ەكونوميكاسىن ٸلگەرٸلەتٸپ, ەلەۋەتٸن ارتتىرۋدى ماقسات ەتەتٸن ٶركەنيەتتٸ ەلدەردٸڭ بارلىعى عىلىمىنا ٷلكەن مەن بەرٸپ وتىر. سەبەبٸ, كەز كەلگەن ۇلتتىڭ بەسەكەلەستٸك قابٸلەتٸ ونىڭ بٸلٸمدٸلٸگٸمەن, يننوۆاتسييالىق دامۋىمەن ٶلشەنەدٸ.
قازٸر ەلٸمٸزدٸڭ دە عىلىمى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىر. وزىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋعا قوماقتى قارجى بٶلٸنٸپ, عىلىمعا جاستاردى تارتۋ بويىنشا كەشەندٸ جۇمىستار اتقارىلۋدا.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازٸر عىلىمعا ارقا سٷيەگەن مەملەكەتتەر ەلەمنٸڭ دامۋ كٶشٸن باستاپ تۇر. بٸز سول ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ ٷشٸن عىلىمعا ايرىقشا مەن بەرۋٸمٸز كەرەك, ياعني عىلىمدى قارقىندى دامۋدىڭ تٶتە جولى رەتٸندە قاراستىرۋىمىز كەرەك», – دەپ عىلىمعا دەن قويعان جاستارعا قولداۋ جوعارى بولاتىنىن جيٸ ەسكە سالادى.
عىلىم قىزمەتكەرلەرٸ – بۇل ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ جانى مەن جٷرەگٸ. ولاردىڭ اشقان جاڭالىقتارى, جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸ – ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ بارلىق جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ نەگٸزٸ. ٶيتكەنٸ, تىڭ زەرتتەۋلەر ارقىلى بٸلٸم شەكاراسى كەڭەيٸپ, ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸڭ جاڭا جولدارى انىقتالادى, سول ارقىلى قوعام داميدى.
قازٸرگٸ كەزدە جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸندە 13 عىلىم دوكتورى, 86 عىلىم كانديداتى جەنە 32 PhD دوكتورى قىزمەت اتقارۋدا. ولار پەداگوگيكالىق قىزمەتٸمەن قاتار عىلىمي جۇمىسپەن دە اينالىسىپ, قايىقتىڭ قوس ەسكەگٸندەي ەكٸ سالانى قاتار الىپ كەلەدٸ.
جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ – ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەت بولعانىمەن, عىلىمي جەنە يننوۆاتسييالىق ينفراقۇرىلىمى جوعارى, ەلەۋەتٸ مول, جارتى عاسىردان استام تاريحى بار بٸلٸم ورداسى.
بيىل ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا اكسيولوگييالىق زەرتتەۋلەر جەنە مەدياتەحنولوگييالار ورتالىعى, «Huawei» اقپاراتتىق تەحنولوگييالار اكادەميياسى اشىلدى. بيوتەحنولوگييا جەنە ەكولوگييا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, اكادەمييالىق ارتىقشىلىق ورتالىعى مەن ورتا ازييادا انالوگى جوق Speed breeding ورتالىعىنىڭ ٸرگەسٸ قالاندى.
