مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بولسا دا, قوعامىمىزدا ون ەكٸ مٷشەسٸ تٷگەل ادامنان ارتىق ەڭبەك ەتٸپ, ٶزٸنٸڭ ەرٸك جٸگەرٸمەن اينالاسىنا ٷلگٸ بولىپ جٷرگەن جاندار جەتەرلٸك. سولاردىڭ بٸرٸ – ارمانگٷل بولاتجان. ول ٶزٸنٸڭ ەرەكشەلٸگٸنە قاراماستان تالاي ەرەكشە جاندارعا كٶمەكتەسٸپ, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالاردىڭ بٸلٸم الىپ, دامۋىنا جاعداي جاساپ كەلەدٸ. 7 جاسىندا اناسىز قالعان كەيٸپكەرگە مٷگەدەك دەگەن دياگنوز قويىلعان. كەيٸن اراعا 4 جىل سالىپ ول ەكەسٸنەن دە ايىرىلادى. ول ٶزٸنٸڭ دەنساۋلىعىنداعى كٸنەراتىنا قاراماستان ٶزٸن دامىتىپ, ٶزگەلەرگە كٶمەك قولىن سوزىپ, ٶزٸ سەكٸلدٸ جانداردىڭ كٶڭٸلٸن اۋلاپ «مۇزبالاق» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸن قۇرىپ, ٶمٸر ٷشٸن كٷرەسٸپ كەلەدٸ. ارمانى دا, ماقساتى دا تاۋداي قىزبەن ارنايى سۇحباتتاسقان ەدٸك. سۇحبات بارىسى قىزىعۋشىلىعىمىزدى تۋدىرعان مٷگەدەكتەرگە ارنالعان "مۇزبالاق" قوعامدىق بٸرلەستٸگٸ جايلى ٶربٸدٸ.
– قازٸرگٸ تاڭدا سٸزدٸڭ قۇرعان قوعامدىق بٸرلەستٸگٸڭٸز قانداي جۇمىستار اتقارىپ جاتىر?
– قازٸرگٸ تاڭدا «مۇزبالاق» مٷگەدەكتەر قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىسى ٶتە كٶپ. مٷگەدەك بالالاردى قولداۋ, ولارعا تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەك ۇيىمداستىرۋ, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالاردى قوعامدىق ٶمٸرگە بەيٸمدەۋ, ولاردىڭ بويىنداعى ەرەكشە ٶنەرٸن شىعارۋ, قانداي دا بٸر ارتىقشىلىعى بولسا ونى كٶپشٸلٸككە تانىتۋدى ماقسات ەتەمٸز.
كٶپ جاعدايدا ەرەكشە بالالاردىڭ بويىندا ٶزٸن ەرەكشە ەتٸپ كٶرسەتەتٸن كٸنەراتى بولعانىمەن كەيبٸرەۋٸنٸڭ بويىندا ەرەكشە زەيٸنٸ, قولىنان كەلەتٸن اسا بٸر شەبەرلٸگٸ نەمەسە دارىنى بولادى. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز سول ولاردىڭ بويىنداعى ەرەكشەلٸگٸن كٶرسەتە وتىرىپ, قوعامنان ٶز ورنىن تابۋىنا اتسالىسۋ.
بٸزدە 3 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ مەكتەپكە دايارلىق سىنىبىنا باراتىن جەنە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى قامقورلىعىمىزعا الامىز. ولاردىڭ مەكتەپكە بارعان كەزدە قاتارىنان قالىپ قويماۋى ٷشٸن الدىن الا دايىنداپ, جازۋ سىزۋدى ٷيرەتەمٸز.
– ٶمٸربايانىڭىز تۋرالى ايتا كەتسەڭٸز, قالاي بٸلٸم الدىڭىز?
