ەرمەگيياەۆ تۋرالى بٷكٸل جۇرتشىلىق 2012 جىلى لوندوندا ٶتكەن وليمپيادا كەزٸندە كەڭٸرەك بٸلدٸ. ونىڭ ەكەسٸ, بەلگٸلٸ مەتسەنات, بيلٸكتٸڭ ەر ساتىسىندا قىزمەت ەتكەن, «الماتىقۇرىلىس» كومپانيياسىن ۇزاق جىلدار باسقارعان, «وتان» پارتيياسىن قۇرۋشىلاردىڭ بٸرٸ (قازٸرگٸ «نۇر وتان»), ساياسي ەرٸ ٸسكەرلٸك ەلەمدە اتى ەلگە تانىمال امانگەلدٸ ەرمەگيياەۆ جايىندا بٷكٸل ەل جاقسى بٸلەدٸ. ونىڭ باستاماشىل, حالىقشىل كٶزقاراستارى مەن قازاقى قۇندىلىقتارعا دەمەۋشٸ بولا بٸلگەن پايىمدىلىعى جٶنٸندە اقپارات قۇرالدارى جيٸ جازىپ جٷردٸ. الامان ايتىستاردا جيٸ تٶبە كٶرسەتٸپ, جٷرسٸن ەرماننىڭ جٷيرٸكتەرٸنە تاالي تەمٸر تۇلپاردى مٸنگٸزگەننٸڭ بٸرٸ وسى – ەرمەگيياەۆ.
ال تالعات ەرمەگيياەۆتٸ لوندون وليمپياداسى كەزٸندەگٸ قازاقستان قۇراماسىنىڭ ەرەن جەتٸستٸگٸمەن بٸرگە تانىپ, بٷكٸل ەل جاس تا ٸسكەر باسشىنىڭ بولاشاعىنا ٷلكەن ٷمٸتپەن قارادى. ەنۇرانىمىز لوندون تٶرٸندە جەتٸ رەت شىرقالعان سەت – بٸز ٷشٸن ەلٸ دە ايرىقشا مەرەي. مۇنداي جەتٸستٸككە جەتۋدٸڭ بٸر سىرى – سپورتشىلاردىڭ ٷزدٸكسٸز دايىندىعى, قاجىر-قايراتى بولسا, ەكٸنشٸسٸ – باسشىلىق قىزمەتكەرلەردٸڭ تىنىمسىز ەڭبەگٸ ەدٸ.
[caption id="attachment_14255" align="alignright" width="300"]
سول كەزدە باق-تاردا تالعات ەرمەگيياەۆتٸڭ جارقىن بەينەسٸ سومدالىپ, ونىڭ ەۋلەتٸ تۋرالى, ول ٶسكەن ورتا جايلى جىلى پٸكٸرلەر ايتىلا باستاعان. ەسٸرەسە, جاستايىنان زەرەك, قاعىلەز, ۇلتجاندى, اينالاسىنا سەنٸمدٸ سەرٸكتەرٸن توپتاستىرا بٸلەتٸن, قانداي شارۋا بولسا دا توپ باستاۋعا بەيٸم ەكەنٸن ايتىپ, بولاشاقتا بۇدان دا زور بيٸكتەرگە جەتەرٸنە سەنٸم ارتقان. كٶپ ٶتپەي ەكسپو-نىڭ تٶراعالىعىنا سايلاندى.
كلانارالىق قاقتىعىس پا?