جاڭادان سالىنعان لابوراتورييالار, ارنايى اۋديتورييالار, زاماناۋي ۆيدەوستۋدييا قاجەتتٸ تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار عىلىممەن اينالىساتىن جاس عالىمدار مەن وقىتۋشىلارعا, ستۋدەنتتەرگە وڭتايلى جاعداي تۋدىرىپ وتىر. بٸلٸم ورداسىنىڭ كٸتاپحاناسى دا ەلەمدٸك عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ سوڭعى عىلىمي ٸزدەنٸستەرٸنە قول جەتكٸزۋگە بولاتىن دەرەكتەر بازاسىنا قوسىلعان. وسىنداي مول مٷمكٸندٸكتەردٸڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىسىپ, وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ٶزٸندٸك ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا 8 نىسانالى-باعدارلامالى قارجىلاندىرۋ, 7 گرانتتىق قارجىلاندىرۋ, 11 «جاس عالىم» گرانتتىق قارجىلاندىرۋ, 1 كوممەرتسياليزاتسييا باعىتى بويىنشا بارلىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
بٸلٸم بەرۋ, عىلىمي جۇمىستار جەنە باسقا دا باعىتتار بويىنشا سوڭعى جىلدارى قول جەتكٸزگەن جەتٸستٸكتەرٸمٸز اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي. سولاردىڭ نەگٸزگٸ دەگەن بٸرنەشەۋٸنە توقتالار بولسام.
ۋنيۆەرسيتەت – بٸلٸم ساپاسىن قامتاماسىزداندىرۋ بويىنشا تەۋەلسٸز اگەنتتٸگٸ IQAA Ranking (بسقبتا) جٷرگٸزگەن 2024 جىلعى ينستيتۋتسيونالدىق (جالپى) رەيتينگ نەتيجەلەرٸ بويىنشا كٶپسالالى جوو اراسىندا ٷزدٸك 5-كە كٸرٸپ وتىر. ەلەمدەگٸ جەنە ازييا كونتينەنتٸندەگٸ 1000 ٷزدٸك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىندا.
جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ جاڭا دامۋ باعىتتارى مەن قۋاتتى ىنتالاندىرۋدىڭ كەشەنٸنە يە بولىپ, عىلىم سالاسىندا يگٸ جوبالار جٷزەگە اسىپ جاتىر. جۋىردا تٶرت بٸردەي عالىمىمىز 1,1 ملرد-تان استام تەڭگەگە عىلىمي جوبا ۇتىپ الدى. مۇنىڭ سىرتىندا ەۋروپالىق كوميسسييا قارجىلاندىراتىن «گوريزونت» باعدارلاماسى اياسىندا 2 حالىقارالىق جوبا ٸسكە اسۋدا.
سونىمەن قاتار, «باعدارلامالىق – نىسانالى قارجىلاندىرۋ» شەڭبەرٸندە 5 جوبا ۇتىپ الدى. بۇل – وقۋ ورنى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان وقيعا. عالىمدارىمىزدىڭ گرانتتىق جوبالارىنىڭ نەتيجەسٸندە ۋنيۆەرسيتەتتە بٸرنەشە عىلىمي ورتالىقتار اشىلدى. مەسەلەن, قۇقىق جەنە ەكونوميكا فاكۋلتەتٸندە «قۇقىق, ەكوجٷيەلەر جەنە تۇراقتى دامۋدى زەرتتەۋ» ورتالىعى اشىلدى. وندا عالىمدار قۇقىق, ەكوجٷيەلەر جەنە تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى ٸسكە اسىرۋعا, كەشەندٸ زەرتتەۋلەردٸڭ نەتيجەلەرٸن عىلىمي اينالىمعا ەنگٸزەدٸ.
پەداگوگيكا جەنە پسيحولوگييا فاكۋلتەتٸندە جەتٸسۋ وبلىسىندا انالوگى جوق ينكليۋزييالىق بٸلٸم بەرۋگە ارنالعان «ارنايى بٸلٸم بەرۋ مەسەلەلەرٸن زەرتتەۋ» ورتالىعى اشىلدى. ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ستۋدەنتتەرگە وقۋ-تەربيە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدا ورتالىقتىڭ ماڭىزى زور. اۋديتورييا كٶرۋ, ەستۋ, تٸرەك-قيمىل اپپاراتى جەنە تاعى باسقا دامۋىندا شەكتەۋٸ بار بالالارعا ارنالعان ارنايى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان. سونىمەن قاتار مۇندا ارنايى بٸلٸم بەرۋدٸ جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا قولدانبالى زەرتتەۋلەر, تەورييالىق جەنە وقۋ-ەدٸستەمەلٸك ەزٸرلەمەلەر دايىندالادى.