– 1996 جىلى الماتى وبلىسى نارىنقول اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەم. ٶكٸنٸشكە قاراي انام بوسانۋ ٷستٸندە قايتىس بولعان. ەكەم 11 جاسىمدا ٶمٸردەن وزدى. ەكەم مەنٸڭ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالا ەكەنٸمدٸ 7 جاسىمدا بٸلدٸ. ول 40 جاسىندا 5 قىزبەن قالدى. ەر ادام ٷشٸن ەيەلسٸز وڭاي ەمەس. ەر وتباسىندا ەرەكشە بالالار دٷنيەگە كەلە بەرمەيدٸ عوي. كەلسە دە كٶپ ايتىلا بەرمەيتٸن ول كەزدە. سول ٷشٸن ەكەمە قولداۋ كٶرسەتكەن جان از بولدى. ەكەم ٶزٸنٸڭ ەرتە كەتەتٸنٸن سەزگەندەي ەدٸ. مەنٸ پسيحولوگييالىق تۇرعىدا دايىنداي باستادى. "مەن كەتٸپ قالامىن" دەپ قۇلاعىما قۇيا بەردٸ. مەنٸ سولاي ەسەيتتٸ.
باۋىرلارىمنىڭ ارقاسىندا, ٶز كٷشٸممەن وقۋعا تٷستٸم, بالالار ٷيٸنە الىپ كەتسە, نە بولارىن كٸم بٸلسٸن. سودان بەرٸ تالپىنىپ, ەشكٸمگە سالماق سالماۋعا تىرىسىپ كەلەمٸن.
سوسىن ارناۋلى مەكتەپ ينتەرناتتا بٸلٸم الدىم. كەيٸن اباي اتىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسٸپ, بۋحگالتەر ماماندىعىندا ديپلوم الدىم. ەلٸمٸزدە مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا ارنالعان وقىتۋ ورىندارى از. كەيٸنگٸ 2 جىلدا عانا ينكليۋزيۆ باعدارلامالار, وقۋ ورىندارى مەن مەكتەپتەردە ينكليۋزيۆتٸ كابينەتتەر دامىپ كەلە جاتىر.
ال بٸزدٸڭ كەزٸمٸزدە, ياعني 2014 جىلدارى, دامىماعان ەدٸ. ماعان وقۋعا تٷسۋگە دە قيىن بولدى. مەن قاجەت بالل جيناپ, وقۋعا تٷسەيٸن دەپ جاتقاندا "كەشٸرٸڭٸز, بٸزدٸڭ كابينەتتەر مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا بەيٸمدەلمەگەن" دەگەن جاۋاپتى كٶپ ەستٸدٸم.
– قوعامدىق بٸرلەستٸك قۇرۋعا نە سەبەپ بولدى?
– مەن كٶرگەن قيىندىقتى باسقا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندار كٶرمەسە ەكەن دەگەن ويمەن «مۇزبالاق» مٷگەدەكتەر قوعامدىق بٸرلەستٸگٸن قۇرعان بولاتىنمىن. ولار ٶزٸن باسقالاردان كەم سەزٸنٸپ سىنىپ قالماسا ەكەن دەپ تٸلەيمٸن. ٶيتكەنٸ ەرەكشە جانداردىڭ تاعدىرى, دەنساۋلىعىمەن الىسىپ جٷرٸپ, قوعامدا ٶزگەلەرگە دە, ٶزٸنە دە قولىنان بٸردەڭە كەلەتٸنٸن, دەلەلدەي جٷرٸپ ٶمٸر سٷرۋٸ وڭاي ەمەس. ولار ٷشٸن ٶمٸردٸڭ ەربٸر سەتٸ ٷلكەن كٷرەس.
باسقالار ٷشٸن دٷكەننەن بٸردەڭە ساتىپ ەكەلۋ جاي عانا ەلەۋسٸز ەرەكەت بولسا, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جان ٷشٸن دٷكەنگە جەتۋ, باسپالداعىمەن كٶتەرٸلٸپ, قالاعان نەرسەسٸن الىپ ٷيٸنە امان-ەسەن جەتۋٸ كٶپتەگەن قيىندىقتار مەن كەدەرگٸلەرگە تولى. ٶمٸردٸڭ ەربٸر سەتٸ ولار ٷشٸن كٷرەس. وسى جولدا ٶزٸمدٸ كٶپ ٸزدەدٸم, ەربٸر نەرسەگە قول جەتكٸزۋ وڭاي بولمادى. بەرٸبٸر قوعامدا ەرەكشەلەنٸپ تۇراسىڭ, باسقالاردىڭ بٸرەۋٸنٸڭ اياۋشىلىقپەن, كەلەسٸ بٸرەۋٸنٸڭ مەنسٸنبەۋشٸلٸكپەن قاراۋىنىڭ ٶزٸ وڭاي ەمەس.
