ەرمەكباەۆ: «يسلامدى تٷسٸندٸرۋدٸڭ قازاقستاندىق ٷلگٸسٸ ەزٸرلەنەدٸ»
الدىمەن استانادا ٶتكەن «بٸرەگەيلٸك پەن بٸرلٸك: قازاقستان جولى جەنە ن.ە.نازارباەۆتىڭ ٷلگٸسٸ» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا جايلى ايتايىق.
جاڭا جوبا
شاراعا قاتىسقان نۇرلان ەرمەكباەۆ جيىنداعى جۇرتشىلىقتىڭ تاراپىنان تٷسكەن بٸرقاتار ٶزەكتٸ ساۋالدارعا جاۋاپ بەردٸ.
دەل وسى باسقوسۋدا دٸن ٸستەر مينيسترٸ ەلٸمٸزدەگٸ يسلامدى تٷسٸندٸرۋدٸڭ ٶزٸندٸك ٷلگٸسٸ ەزٸرلەنەتٸنٸن ايتتى.
«وسى سەتتٸ پايدالانا وتىرىپ, كونفەرەنتسييا قاتىسۋشىلارىنىڭ نازارىن بٸر اۋىق بٸزدٸڭ مينيسترلٸك پەن قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ بٸرلەسٸپ ەزٸرلەگەن جوباسىنا اۋدارتقىم كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا بٸز يسلامنىڭ قاسيەتتٸ كٸتاپتارىن تٷسٸنۋ جەنە تٷسٸندٸرۋدٸڭ قازاقستاندىق مودەلٸن ەزٸرلەپ جاتقان جايىمىز بار. يسلامدى تٷسٸنۋدٸڭ مۇنداي قازاقستاندىق ٷلگٸسٸنٸڭ عىلىمي نەگٸزدەمەسٸن بايىپتاپ دايىنداۋ ٷشٸن ارنايى عالىمدار قۇرامىن جاساقتادىق», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
نۇرلان ەرمەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, يسلامدى تٷسٸندٸرۋدٸڭ قازاقستاندىق ٷلگٸسٸ رۋحاني, ادامگەرشٸلٸك-ەدەپ قۇندىلىقتارىنا جەنە دە دٸني سەنٸمٸنە قاراماستان بارلىق ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قۇرمەتتەۋگە نەگٸزدەلەتٸن بولادى.
بٸرلٸك پەن كەلٸسٸمنٸڭ قۇپيياسى نەدە?
سونىمەن قاتار اتالعان شارا بارىسىندا دٸن ٸستەر مينيسترٸ باسقوسۋعا قاتىسقان جۇرتشىلىقتىڭ بٸرقاتار ساۋالىنا جاۋاپ بەردٸ.
«قازاقستانداعى بٸرلٸك پەن كەلٸسٸمنٸڭ قۇپيياسى نەدە?» دەگەن ساۋالعا مينيستر ەرمەكباەۆ:
«تۇراقتىلىق پەن كەلٸسٸمنٸڭ قۇپيياسى جوق. سەبەبٸ, مۇنىڭ جاۋابى انىق.
ەگەمەندٸك العان العاش كٷندەردەن باستاپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق باستامالارى قازاقستاندىقتاردىڭ بٸرلٸگٸن نىعايتۋ ماقساتىنا باعىتتالۋدا. ەلباسى اتاپ كٶرسەتكەندەي: «قازاقستاننىڭ بارلىق تاريحى – ول بٸرٸگۋ تاريحى. بٸز – تەك قانا بٸرلٸك پەن بٸرٸگۋ جولىندا كەلە جاتقان حالىقپىز». نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالىپتاستىرعان مەملەكەتتٸڭ ٷلگٸسٸ بارشا ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قۇرمەتتەۋگە جەنە ەكسترەميزمنٸڭ كەز كەلگەن كٶرٸنٸستەرٸنە, زورلىق-زومبىلىققا, راديكاليزمگە مٷلدەم تٶزبەۋشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن.
سونداي-اق ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت پەن ازاماتتىق ينستيتۋتتاردىڭ اراسىندا اشىق ديالوگ ورناتۋ بويىنشا مٸندەتتٸ باسىمدىقتار قويىلعان», – دەپ اتاپ ٶتتٸ.
ەرمەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىناۋ ۇستانىمدار ەل تاريحىنداعى بارلىق باعدارلامالىق ستراتەگييالىق قۇجاتتاردا, سونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىنىڭ دەستٷرلٸ جولداۋلارىندا, قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيٸنگٸ دامۋ ستراتەگيياسىندا تايعا تاڭبا باسقانداي كٶرسەتٸلگەن. سونىمەن بٸرگە, ەلباسىنىڭ بيىلعى جىلعى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ەتنيكالىق توپتار مەن دٸندەرگە تولەرانتتىلىقپەن, بەيبٸتشٸلٸكپەن جەنە قۇرمەتپەن قاراۋ – قازاقستاننىڭ باستى پرينتسيپٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن.
«مٸنە, وسىناۋ دەستٷرلەردٸڭ ٶزٸ تابىستى دامۋدىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلادى. وسى قۇندىلىقتاردىڭ نەگٸزٸندە ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ مەملەكەت باسشىسى ودان ەرٸ جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى شارتى رەتٸندە انىقتايدى.
بۇل تاراپتا دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ بٸرقاتار ماڭىزدى جۇمىستار اتقاردى. اتاپ ايتار بولسام, ەگەمەندٸگٸمٸزدٸڭ 25 جىلدىعىنا وراي قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قورىمەن بٸرلەسٸپ, قوعامدىق پٸكٸردٸ كەڭ اۋقىمدا زەردەلەدٸك. بٸزدٸڭ زەرتتەۋٸمٸز نەتيجەسٸ مىناداي: قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ دٸنگە كٶزقاراستاردىڭ ەركٸندٸك قۇقىعىن, ەتنوستاردىڭ مٷددەلەرٸن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەت ساياساتىن قولدايدى», – دەدٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
ايتا كەتەرلٸگٸ, اتالعان كونفەرەنتسييا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ كٷنٸ مەن ەلوردانىڭ استاناعا كٶشٸرٸلۋٸنٸڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان. شارا ماقساتى – ەلەم ەلدەرٸندەگٸ بٸرەگەيلٸكتٸڭ قالىپتاسۋ مەسەلەلەرٸن قازاقستاندىق تەجٸريبەمەن سالىستىرا تالقىلاۋ, ەتنوسارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸمنٸڭ «ن.نازارباەۆ مودەلٸ» رەتٸندە تانىلعان قازاقستاندىق ٷلگٸنٸڭ تۇساۋىن كەسۋ. كونفەرەنتسيياعا ساياساتتانۋ, تاريح, فيلوسوفييا, ەلەۋمەتتانۋ, ەتنولوگييا جەنە باسقا دا گۋمانيتارلىق عىلىمدار باعىتىنداعى گەرمانييا, ٷندٸستان, يران, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي, ٶزبەكستان ەلدەرٸنٸڭ عالىمدارى قاتىسۋدا.
ايتا كەتەلٸك, «بٸرەگەيلٸك پەن بٸرلٸك: قازاقستان جولى جەنە ن.ە.نازارباەۆتىڭ ٷلگٸسٸ» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ كٷنٸنە جەنە ەلوردانىڭ استاناعا كٶشٸرٸلۋٸنٸڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى.
شارا ماقساتى – ەلەم ەلدەرٸندەگٸ بٸرەگەيلٸكتٸڭ قالىپتاسۋ مەسەلەلەرٸن قازاقستاندىق تەجٸريبەمەن سالىستىرا تالقىلاۋ, ەتنوسارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸمنٸڭ «ن.نازارباەۆ مودەلٸ» رەتٸندە تانىلعان قازاقستاندىق ٷلگٸنٸڭ تۇساۋىن كەسۋ.
كونفەرەنتسيياعا ساياساتتانۋ, تاريح, فيلوسوفييا, ەلەۋمەتتانۋ, ەتنولوگييا جەنە باسقا دا گۋمانيتارلىق عىلىمدار باعىتىنداعى گەرمانييا, ٷندٸستان, يران, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي, ٶزبەكستان ەلدەرٸنٸڭ عالىمدارى قاتىستى.
قوعامدىق كەڭەستەر جۇمىسىنىڭ كەمشٸلٸگٸ نەدە?