«500 عالىم» تاعىلىمداماسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ وقىتۋشىلارى مەن عالىمدارى شەتەلدٸك عىلىمي تاعىلىمدامادان ٶتٸپ, ٷزدٸك عىلىمي ورتالىقتاردا بٸلٸمدەرٸن شىڭدادى.
ولار اقش-تاعى دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتٸندە, يللينويس ۋنيۆەرسيتەتٸندە, يسپانييانىڭ گرانادا ۋنيۆەرسيتەتٸندە, يتالييانىڭ ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە (UniVPM), انگلييانىڭ رەدينگ ۋنيۆەرسيتەتٸندە بٸلٸمدەرٸن شىڭداپ, بٸلٸكتەرٸن ارتتىرىپ قايتتى.
جالپى ۋنيۆەرسيتەت 80-گە جۋىق شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىندارى جەنە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتقان. ولاردىڭ قاتارىندا پولشا, چەحييا, شۆەيتسارييا, شۆەتسييا, مالايزييا, بولگارييا, كورەيا, پورتۋگالييا, اقش, يتالييا, ۆەنگرييا سىندى ەلدەر بار.
شەتەلدە بٸلٸم الۋ – كٶپ جاستىڭ ارمانىنا اينالىپ وتىر. الايدا, بٸلٸمدٸ جاستاردىڭ ٶزگە ەلگە كەتٸپ, قايتىپ ورالماۋى دامۋشى ەلٸمٸز ٷشٸن ٷلكەن پروبلەمالىق مەسەلە.
وسى تۇرعىدا قوس ديپلومدى بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى شەگارا اسپاي «شەتەلدە» وقۋعا, حالىقارالىق تەجٸريبەدەن ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ قوس ديپلومدى جەنە بٸرلەسكەن بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى اياسىندا پولشانىڭ پشاسنىش قالاسىنداعى لينگۆيستيكا-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸمەن, سلۋپسك قالاسىنداعى پومورسك ۋنيۆەرسيتەتٸمەن, سلوۆاكييانىڭ جيلينا ۋنيۆەرسيتەتٸمەن, التاي مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸمەن ماگيستراتۋرانىڭ بٸرقاتار بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرادى.
سونداي-اق, قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ جەنە جەتٸسۋ وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن «اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى مەن تەحنولوگييالارى» - «اگرونومييا» قوس ديپلومدى بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸندە ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالى اشىلىپ وتىر. وقۋدى سەتتٸ اياقتاعان ستۋدەنتتەرگە اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى مەن تەحنولوگييالارى سالاسىنداعى باكالاۆر دەرەجەسٸن تاعايىندايتىن يتالياندىق جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى باكالاۆر دەرەجەسٸن تاعايىندايتىن قازاقستاندىق ديپلوم بەرٸلەدٸ.
حالىقارالىق دەڭگەيدە سۇرانىسقا يە قوس ديپلومدى باعدارلاما تٷلەكتەرٸنٸڭ ەڭبەك نارىعىندا تابىستى بولۋلارىنا مٷمكٸندٸگٸ زور.
ستۋدەنتتەردٸڭ ساپالى بٸلٸم الۋىنان بٶلەك, ماماندىقتى دۇرىس تاڭداۋى جەنە قوعامنان ٶز ورنىن تابۋى بٸلٸم ورداسى ٷشٸن ماڭىزدى مٸندەت.
جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ تٷلەكتەردٸ جۇمىسپەن قامتۋ مٸندەتٸن بارىنشا ساپالى جەنە نەتيجەلٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن بٸرنەشە باعىت بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. نەتيجەسٸندە ستۋدەنتتەردٸڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كٶرسەتكٸشٸ: باكالاۆريات – 88, ماگيستراتۋرا – 95, دوكتورانتۋرا بويىنشا – 100 پايىزدى كٶرسەتٸپ وتىر.