كٶپشٸلٸكتٸڭ پٸكٸرٸ, ەسٸرەسە جوعارعى ساياسي ەليتانىڭ اراسىنداعى شىم-شىتىرىق بايلانىستى جاقسى بٸلەتٸن ادامداردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى قامالعان ٸرٸ شەنەۋنٸكتەردٸڭ بەرٸ كلانارالىق قاقتىعىستاردىڭ قۇربانى. بۇعان كٷنٸ كەشە 8 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان ەكس-پرەمەر-مينيستر سەرٸك احمەتوۆتٸڭ ٸسٸن دەلەلگە تارتادى. كٶپتەگەن ساياساتتانۋشىلار بۇل ٸستە ٸرٸ ساياسي كلانداردىڭ اراسىنداعى «ٷلكەن كٸسٸنٸڭ» ماڭىنا توپتاسىپ, سەنٸمٸنە كٸرۋ» پروتسەسٸنٸڭ قيتۇرقى ەرەكەتٸ دەپ باعالايدى.
تالعات ەرمەگيياەۆ تە سولار سەكٸلدٸ ٸرٸ قارجىگەرلەردٸڭ تولايىم اقشا ٷشٸن تالاسىنىڭ كەسٸرٸنەن زارداپ شەكتٸ دەگەن پٸكٸر بار.
مۇنىڭ سەبەبٸ دە جوق ەمەس. ەكسپو – ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ قاينارىن بۇرىپ وتىرعان جوبا. وعان بٶلٸنەتٸن قارجىنىڭ قوماقتىلىعى سونشالىق, بۇعان بٷكٸل قارجىلىق توپتار ارالاسۋعا مٷددەلٸ. تٸپتٸ, ەكسپو عيماراتتارى سالىنىپ جاتقان ايماق, ونىڭ ينفراقۇرىلىمدارى جٷرەتٸن جەر, وعان كەتەتٸن ەربٸر قۇرىلىس ماتەريالدارى ٷشٸن قىزۋ تالاس قازٸردٸڭ ٶزٸندە توقتاعان جوق, ەلٸ دە تالاي بىلىقتىڭ بەتٸ اشىلادى دەيدٸ بٸلەتٸندەر.
كەيبٸرەۋلەر ەرمەگيياەۆ كومانداسى ٶزٸنٸڭ ٷلەسٸن الىپ, سىرتتان باقىلاپ وتىرۋعا نيەتتٸ اسا ىقپالدى ادامداردى ٸشكە ەنگٸزبەگەن, سول ٷشٸن اياقتان شالۋدى ولار الدىن الا جوسپارلاعان دەپ قارايدى. مۇنىڭ سالدارى – ەكسپو ٸسٸ بويىنشا تەرگەۋگە الىپ كەلدٸ. بۇل ۇزاققا سوزىلعان پروتسەسس تۋرالى الداعى سوت كەزٸندە تالاي قيتۇرقى ەرەكەتتەر بولۋى مٷمكٸن.
ەرمەگيياەۆ كەشٸرٸم سۇراي ما?
بايقاساڭىزدار, احمەتوۆ پەن ەرمەگيياەۆ ٸسٸنٸڭ اراسىندا بٸر ۇقساستىق بار. ەكەۋٸ دە – ٸرٸ شەنەۋنٸك, ەكەۋٸ دە – ٸسكەرلٸگٸمەن ەلگە تانىلعان, بيلٸككە كەلمەي تۇرىپ-اق ٶزٸندٸك دەۋلەتٸن ەسەلەگەن جاندار. ولاردى بيلٸككە شاقىرماسا دا, قوعامدا بەلگٸلٸ كەسٸپكەرلەر رەتٸندە تالاي شارۋانىڭ باسىن قايىرار ەدٸ. بٸزدەگٸ بيلٸكتٸڭ كەمشٸلٸگٸ – ٸسكەر ازاماتتاردى شەنەۋنٸكتٸك قىزمەتكە شاقىرىپ, كەيٸن ولاردى كلاندار اراسىنداعى سوعىسقا ايداپ سالاتىندىقتارى.
«سەرٸك احمەتوۆ اقتالار» دەگەن ٷمٸت سەلگە كەتتٸ. ول بٸرنەشە رەت ەل پرەزيدەنتٸنەن كەشٸرٸم سۇراپ, قاتتى ٶكٸنەتٸندٸگٸن بٸلدٸردٸ. بٸراق, جٷيە بوساعان جوق.