ال ٷكٸمەتتە ٶتكەن القالى جيىندا نۇرلان ەرمەكباەۆ ەلٸمٸزدەگٸ قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ قىزمەتٸنە كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەتٸن بٸرقاتار ٶتكٸر مەسەلەردٸ تٸزبەلەپ ٶتتٸ.
ۆەدومستۆو باسشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇدان بۇرىن قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ بٸرٸنشٸ رەسپۋبليكالىق مەجٸلٸسٸ ٶتكەن. جيىنعا بارلىعى 500-گە جۋىق دەلەگات قاتىسىپ, ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ ورتاعا سالعان. قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستارىمەن بٶلٸسكەن.
«ەڭ الدىمەن, ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ قىزمەتٸنە كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەتٸن مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ: ونىڭ ساپالىق قۇرامى دەپ بٸلەمٸن.
مۇنى تالداۋ جۇمىستارى كٶرسەتٸپ بەردٸ. كەڭەستەردٸڭ ساپالىق قۇرامى, ەرتٷرلٸ سالا ٶكٸلدٸكتەرٸ مەن ساناتتارىنىڭ جۇمىسى بٸركەلكٸ ەمەس.
ەكٸنشٸ مەسەلە, ناقتى, قاجەتتٸ قارجىلاندىرۋدىڭ جوقتىعى. قارجىنىڭ تاپشىلىعى كەڭەستەردٸڭ ٶز ماقساتتارىنا جەتۋٸنە قيىندىق تۋعىزۋدا دەگەن پٸكٸرلەر جيٸ ايتىلادى. بٸراق بۇعان قاتىستى بٸرقاتار ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرلەرٸن دە ەسكەردٸك. ولاردىڭ ايتۋىنشا, كەڭەستەردٸ مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋ ولاردىڭ اۆتونومييالىق سيپاتىنان ايىرىپ, قىزمەتتٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن جوعالتۋعا ەكەپ سوعۋى مٷمكٸن», – دەدٸ بۇل ورايدا دٸن ٸستەرٸ مينيسترٸ.
ەيتكەنمەن نۇرلان ەرمەكباەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, الداعى ۋاقىتتا جەكەلەگەن بيۋدجەتتٸك شىعىنداردى قاراستىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىندايدى. ايتالىق, ايماقتارعا شىعۋ ٸسساپارلارى مەن كەڭسە شىعىندارىن مەملەكەتتەن قارجىلاندىرعان جٶن.
«ٷشٸنشٸ مەسەلە, كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا, قاراستىرىلاتىن نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەر سانىنىڭ ارتۋىنان, كەڭەستەردٸڭ جۇمىس كٶلەمٸ ۇلعايىپ كەتكەن. سونداي-اق, نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەرمەن جۇمىس جٷرگٸزۋ ٷشٸن ارنايى بٸلٸم مەن سالالىق بٸلٸكتٸلٸك قاجەت. بۇل رەتتە قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ قاراستىرۋدى كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ ٶز شەشٸمٸنە قالدىرۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋ كەرەك», – دەدٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
بۇدان سىرتقى مينيستر كەڭەس قىزمەتٸ, سونىڭ ٸشٸندە, كەڭەستەر قۇرامىنا كونكۋرستار تۋرالى اقپاراتتىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالاتىندىعىن ايتتى.
«جالپى, جوعارىدا اتالعان مەسەلەلەردٸ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ ساراپشىلارى دا ٶز ۇسىنىمدارىندا بٸرنەشە رەت اتاپ ٶتكەن بولاتىن», – دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
ادامنىڭ بەت-جٷزٸن تۇمشالايتىن كيٸم تٷرلەرٸن كييۋگە تىيىم سالىنادى
ەلٸمٸزدە قارا جامىلىپ, بەت-اۋزىن تۇمشالاپ الاتىنداردىڭ مەسەلەسٸ دە ٶتكٸر تۇر. دٸن ٸستەرٸ مينيسترلٸگٸ بۇعان قاتىستى بٸر ەمەس, بٸرنەشە رەت تٷسٸنٸك بەرگەن.
«دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر تۋرالى قر كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا ارنالعان بريفينگتە دٸن ٸستەرٸ مينيسترٸ وسى مەسەلەگە قايتا ورالىپ, دٸني راديكالدار مەن لاڭكەستەردٸڭ قاۋٸپ-قاتەرٸن ازايتۋ ٷشٸن ەۋروپا ەلدەرٸ تەجٸريبەسٸن قولدانۋدى ۇسىندى.
«مۇنى بەكەرگە ايتقان جوقپىن. مينيسترلٸك ماماندارى بٸراز ۋاقىت بويى ەۋروپالىق تەجٸريبەنٸ مۇقييات زەرتتەدٸ. سوڭعى ۋاقىتتارى باتىس ەلدەرٸندە دٸني راديكالدار مەن لاڭكەستەردٸڭ قاۋٸپ-قاتەرٸن, زورلىق-زومبىلىعىن ايتارلىقتاي ازايتقان بٸرقاتار تيٸمدٸ شارالار قابىلداندى. ال بٸزدٸڭ زاڭنامامىزدا ەلٸ كٷنگە دەيٸن راديكالدى دٸني اعىمنىڭ ناقتى انىقتاماسى جوق. سوندىقتان زاڭ جوباسىندا ەۋروپالىق تەجٸريبەنٸ ەسكەرٸپ, زاڭناماعا وسىنداي نورمالاردى ەنگٸزۋ كەرەك دەپ شەشتٸك», – دەدٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
ناقتىلاپ ايتار بولساق, زاڭ جوباسىندا قوعامدىق ورىنداردا ادامنىڭ بەت-جٷزٸن تۇمشالايتىن كيٸم تٷرلەرٸن كييۋگە, دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمدارعا جاتاتىن كيٸم تٷرلەرٸن جەنە سىرتقى اتريبۋتتاردى قوعامدىق ورىنداردا قولدانۋعا, كييۋگە جەنە تاراتۋعا, سونداي-اق, ولاردىڭ يدەولوگيياسىن ناسيxاتتاۋعا تىيىم سالۋدى كٶزدەيتٸن نورمالار بار.
ەرمەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, نيكاب, چادرا, پەرەنجا جەنە بۇلارعا ۇقساس باسقا دا بەتپەردەلەر مەن كيٸمدەردٸ كييۋ جەكە تۇلعانى سەيكەستەندٸرۋ كەزٸندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ ەكەن. سونىڭ سالدارىنان قوعامنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەپ كەتكەن.
"سوسىن بٸزدٸڭ قوعام بۇعان ٷيرەنبەگەن. تيٸسٸنشە بۇل كٶپشٸلٸكتٸ اشىق تٷردە الاڭداتىپ وتىر. وسى سەبەپتٸ, ادامدى سەيكەستەندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەيتٸن كيٸمدەردٸ كييۋگە تىيىم سالماقشىمىز.
وسىناۋ نورمالاردى ەزٸرلەگەن كەزدە ازاماتتاردىڭ, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنە قۇلاق استىق. ساراپشىلار ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن وسىنداي شارالار ەنگٸزۋ مٸندەتتٸ دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
ايتا كەتەلٸك, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەرگە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى اياسىندا 3 كودەكسكە جەنە 9 زاڭعا 53 تٷزەتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ كٶزدەلگەن.
«جالپى العاندا, زاڭ جوباسىنىڭ بارلىق نورمالارى دٸني تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى جۇمىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. بۇل باسىمدىقتار مەملەكەت ٷشٸن دە, دٸني بٸرلەستٸكتەر ٷشٸن دە بٸردەي سانالادى», – دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن ول.
تاقىرىپقا تۇزدىق:
قازٸرگٸ كٷنٸ دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ «دٸن سالاسىنداعى زاڭ جوباسىنا قانداي ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلگەنٸن?» ايتىپ تٷسٸندٸرۋدە.
بۇدان بۇرىن سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸندە شەتەل ديپلوماتتارىمەن جٷزدەسكەن نۇرلان ەرمەكباەۆ بۇل تاراپتا دٸني قىزمەت پەن دٸني بٸرلەستٸكتەر تۋرالى زاڭنامانىڭ نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەرٸن جٸلٸكتەپ ٶتكەن بولاتىن.
