فەيك اقپارات جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك: جالعان مەلٸمەت تاراتپاۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?

فەيك اقپارات جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك: جالعان مەلٸمەت تاراتپاۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?
gov.kz

Qazaq Expert Club-تىڭ مەديا سالاسىنداعى ساراپشىسى ميرا حالينانىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە دەرەكتەر كٶپتٸگٸ مەن جاساندى ينتەللەكت دامۋىنا بايلانىستى ادامعا اقپارات شىنايىلىعىن باعالاۋ بارعان سايىن قيىنداپ كەتكەن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

"كەز كەلگەن ادام جاڭالىق جارييالاي الادى, ال مەديالار ونى تەز ٸلٸپ ەكەتەدٸ, سودان كەيٸن ول ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جىلدام تارالادى. مەسەلە مىنادا: اقپاراتتىڭ تارالۋ جىلدامدىعى كٶبٸنە ونى تەكسەرۋدەن ەلدەقايدا وزىپ كەتەدٸ", – دەدٸ ول.

سونىمەن قاتار, قازاقستاندا جالعان اقپارات تاراتقانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرىلعان. كٶبٸنە بۇل ەكٸمشٸلٸك شارالارمەن, سونىڭ ٸشٸندە ايىپپۇلدارمەن بايلانىستى, ال كەيبٸر جاعدايلاردا زاڭناما اياسىندا نەعۇرلىم قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸك تە قاراستىرىلۋى مٷمكٸن.

جاڭالىقتىڭ شىنايى ەمەس ەكەنٸن قانداي بەلگٸلەر كٶرسەتەدٸ? ميرا حالينانىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل تۇستا بٸرنەشە نەگٸزگٸ سيگنال بار: دٷربەلەڭ تۋعىزاتىن ەرٸ "ايقايلاعان" تاقىرىپتار, دەرەككٶزدەرگە سٸلتەمە بولماۋى, سونداي-اق, "ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا" نەمەسە "عالىمدار دەلەلدەدٸ" سيياقتى ناقتى ەمەس تۇجىرىمدار.

"قازٸرگٸ فەيكتەر اشىق جالعان اقپارات سيياقتى كٶرٸنبەيدٸ. كٶبٸنە كٷردەلٸرەك تەسٸلدەر قولدانىلادى: فاكتٸلەردٸ كونتەكستەن جۇلىپ الۋ, ۇعىمداردى الماستىرۋ, ەسكٸ فوتو مەن ۆيدەولاردى پايدالانۋ, مانيپۋلياتسييالىق تاقىرىپتار", – دەپ تولىقتىردى ول.

جاساندى ينتەللەكت فەيكتەردٸ انىقتاۋعا, ٷلكەن دەرەكتەر كٶلەمٸن تالداۋعا جەنە كٷمەندٸ جازبالاردى تابۋعا كٶمەكتەسە الادى. الايدا دەل وسى تەحنولوگييالار دەزينفورماتسييانىڭ كٷردەلٸرەك تٷرلەرٸن جاساۋ ٷشٸن دە قولدانىلادى, مىسالى ديپفەيكتەر.

"بٷگٸندە بٸز ۆيزۋالدى مانيپۋلياتسييالاردىڭ ٶسۋٸن دە بايقاپ وتىرمىز: ٶزگەرتٸلگەن سۋرەتتەر مەن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاسالعان كونتەنت. سونىمەن قاتار, قوعامدىق پٸكٸر قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان اقپاراتتىق ناۋقاندار دا كٷشەيٸپ كەلەدٸ. كەيدە بۇل بيزنەس ٸلگەرٸلەتۋ ٷشٸن قولدانىلسا, كەيدە قوعامدىق پٸكٸرگە ىقپال ەتۋ قۇرالى رەتٸندە پايدالانىلادى", – دەيدٸ ساراپشى.

ونىڭ ايتۋىنشا, جالعان اقپارات تاراتۋشىعا اينالىپ كەتپەۋ ٷشٸن جاڭالىقتاردى بٶلٸسۋگە اسىقپاۋ ماڭىزدى. دەرەككٶزدٸ, جارييالانعان كٷنٸن تەكسەرٸپ, باسقا سەنٸمدٸ مەديالاردان راستاۋ ٸزدەۋ قاجەت. كەيدە جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن بٸرنەشە مينۋتتىڭ ٶزٸ جەتكٸلٸكتٸ.

"قازٸرگٸ زاماندا مەدياساۋاتتىلىق وقۋ نەمەسە جازۋ سيياقتى بازالىق داعدىعا اينالىپ كەلەدٸ. ادامدار اقپاراتتى سىني تۇرعىدان تالداۋدى نەعۇرلىم ەرتە ٷيرەنسە, قوعام دەزينفورماتسيياعا سوعۇرلىم تٶزٸمدٸ بولادى", – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.