ەرمەگيياەۆ شە? ونىڭ ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلعان تەرگەۋ جەنە تەرگەۋ ماتەريالدارىمەن تانىسۋ بارىسىنان-اق بۇل ٸستٸڭ كٷرمەۋٸ وڭاي تارقامايتىنى بەلگٸلٸ سىڭايلى.
ەندٸ ەرمەگيياەۆ تە كەشٸرٸم سۇراسا... نە بولادى? بٸزدٸڭشە, سولاي ەتكەن جاعدايدا پرەزيدەنت وعان تاعى بٸر مٷمكٸندٸك بەرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن جوققا شىعارمايدى ساراپشىلار. سەبەبٸ, ەرمەگيياەۆ ٸسٸ احمەتوۆ ٸسٸندەي ساياسي سيپاتقا جاتپايدى. بۇل جەردە تازا ەكونوميكالىق مٷددە بار. ەگەر «ٸرٸ شونجارلاردىڭ» كٶڭٸلٸن تابا السا, ارااعايىندىق جۇمىستارى دۇرىس باعىتتا جٷرسە, كٷنٸ ەرتەڭ بوساپ شىعۋى مٷمكٸن. ەرينە, مەملەكەتتٸڭ قارجىسىن تولىقتاي قايتارتۋى, ساياسي كارەراسىن شەكتەۋٸ ەبدەن مٷمكٸن.
احمەتوۆ تە, ەرمەگيياەۆ تە – پرەزيدەنت كومانداسىنىڭ مٷشەلەرٸ. ولار وسى جٷيەنٸڭ تٶل تۋىندىسى. مەنساپقا وسى جٷيە جەتكٸزگەن ەرٸ ولاردى قالىپتاستىرعان دا وسى جٷيەنٸڭ ٸشكٸ «تەجٸريبەسٸ».
بٸز امانگەلدٸ ەرمەگيياەۆ تۋرالى جوعارىدا ايتتىق. «وتان» پارتيياسىن قۇرۋشى ەرٸ سول پارتييانى مەملەكەتشٸل قوسىن رەتٸندە ساياسي باعىتىن انىقتاۋشى تۇلعا. پرەزيدەنت نازارباەۆ وسى پارتييانىڭ قۇرامىنا ٶتٸپ, تٶراعاسى بولعان كەز دە – امانگەلدٸ ەرمەگيياەۆتٸڭ پارتييا باسشىلىعىندا جٷرگەن كەزٸ.
بٷگٸن «نۇر وتان» – ەلدەگٸ ساياسي جٷيەنٸ قولىندا ۇستاپ وتىرعان بٸردەن-بٸر ساياسي ۇيىم. بيلٸك پارتيياسىنىڭ بٷگٸنگٸ جەتٸستٸگٸنە امانگەلدٸ ەرمەگيياەۆتٸڭ قوسقان ٷلەسٸ زور. ەندەشە, ٶزگە-ٶزگە, پرەزيدەنت بۇرىنعى سەنٸمدٸ ادامدارىنىڭ بەرٸن ىسىرىپ تاستاۋى نەعايبىل.
نەدە بولسا, انىق-قانىعىن الداعى سوتتا بٸلەتٸن بولامىز. كەيبٸر دەرەك كٶزدەرٸ ەرمەگيياەۆ ٸسٸنە اسا بەلسەندٸلٸكپەن كٸرٸسٸپ, قالايدا ونى وسى شىرعالاڭعا تولى ناۋقان ارقىلى بوساتپاۋعا قۇلشىنىپ وتىرعان بٸر ەمەس, بٸرنەشە توپ بار دەپ بولجانادى.
ەرينە, بەرٸن بٸر ادام – جالعىز قامقورشى شەشەدٸ...
