بۇل ٸسكە دەر كەزٸندە ارالاسقان مەملەكەت دٸن مەن دەستٷردٸڭ تٸزگٸنٸن تەڭ ۇستاپ, وسى تاراپتاعى اقپاراتتىق جۇمىستى بارىنشا ساۋاتتى جٷرگٸزۋگە تىرىسۋدا.
سٶي دەگەن بەلگٸلٸ دٸنتانۋشى كەڭشٸلٸك تىشقان دٸن يسلامدى اتا دەستٷردەن بٶلٸپ قاراۋدىڭ قانشالىقتى قاۋٸپتٸ ەكەنٸن ەگجەي-تەگجەيلٸ ايتىپ بەردٸ.
Dalanews.kz ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸن وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.
...
سالت-دەستٷر بەلگٸلٸ بٸر ۇلتتىڭ بولمىسى مەن تانىمىنان حابار بەرەتٸن قۇندىلىقتار جيىنتىعى. ەشبٸر دٸن حالىقتىڭ قادىم زاماننان بەرٸ قالىپتاسقان ەدەپ-عۇرپىن, ٶمٸر سالتىن تٷپكٸلٸكتٸ, تٷبەگەيلٸ تٷردە قيراتۋدى, ٶزگەرتۋدٸ كٶزدەمەيدٸ.
[caption id="attachment_68441" align="alignnone" width="2560"]
دٸن - سول حالىقتىڭ نانىم-سەنٸمٸندە قوعامدى كەرٸ تارتاتىن قۇبىلىستار, اتاپ ايتقاندا ەدٸلەتسٸزدٸك پەن زۇلىمدىقتىڭ, جابايىلىق پەن ناداندىقتىڭ كٶرٸنٸستەرٸ بايقالسا, وعان قارسى شىعادى. بٸراق, مۇنداي كٶرٸنٸستەر سيرەك بولادى.
سەبەبٸ, سالت-دەستٷر حالىقتىڭ تالعام تارازىسىنان ٶتكەن, تانىمىندا بەكٸپ, عاسىرلار بويى قولدانىستا جٷرگەن, ۇلتتىڭ تاراپىنان تولىق ماقۇلدانعان ەدەت-عۇرىپتىڭ التىن ساندىعى. دەمەك, سانا دەڭگەيٸندە سٷزگٸدەن ٶتٸپ, قابىلدانعان دٷنيەلەر.
يە, قازاقتىڭ اتا دەستٷرٸنە دٸن يسلام ايتارلىقتاي ىقپال ەتتٸ. جەر بەتٸندەگٸ مىڭ سان مۇسىلماننىڭ اس-اۋقاتىنان باستاپ, كيٸم كيٸسٸ مەن جٷرٸس-تۇرىسىنا دەيٸن ورتاق ۇقساستىقتار بار. دٸني سەنٸم ادامنىڭ قوعامعا دەگەن كٶزقاراسىنا مٸندەتتٸ تٷردە ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. ەيتسە دە دەستٷردٸڭ باعزى زاماننان بەكٸگەن قالىبىنا, قاعيداسى مەن قۇندىلىقتارىنا قارسى شىعۋ, وعان قارسى كٷرەسۋ يسلامنىڭ تابيعاتىنا جات.
سالت-دەستٷر دٸننٸڭ نەگٸزگٸ دٸڭگەگٸ سانالاتىن كانوندارىنا, دوگمالارىنا قايشى كەلگەن كەزدە عانا يسلام مۇنداي ەدەت-عۇرىپتى قابىلدامايدى. يسلام دٸنٸنٸڭ ارعى-بەرگٸ تاريحتا دەستٷرگە قارسى شىعىپ, وعان سوعىس جارييالاعان كەزٸ سيرەك.
ال ەبۋ حانيفا مازحابى سالت-دەستٷردەگٸ قايشىلىقتارعا تٷسٸنٸستٸكپەن, كەشٸرٸممەن قارايدى. ەبۋ حانيفا مازحابىندا "دەستٷردەن شىعارۋ" دەگەن قاعيدا قالىپتاسقان. دەستٷرمەن ٷيلەسەتٸن, الايدى دٸنگە تومپاق كەلەتٸن مەسەلەگە كەلگەندە پەتۋا شىعارۋ ٷشٸن وسى قاعيداعا جٷگٸنەدٸ, بۇل يسلام دٸنٸندەگٸ ديپلوماتييانىڭ كٶرٸنٸسٸ.
ۇلتىمىزدىڭ اتا دەستٷرٸ يسلام دٸنٸمەن قاباتتاسىپ, ساباقتاسىپ عاسىرلار بويىنا قاتار دامىپ كەلەدٸ.
بٸزدٸ, ادامزات بالاسىن جاراتۋشى يە تٸلٸنە, تەگٸنە, تٷسٸنە قاراي تٷرلٸ ۇلتتارعا بٶلگەن. بۇل – تاعدىر. ال دٸن يسلامدا تاعدىرعا يمان ەتۋ, وعان سەنۋ دەگەن تٷسٸنٸك بار. سٸز مىنا دٷنيەگە شىر ەتٸپ كەلگەندە ٶز ىرقىڭىزبەن بٸر ۇلتتىڭ ٶكٸلٸ بولىپ جاراتىلعان جوقسىز. بۇل پەشەنەڭٸزگە جازىلعان بۇيرىق. تيٸسٸنشە, ەربٸر ۇلتتىڭ ٶزٸنە تەن دەستٷرٸ, تانىم, تالعامى, گەوگرافييالىق ورنالاسۋىنا ساي ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ بار. يسلام جاھاندىق دٸنگە اينالىپ, تٷرلٸ-تٷرلٸ ەلدٸڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان ۋاقىتتا دەستٷردٸ تەرك ەتٸپ, ەشبٸر حالىقتىڭ ەدەت-عۇرپىن تابانعا تاپتاعان جوق.
وسى كٷنگە دەيٸن دٸن مەن دەستٷردٸڭ اراسىندا دٷنيەنٸ دٷرلٸكتٸرگەن داۋ تۋىنداعان ەمەس, تۋىندامايدى دا. ەلبەتتە, دەستٷردٸ دە وزىعى بار, توزىعى بار. بٷگٸنگٸ دەۋٸردٸڭ تالابىنا جاۋاپ بەرەتٸن, سۇرانىستان قالماعان, كەرٸسٸنشە قايتا تٷلەپ, جاڭاشا رەڭككە يە بولعان سالت-دەستٷردٸ وزىق دەيمٸز.
ال توزىعى شە? حالىقتى كەدەسٸنە جاراماي, ەبدەن توزىعى جەتكەن, ۇلتتىڭ تالعامىمەن ٷيلەسپەيتٸن سالت-دەستٷردٸ يسلام دٸنٸ قابىلدامايدى.
يسلام دٸنٸنٸڭ ەڭ باستى ەرەكشٸلٸگٸ – ٶزٸنٸڭ ەڭ باستى قۇندىلىقتارىنا كەراعار كەلمەيتٸن ەدەت-عۇرىپ, سالت-دەستٷردٸ قازٸرگٸ تٸلمەن ايتقاندا ينتەگراتسييالاي بٸلەدٸ. توق ەتەرٸن ايتقاندا, يسلام دٸنٸ سالت-دەستٷردٸ تەرٸسكە شىعارمايدى.