كٶمەك سۇراپ كٶپتەگەن جەرلەردٸڭ ەسٸگٸن قاقتىم. سوندىقتان وسى جولدىڭ وڭاي ەمەستٸگٸن تٷسٸنگەن سوڭ «مۇزبالاق» مٷگەدەكتەر قوعامدىق بٸرلەستٸگٸن قۇردىم. باسىندا 18 جاسقا دەيٸنگٸ بالالارمەن عانا جۇمىس جاساسام دەپ ويلاعام. كەيٸن ول ويىمنان باس تارتتىم. ٶيتكەنٸ ارامىزدا ەرەسەك بٸراق كٶمەككە مۇقتاج مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندار دا كٶپ ەكەن.
ولار بٸزدٸڭ قوعامدىق بٸرلەستٸگٸمٸز ارقىلى ەم شارا نەمەسە قانداي دا بٸر باسقا قىزمەت تٷرلەرٸن الا الماعانىمەن كەلٸپ ارالاسىپ, باسقالاردان موتيۆاتسييا الۋىنا مٷمكٸندٸگٸ بار. ٶيتكەنٸ مۇنداي جانداردىڭ اينالاسىمەن ارالاسۋى دا وڭاي ەمەس.
سوندىقتان ٶزٸمەن تاعدىرلاس جان ٸزدەيدٸ, ارالاسقىسى كەلەدٸ. كٶپ جاعدايدا ەرەكشە جاندارعا موتيۆاتسييا جەتپەي جاتادى. ٶزٸنٸڭ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ەكەنٸن الدىمەن ٶزٸ مويىنداپ, ارتىق ەرەكەتسٸز قالادى. ال ٶزٸ سەكٸلدٸ بٸر جاننىڭ تالپىنىپ, ەلدەقانداي بٸر ٸسپەن اينالىسىپ جاتقانىن كٶرۋ, ٷيلەنٸپ وتباسىن قۇرىپ, قولىنان كەلەتٸن بٸر ٸسٸمەن اينالىسىپ كەسٸپكە اينالدىرىپ جاتقانىن كٶرۋدٸڭ جٶنٸ بٶلەك.
سوندىقتان بٸزدٸڭ بٸرلەستٸگٸمٸز ارقىلى ولار بٸر بٸر دەمەپ, ارالاسىپ, بٸر-بٸرٸن قولداعانىن قالادىم. وسى ورايدا ايتا كەتسەم, ماماندىق بويىنشا جۇمىس ٸستەگەن جوقپىن. مٷمكٸندٸگٸم شەكتەۋلٸ بولعان سوڭ ديپلوم ماعان "جاي" كەرەك بولدى. كٸشكەنتاي كەزٸمنەن بٸرەۋگە كٶمەكتەسۋٸم كەرەگٸن, ارتىمنان ەرگەندەرگە دەمەۋ بولۋىم كەرەگٸن سەزەتٸنمٸن. بالا كەزٸمدە كٶپ قيىندىق كٶردٸم. تٷرلٸ ورتالىقتاردا ديسكريميناتسيياعا ۇشىرادىم. كەي جەردە دياگنوزىم كەلمەي قابىلدامادى, كەي جەردە بالا جاستان قارالعانداردى قابىلداپ, مەنٸ قابىلداماي قوياتىن.
وسى ويدىڭ بارلىعى ديپلومدى جيناپ قويىپ, مٷگەدەكتەرگە ارنالعان قوعامدىق بٸرلەستٸك قۇرۋعا ىقپال ەتتٸ. مٷگەدەكتەردٸڭ قوعامعا بەيٸمدەلۋٸ ٷشٸن مۇنداي قوعامدىق بٸرلەستٸك, ورتالىق كٶپ بولا بەرۋٸ كەرەك. قوعامنىڭ ەرەكشە جاندارعا دەگەن قامقورلىعىنا قاراي قانشالىقتى ازاماتتارىنا قامقور ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى.
– قازٸرگٸ تاڭدا ينكليۋزيۆتٸ قوعام قۇرۋ جولىنداعى ٶزگەرٸستەرگە كٶڭٸلٸڭٸز تولا ما?
– راس, ينكليۋزيۆتٸ قوعام قالىپتاسىپ كەلەدٸ. «كٶش جٷرە تٷزەلەدٸ» دەگەندەي بٸرتە-بٸرتە ەرەكشە جاندارعا جاعداي جاسالىپ جاتىر. بۇل پروتسەسس ۇزاق بولسا دا جٷزەگە اسىپ جاتقانى كٶڭٸل قۋانتادى.
مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جان ٷشٸن جاسالعان ەربٸر نەرسە ولارعا ٷمٸت سىيلايدى. ەمٸن ەركٸن قوزعالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ۋاقىت سۇرانىسىمەن قوعامنىڭ ەربٸر مٷشەسٸنە بارلىق جاعدايى جاسالعان ينكليۋزيۆتٸ قوعام قالىپتاسادى دەپ ٷمٸتتەنەم.
قوعامنىڭ بەتبۇرىسىنىڭ ٶزٸ, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ مەسەلەسٸن مەملەكەتتٸڭ ۇمىتىپ كەتپەگەنٸن كٶرسەتەدٸ. وسى ورايدا ەلٸمٸزدٸڭ ينكليۋزيۆتٸ قوعام قۇرۋ جولىنداعى تالپىنىسىنا قۋانامىن. دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا جاعداي بۇدان دا جاقسارا تٷسسە نۇر ٷستٸنە نۇر بولار ەدٸ.
– «مۇزبالاق» اتاۋى قانداي شىقتى?
– مۇزبالاق بٷركٸت تەكتەس مىقتى قۇس. ول – تاۋدا دا, قىردا دا, مۇزدا دا اۋا رايىن تالعاماي, ٶمٸر سٷرە بەرەتٸن, ٶلمەيتٸن ەرەكشە قۇس. ماعان كەلگەن بالالاردىڭ بارلىعىنىڭ قاناتى قاتايىپ, ۋاقىت ٶتە مىقتى تۇلعاعا اينالسىن دەگەن نيەتپەن قوعامدىق بٸرلەستٸگٸمٸزدٸڭ اتاۋىن سولاي قويعان ەدٸم.
وسى ٶمٸردەن, وسى قوعامنان ٶز ورنىن تاۋىپ, باسقالاردان ەرەكشەلەنبەي, تولىققاندى ٶزٸن وسى قوعامنىڭ بٸر مٷشەسٸ سەزٸنٸپ كەتسٸن دەگەن ويمەن سولاي ىرىمدادىم. مەنٸڭ بالالارىما وسى مىقتى قۇستىڭ مىقتىلىعىن بەرسە دەگەن تٸلەكتەن تۋعان اتاۋ عوي.
«مۇزبالاق» ورتالىعى تەگٸن ورتالىق, ادامداردان ەشقانداي قاراجات الىنبايدى دا, جينالمايدى دا, الايدا ورتالىقتىڭ دەمەۋشٸسٸ بار. ەرەكشە بالالارمەن جۇمىس كەزٸندە ايرىقشا كٶڭٸل, ىنتا كەرەك. ولارمەن جۇمىس وڭاي ەمەس. سوندىقتان مەن ماماندارعا قاتاڭ قارايمىن. بالالارمەن جۇمىس ٸستەي الاتىن, ەر بالامەن دۇرىس سٶيلەسە الاتىن, تٷسٸنەتٸن, ەر بالانى ٶز بالاسىنداي جاقسى كٶرٸپ, جاقىن تارتاتىن, ماحابباتىن بەرە الاتىن مامانداردى عانا الامىن.
ولارمەن دٶرەكٸ قارىم قاتىناس جاسالماۋى كەرەك. ەرەكشە بالالار ٶتە سەزٸمتال بولىپ كەلەدٸ. ولار بەرٸن كٶرەدٸ, سەزەدٸ. سوندىقتان بٸز بالالارعا ىڭعايلى ورتا جاساۋعا تىرىسامىز.
بۇدان باسقا, اي سايىن 20 وتباسىعا ورتالىق اتىنان ازىق-تٷلٸك سەبەتٸ تاراتىلادى. بارىنشا اينالاما قايىرىمدى, كٶمەك قولىن سوزۋدى ماقسات ەتكەن ٶمٸرلٸك ۇستانىمىم ٸسكە اسىپ كەلە جاتقانىنا قۋانىشتىمىن. از ازدان بولسا دا, العا قادام باسىپ, ٶمٸرلٸك ماقساتتارىما جەتٸپ كەلە جاتقانىما قۋانامىن.