ەلٸمٸزگە قاجەتتٸ نارىق تالاپ ەتكەن ماماندىقتاردى دايارلاۋ – بٸلٸم ورداسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ.
«ماماندىعىم – بولاشاعىم» جوباسى اياسىندا جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكپەن بٸرلەسە جەتٸسۋ وبلىسىندا كادر تاپشىلىعىنىڭ ٶڭٸرلٸك كارتاسىن ەزٸرلەدٸك.
وندا ماماندار ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە اگروٶنەركەسٸپ, ەنەرگەتيكا جەنە جاڭارتىلعان ەنەرگەتيكا كٶزدەرٸ, اقپاراتتىق تەحنولوگييالار جەنە كوممۋنيكاتسييالار, تۋريزم يندۋستريياسى سيياقتى ٶڭٸرگە قاجەتتٸ بەس باعىتتى انىقتادى.
قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٸليياس جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ سالالىق اتلاستار نەگٸزٸندە ەزٸرلەنگەن 5 بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا مامان دايارلايدى: اگرونومييا – اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا تەحنولوگييالار جٶنٸندەگٸ مامان, اگرونومييا – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى مەن تەحنولوگييالارى – اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا تەحنولوگييالار جٶنٸندەگٸ مامان, اقپاراتتىق جٷيەلەر ارحيتەكتۋراسى – ات ەكوجٷيەلەرٸنٸڭ سەۋلەتشٸسٸ, SMART جٷيەلەردٸ جوبالاۋ – ەمبەباپ جي ەزٸرلەۋشٸسٸ, تۋريزم جەنە قوناقٷي بيزنەسٸ – تۋريستٸك دەستيناتسييالار برەند مەنەدجەرٸ.
وسى ورايدا تٷلەكتەردٸ حالىق سانى شامادان تىس ارتقان ٸرٸ مەگاپوليستەرگە بارماي-اق, ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردە بٸلٸم الىپ, تۋعان جەرگە قىزمەت ەتۋگە شاقىرامىن. بۇل ستۋدەنتتٸڭ الاڭسىز بٸلٸم الۋىنان بٶلەك ٸشكٸ ميگراتسييانىڭ رەتتەلۋٸنە, ۋربانيزاتسييانىڭ تەجەلۋٸنە دە سەپتٸگٸن تيگٸزەر ەدٸ.
ەل جەتٸستٸگٸنٸڭ باستى ٶلشەمٸ ادامي كاپيتال بولسا, ستۋدەنت جەتٸستٸگٸ – بٸلٸم ورداسىنىڭ باستى مەرەيٸ. ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرٸ تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ بايقاۋلاردا پەندٸك وليمپيادالاردا, سپورتتىق جارىستاردا, شىعارماشىلىق, ينتەللەكتۋالدىق بايقاۋلاردا توپ جارىپ, ۋنيۆەرسيتەتٸمٸزدٸڭ عانا ەمەس, قالا بەردٸ ەلٸمٸزدٸڭ اتىن شىعارىپ جٷر.
مەسەلەن, قازاقستاندا العاش رەت ٶتكەن «Enactus World Cup 2024» ەلەم كۋبوگىندا جۋ ستۋدەنتتەرٸنەن قۇرىلعان «Enactus Zhetysu» كومانداسى بٷتٸن رەسپۋبليكانىڭ نامىسىن قورعاپ, فينالعا شىقتى.
ال رەسپۋبليكالىق كۋبوكتا جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «Enactus Zhetysu» كومانداسى چەمپيون اتانسا, «Enactus Zhansugurov college» ەكٸنشٸ ورىندى جٷلدەلەدٸ. بۇل — ۋنيۆەرسيتەت ٷشٸن عانا ەمەس, جەتٸسۋ وبلىسى ٷشٸن دە ٷلكەن جەتٸستٸك.
