٷشتٸلٸگٸ سونشالىق, قىسقا بالاق, ۇزىن ساقالدىلار ارامىزدا الشاڭ باسىپ جٷر. ولار تٸپتٸ ٶزدەرٸن «وزىق ويلىلارعا» جاتقىزاتىن دا سيياقتى. وسىنداي بٸر «عۇلامانىڭ» ٶرەسكەل ەرەكەتٸن كٶرٸپ شوشىنعانىمىز بار. بٸردە رامازان ايى بولعان سوڭ اۋىزاشار بەرگەن بٸر ٸنٸمٸزدٸڭ ٷيٸنە كەلگەن قوناق «ناماز وقۋىم كەرەك» دەگەندە ارعى بٶلمەدە جايناماز جايۋلى تۇرعانىن ايتقانىمىزدا «جوق مەن ماشيناما بارىپ وقيمىن» دەپ ٷيدەن شىعىپ كەتتٸ. سەل ۋاقىتتان كەيٸن كەلگەن ول ٶز ۇستانىمىنداعى وي-پٸكٸرلەرٸن ايتا باستادى. العاشىندا قازاق الفاۆيتٸندە ارتىق ەرٸپتەر بارىنا, ەكٸنشٸ كەزەكتە تەك اعىلشىنشا سٶيلەۋ كەرەك ەكەنٸن, قازاقتىڭ تٸلٸ مٷلدەم قاجەت ەمەستٸگٸن دەلەلدەگٸسٸ كەلدٸ. ەڭ سوڭىندا «سەندەر, شىمكەنتتٸكتەر نەگە كٶتەرٸلٸسكە شىقپايسىڭدار? ەركەك ەمەسسٸڭدەر!» دەگەن سيياقتى نامىسقا تيەر اۋىر سٶزدەر ايتا باستاعاندا شىداي الماعان ٸنٸم تەرەلكەمەن ەلگٸ «عۇلامانىڭ» باسىنا بٸر-اق ۇرىپ ٷيدەن قۋىپ شىققانى بار. وسى «وزىق ويلىلاردىڭ» بەرٸ دەرلٸك بازارلاردا ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسادى. بۇلارعا تابان استىندا مول قاراجات قايدان پايدا بولا كەتتٸ? بۇل دا بٸر باسقالاردىڭ ولارعا دەگەن نارازىلىعىن, ٶشپەندٸلٸگٸن وياتۋ ٷشٸن ەدەيٸ جاسالىپ جاتقان جىمىسقى ساياسات بولۋى مٷمكٸن عوي.
ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن ارام پيعىلدىلارعا قارسى بٸرٸگٸپ, ەل بولىپ كٷرەسۋدٸڭ ورنىنا ٶز رۋىمىزدى ماقتاۋدان, ٶزگەلەردٸ داتتاۋدان اسا المايتىن اۋرۋدان ايىعا الماي كەلە جاتقانىمىز جٷرەگٸمدٸ سىزداتادى.
تٶرەحان ەرنازاروۆ
«رەيتينگ» گازەتٸ №32, 25 تامىز 2016 جىل
دەرەككٶزٸ: rgmedia.kz