نەگٸزٸ ورتالىقتى اشۋ وڭاي بولمادى. قۇجاتتار جاعىنان زاڭگەرلەرمەن كەڭەسۋ ارقىلى ەرەڭ اشتىق. بٸراق سول تىرىسقانىمىزدىڭ ارقاسىندا بالالار تەگٸن كەلەدٸ. ال بۇل قوعامىمىز ٷشٸن ٶتە قاجەتتٸ قىزمەت. قازٸر ماسساجدىڭ قۇنى شارىقتاپ تۇر. ال كەيبٸر وتباسىندا بٸر ەمەس, بٸرنەشە ەرەكشە بالا بار. ولاردى اسىراۋ وڭاي ەمەس. بۇل – مەنٸڭ باسىمنان ٶتكەن جاعداي. ەلٸمٸزدەگٸ ەربٸر ەرەكشە بالانى باتىر دەر ەدٸم. ولاردىڭ ەربٸر كٷنٸ كٷرەس. ولاردىڭ اناسىنا دا قۇرمەتٸم زور. ەرەكشە بالا قينالعان سايىن اناسى ودان ەكٸ ەسە قاتتى قينالادى. وسى ورايدا ەرەكشە بالالار ٷشٸن ماسساجدىڭ ماڭىزى زور. ەرەكشە بالالاردىڭ بٸر قىزمەتٸن تەگٸن الۋىنا ورتالىعىم ارقىلى ىقپال ەتٸپ وتىرعانىما قۋانامىن.
– بٸلٸم الۋ كەزٸندە قيىندىقتار كەزدەستٸ مە?
– يە, بٸلٸم الۋ كەزٸنٸڭ ٶز قيىندىعى بولدى. ۋنيۆەرسەتتەن كٸرٸپ شىعۋدىڭ ٶزٸ بٸر مۇڭ بولاتىن. بارلىق جەردە باسپالداقتارمەن كٶتەرٸلٸپ تٷسۋ ٶتە قيىندىق تۋدىراتىن. سول جاعىنان قولجەتٸمدٸلٸك سەزٸنە المادىم.
بٸزدٸڭ كەزٸمٸزدە ەجەتحاناعا كٸرٸپ شىعۋ, ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار ادامدارعا باسپالداقتار مەسەلەسٸ ٶتە قيىن بولاتىن. بٸلٸمدٸ لايىقتى قابىلداۋ بار, ال سول بٸلٸمگە قولجەتٸمدٸلٸك بٶلەك مەسەلە بولاتىن. باسقالاردىڭ كٸرٸپ وقىپ, ميىنا توقىپ كەتۋٸ مەسەلە بولسا, بٸزگە سول كابينەتكە قول جەتكٸزۋ قيىن ەدٸ. قازٸر ەندٸ كٶپ جەرلەردە بۇل مەسەلە شەشٸلگەن.
سوندىقتان ٶزٸم قازٸر اينالامداعى ەرەكشە بالالارعا ايتىپ وتىرامىن. سەندەردٸڭ كەزدەرٸڭ ٶتە ىڭعايلى كەز, بٸلٸم الىڭدار, دامىڭدار, تالپىنىڭدار. باسقالاردان ەش كەم ەمەسسٸڭدەر, سەندەر ٷشٸن جاعداي جاسالعان دەپ وتىرامىن.
تٸپتٸ, مەدەنيەت ٷيٸنە بارعىسى كەلسە دە, كونتسەرت نەمەسە كينو كٶرگٸسٸ كەلسە دە پاندۋسى بار مەكەمەلەر قازٸر كٶپ. مٷگەدەكتەرگە ارنالعان تاكسيلەر بار. وقۋ ورىندارى, سەن سالوندارىندا دا ەرەكشە جانداردىڭ جٷرٸس قوزعالىسىنا بارىنشا جاعداي جاسالعان. ولار ارنايى پاندۋستار كٶمەگٸمەن ەركٸن كٸرٸپ شىعىپ, ەجەتحاناعا بارۋىنا نەمەسە ٶزٸنە كەرەكتٸ نەرسەسٸن ساتىپ الۋىنا, قاجەتتٸ قىزمەتٸن دە قولدانۋىنا بار جاعداي جاسالعان. بۇدان ونشاقتى جىل بۇرىنعى كەزبەن سالىستىرعاندا قازٸر مٷمكٸندٸك كٶپ.
– قازٸرگٸ تاڭدا قيمىل قوزعالىس كەزٸندە قانداي قيىندىقتار بار?