سونداي-اق, 26 جوعارى وقۋ ورنى قاتىسقان رەسپۋبليكالىق زيياتكەرلٸك سايىسىندا ۋنيۆەرسيتەتٸمٸزدٸڭ «7.Pro» كومانداسى باس جٷلدەنٸ جەڭٸپ الىپ, ستۋدەنتتەرٸمٸز 5000$ كٶلەمٸندە گرانت يەلەندٸ.
سپورتتا دا جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸمٸز ايتارلىقتاي. مەسەلەن, 2024 جىلدىڭ ٶزٸندە ستۋدەنتتەر ەلەم, ازييا, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق چەمپيوناتتاردا ٷزدٸك ٶنەر كٶرسەتٸپ, 26 التىن, 20 كٷمٸس, 10 قولا مەدال قانجىعالاپ قايتتى.
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ نەگٸزٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جاستار بولعاندىقتان ولاردىڭ جەتٸستٸكتەرٸ بٸز ٷشٸن زور قۋانىش.
قازٸر ويى وزىق عالىمدارعا, تالانتتى جاستارعا سۇرانىس جوعارى. عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ جاستاردى عىلىمعا تارتۋ ٷشٸن ولارعا قولايلى جاعداي جاساپ كەلەدٸ. جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸندە جاس عالىمداردى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان ۋنيۆەرسيتەتٸشٸلٸك «جاس عالىم» بايقاۋى بار. جىل ٶتكەن سايىن مۇنداي عىلىمي بايقاۋعا قاتىسۋشىلار قاتارى كٶبەيۋدە. ولاردىڭ ەر باعىتتاعى جوبالارى وتاندىق جەنە جاھاندىق ٶندٸرٸسكە باعىتتالعان. بولاشاقتا عىلىممەن تٷبەگەيلٸ اينالىساتىن جاستار قاتارىندا انەت يبرايموۆ, سامات سەرٸكباەۆ, قۋانىش جاقپاەۆ, الييا اقتىمباەۆا, جالعاس احمەتوۆ, دياس قاسقىرباەۆ, اسحات توقانباەۆ سىندى جاس عالىمداردى اتاۋعا بولادى. ولار بٷگٸنگٸ تاڭدا «كٷزەت جٷيەسٸندەگٸ اۆتونومدى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى», «ەلەكترلٸك اقىلدى موتوتسيكل», «ەلەكترلٸك پيتبايك», «ەلەكترلٸك تريتسيكل», «كٶپ فۋنكتسييالى اۆتونومدى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىنا» ٶنەرتابىس پاتەنتٸن الدى. بۇل – بٸز ٷشٸن, بٸزدٸڭ ۋنيۆەرسيتەت ٷشٸن ٷلكەن جەتٸستٸك.
وسىدان ون ەكٸ عاسىر بۇرىن عۇلاما عالىم ەبۋ ناسىر ەل-فارابي «عىلىمى جوق ەلدٸڭ – بولاشاعى جوق» دەسە, مەن دەل قازٸر تەحنيكا مەن عىلىمنىڭ دامىعان عاسىرىندا «عىلىمى مەندٸ ەلدٸڭ عۇمىرى مەڭگٸ» دەپ ايتار ەدٸم. عىلىمنىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تٷسٸنۋ, عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ ودان ەرٸ قولداۋ جەنە دامىتۋ – ادامزاتتىڭ بولاشاعىنا قاجەتتٸ باستى شارتتىڭ بٸرٸ. ال ٸ. جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عالىمدارى عىلىم سالاسىنداعى ۇلى ٸستەردٸڭ ۇيىتقىسى بولىپ, ونىڭ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋٸنە ٶز ٷلەستەرٸن قوسىپ كەلەدٸ.
ەرمەك بٶرٸباەۆ,
ٸ. جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باسقارما تٶراعاسى – رەكتور