اتاپ ايتايىق. جاڭا زاڭ جوباسىنا "دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىم" جەنە "دٸني راديكاليزم" دەگەن ۇعىمدار ەنگٸزٸلٸپ وتىر.
ەرمەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ قولدانىستاعى زاڭنامادا دٸني راديكالدى ٸس-ەرەكەتتٸڭ ناقتى انىقتاماسى اتاپ كٶرسەتٸلمەگەن.
ال ساراپشىلار تاراپىنان جيٸ قويىلاتىن ساۋالدىڭ بٸرٸ: «دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمدارعا تٷبەگەيلٸ تىيىم سالۋ مٷمكٸن بە?» دەگەنگە نەگٸزدەلەدٸ.
دٸن ٸستەرٸ مينيسترلٸگٸنٸڭ بۇعان ايتار ٶز ۋەجٸ بار. مۇنى ۆەدومستۆو باسشىسى بٸر ەمەس, بٸرنەشە رەت تٸلگە تيەك ەتكەن.
«مۇداي ۇيىمداردىڭ ناقتى بٸر قۇرىلىمى, يا بولماسا, باس كەڭسەسٸ جوق. ال زاڭ جٷزٸندە دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمعا ناقتى انىقتاما بەرٸلسە, بىتىراپ جٷرەتٸن راديكالداردىڭ ەرەكەتٸنە قۇقىقتىق باعا بەرٸپ, جاۋاپقا تارتۋعا بولادى. "وسىلايشا, دٸندٸ جامىلىپ, راديكاليزم مەن تەرروريزم يدەيالارىن تاراتىندارعا توسقاۋىل قويۋعا مٷمكٸندٸك بار", – دەپ اتاپ كٶرسەتكەن بولاتىن ەرمەكباەۆ مىرزا.
مەمقىزمەتشٸلەردٸڭ دٸني ۇستانىمىنا قاتىستى ناقتى ٷش شەكتەۋ بولادى
ايتپاقشى, ۇمىتىپ بارامىز. سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸندە ٶتكەن جيىندا دٸن ٸستەرٸ مينيسترٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ دٸني ۇستانىمىنا قاتىستى ناقتى ٷش شەكتەۋدٸڭ بولاتىنىن جەتكٸزگەن ەدٸ.
ەرمەكباەۆتىڭ ايتقانىنداي, دٸن ٸستەرٸ مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ دٸني ۇيىمداردىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن قىزمەت ەتكەنٸ ٷشٸن ناقتى جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزۋدٸ كٶزدەۋدە. ٶيتكەنٸ, قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت, بۇل جەردە بارلىق دٸندەردٸڭ دەرەجەسٸ تەڭ.
"بٸزدە رەسمي دٸن جوق, بارلىق كونفەسسييالارلىڭ قۇقىعى بٸردەي. سوندىقتان بٸز مەملەكەتتٸك قىزمەتتەگٸ ادامدارعا دٸني كٶزقاراسقا قاراي ىقپال ەتۋگە جول بەرمەۋٸمٸز كەرەك. ونداي نورمانى مەملەكەتتٸك قىزمەت تۋرالى زاڭعا ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى نورمانى بۇزعانى ٷشٸن تەرتٸپتٸك جازا قولدانىلادى», – دەدٸ قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
بۇل ارادا ناقتىلاي كەتەتٸن بٸرنەشە جايت بار. مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر ٷشٸن ناقتى 3 شەكتەۋ بولادى.
بٸرٸنشٸدەن, قانداي دا بٸر دٸني ۇيىمنىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن قىزمەت بابىن پايدالانۋعا رۇقسات جوق.
ەكٸنشٸدەن, ەرٸپتەستەردٸ بەلگٸلٸ بٸر دٸني ۇيىمعا كٸرۋگە ٷندەگەنٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرگە دٸني ۇيىمنىڭ مٷشەلٸگٸنە ٶتۋگە بولمايدى.
«ونىمەن بٸز مەمقىزمەتشٸلەرگە مەشٸتتەر جەنە تاعى باسقا عيبادات ورىندارىنا بارۋعا تىيىم سالىپ وتىرعان جوقپىز. جاڭاعى ٷش شەكتەۋ عانا بولادى», – دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ ەرمەكباەۆ.