– بٷگٸنگٸ تاڭدا قيمىل قوزعالىستا ايتارلىقتاي مەسەلەلەر جوق. وسى كٷنٸمە شٷكٸر. بٸز ەرەكشە بولىپ تۋىلعاننان كەيٸن ەر كٷنٸمٸز باقىت, جەتٸستٸك. ٶز باسىم قيىنشىلىقتارعا مويىماۋعا تىرىسامىن. ٶيتكەنٸ موينىمدا جاۋاپكەرشٸلٸك بار.
قوعامدىق بٸرلەستٸگٸمٸزگە كەلەتٸن بالالارعا ٷلگٸ, موتيۆاتور بولۋىم كەرەك. سول بالالار ٷشٸن ەلٸ كٶپ تٸرلٸكتەر جاساعىم كەلەدٸ. كٶپ نەرسە تىندىرعىم كەلەدٸ. سوندىقتان دەنساۋلىق جاعدايىما رەنٸش جوق. تەك الداعى ماقساتتار مەن ارماندارىمدى ورىنداۋ جولىندا جٷرمٸن.
– ەلٸمٸز قيمىل قوزعالىسى قيىن جاندارعا, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامدارعا قانداي كٶمەك كٶرسەتكەنٸن قالار ەدٸڭٸز? نە جەتٸسپەيدٸ?
– ەلٸمٸز مٷمكٸندٸگٸنشە ەرەكشا ادامداردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا تىرىسىپ جاتىر. دەگەنمەن كەيدە كٶزبوياۋشىلىق جايتتار از ەمەس.
مەسەلەن جٷرگٸنشٸلەرگە ارنالعان اسپالى كٶپٸرلەرگە ليفت قويىپ قويعان. بٸراق ولار ٷنەمٸ ٸستەمەيدٸ. تٸپتٸ, سول كٶپ ليفتتەردٸڭ سالىنعالى ٸستەگەندەرٸن كٶرگەن ەمەسپٸن. بٸراق كٶپٸر قۇرىلىسىن جوسپارلاعاندا اقشا بٶلٸندٸ عوي. ەندەشە ول ليفتتەر نەگە جارامسىز? نەگە حالىققا قىزمەت ەتپەيدٸ. ٸستەمەيتٸن كٶپٸر ليفتٸسٸنٸڭ اقشاسىن كٸمنەن سۇرايمىز? وسىنداي مەسەلەلەر قاداعالاۋعا الىنسا ەكەن.
اياعى بار ادام ەيتەۋٸر باسپالداقپەن شىقسا دا جولدىڭ ارعى بەتٸنە ٶتەدٸ. ال مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ اربادا وتىرعان ادام ٷشٸن باسپالداق الىنباس قامال. وسىنداي نەرسەلەر قولجەتٸمدٸ بولسا ەكەن دەيمٸن. مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ باسپاناسىنىڭ كەزەگٸ تەزٸرەك جىلجىسا ەكەن, ولاردىڭ ەرقايسىسىنڭ ٶز پەتەرٸ بولسا ەكەن دەگەن دە ارمانىم بار. سوندىقتان پەتەر الۋ جولدارى جەڭٸلدەتۋ كەەرك.
سوسىن بٸر اتاپ ٶتەر جايت, مەملەكەت تاراپىنان بەرٸلەتٸن قولاربالاردىڭ ساپاسىنا كٶڭٸل تولمايدى. قازٸرگٸ تاڭدا قولاربانى بەرۋ مەرزٸمٸن ازايتۋ جٶنٸندە ۇسىنىس جاساپ جاتىرمىز. ياعني, ونى 5 جىل سايىن ەمەس, 3 جىل سايىن اۋىستىرىپ تۇرۋعا سٶيلەسٸپ جاتىرمىز. بٸزدٸڭ بار ٶمٸرٸمٸز سونىڭ ٷستٸندە ٶتەتٸندٸكتەن ولار ساپالى بولۋى كەرەك. 5 جىل ٸشٸندە اربا كٶپ سىنادى. سوسىن پايدالانۋعا جارامسىز بولىپ قالادى ۋاقىتىنا جەتپەي. سوسىن بٸز قوزعالىسسىز قالامىز.
مٷگەدەك ەكەنٸمدٸ 2 جىل سايىن دەلەلدەپ وتىرۋ دا ٶتە ىڭعايسىز. ەكٸ جىل سايىن دەرٸگەرلەرگە بارىپ, اناليز تاپسىرۋىم كەرەك. ونىڭ بەرٸنە ۋاقىت پەن شىدام كەرەك. تولىق جازىلىپ كەتپەيتٸنٸم انىق قوي, ەندەشە ونى جىل سايىن دەلەلدەي بەرٸپ قايتەمٸز?! پاندۋستار دا كٶپ جەردە ىڭعايسىز. اتى عانا پاندۋس. جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ اتقارۋشى ورگاندار ٶز ايماعىنداعى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ ەمٸن ەركٸن قوزعالۋىنا جاعداي جاساپ, پاندۋستاردى ىڭعايلى ەتٸپ جاساسا ەكەن. وسى بٸر جايتتار كٶڭٸل جابىرقاتادى.
– بيمەن اينالىسادى ەكەنسٸز. بۇل سٸز ٷشٸن حوببي مە?
– بي ەڭ الدىمەن ٶزٸم ٷشٸن. و باستا دەنساۋلىعىمدى نىعايتۋ ٷشٸن باستاپ اينالىسقان ەدٸم. حوببي دەپ ايتسام دا بولادى. مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندار تٷسٸنەدٸ. بٸز ٷنەمٸ قوزعالىستا بولۋىمىز كەرەك. دەنەمٸزدٸ جاتتىعۋ جاعدايىندا ۇستاۋىمىز كەرەك.
ٶيتكەنٸ تولىققاندى جازىلىپ كەتۋٸمٸز مٷمكٸن بولماعاندىقتان ەرقاشان اعزامىز شىنىعىپ جٷرۋٸ كەرەك. سوندىقتان بي جانىمىز بەن تەنٸمٸز ٷشٸن اسا قاجەتتٸ نەرسە. 2015 جىلدان 2020 جىلعا دەيٸن قولاربا بيٸنە قاتىستىم. كەيٸن ۋاقىت جەتكٸزە الماي توقتاتىپ, ورتالعىمىنىڭ دامۋى ٷشٸن بار كٷش جٸگەرٸمدٸ جۇمساپ كەتتٸم. كەزٸندە بٸراق بيمەن اينالىسىپ, بايقاۋلارعا دا قاتىسقانبىز.
– قانداي ارمان ماقساتىڭىز بار?
– باستى ماقساتىم «مۇزبالاقتى» ٷلكەن بٸر دەرەجەگە جەتكٸزسەم دەيمٸن. سول جەردەگٸ بالالاردىڭ ٷلكەن ٷلكەن جەتٸستٸكتەرٸن كٶرٸپ, ٶزٸم سولارعا موتيۆاتور بولسام ەكەن دەگەن ارمانىم بار.
ەرەكشە جاندار ٶزدەرٸنٸڭ باسقالاردان ەش ايىرماشىلىعى جوقتاي سەزٸنەتٸن ورتالىق اشقىم كەلەدٸ. ەڭ ٷلكەن ارماندارىمنىڭ بٸرٸ مەككەگە بارۋ. سوسىن كٶلٸك السام دەيمٸن. كٶلٸك بٸزدٸڭ جاعدايىمىزدا ماقتانىش ٷشٸن ەمەس, ەڭ الدىمەن قاجەتتٸلٸك. قازٸر وسى ارمان جولىندا جٷرمٸن.
– وسى جىلدار ٸشٸندە مەملەكەت تاراپىنان قانداي قولداۋ كٶمەك كٶردٸڭٸز?
– ٶكٸنٸشكە قاراي «مۇزبالاقتى» دامىتۋ ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان ەشقانداي كٶمەك الىپ جاتقان جوقپىن. دەمەۋشٸلەردٸڭ كٶمەگٸمەن, ٶزٸمنٸڭ قاراجاتىمەن مٷگەدەكتەر قوعامدىق بٸرلەستٸگٸن دامىتىپ كەلەمٸن.
دەگەمەن قوعامدىق ورىندارداعى جاسالعان جاعداي كٶڭٸل قۋانتادى. سوندىقتان كٶپشٸلٸككە ورتاق سونداي نەرسەلەرگە جاعداي جاساسا قالعانىن ٶزٸمٸز رەتتەپ الار ەدٸك.
سۇحباتتاسقان قۋانىش ەرمەكوۆا
