جاڭا كونستيتۋتسييا نەگٸزٸندە قۇرىلعان مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸ مەن ٶزارا ٸس-قيمىل تەتٸكتەرٸن ناقتىلاۋ بيىلعى پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ بولۋى مٷمكٸن. ساياساتتانۋشى اسىلبەك ٸزبايىروۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ساياسي جٷيەدەگٸ قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر ەندٸ ناقتى مٸندەتتەرمەن جەنە جٷيەلٸ جۇمىس جوسپارىمەن جالعاسۋى تيٸس, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاڭا كونستيتۋتسييا قابىلدانعاننان كەيٸن قازاقستان تاريحىندا جاڭا كەزەڭ باستالعانىن بۇعان دەيٸن مەلٸمدەگەنٸن ەسكە سالدى. قازٸر مەملەكەتتٸك جٷيەنٸ ٶزگەرتۋگە باعىتتالعان نەگٸزگٸ رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ, بٸر پالاتالى پارلامەنت, ۆيتسە-پرەزيدەنت جەنە حالىق كەڭەسٸ سەكٸلدٸ جاڭا ينستيتۋتتار قالىپتاستى.
"ەندٸ مەملەكەتتٸك جٷيەنٸ جاڭا كونستيتۋتسيياعا سەيكەستەندٸرۋ جۇمىستارى اياقتالدى دەۋگە بولادى. بٸزدە بٸر پالاتالى پارلامەنت, ۆيتسە-پرەزيدەنت جەنە حالىق كەڭەسٸ بار. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى جاڭارعان مەملەكەتتٸك جٷيەنٸڭ الدىندا تۇرعان ناقتى جوسپارلاردى جارييالاۋى كەرەك دەپ ويلايمىن", – دەدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدى ٶزگەرتۋمەن عانا شەكتەلمەي, قوعامداعى جاڭا ەتيكا مەن دەستٷرلەردٸ قالىپتاستىرۋعا دا كٸرٸستٸ. ساياساتتانۋشى مۇنى ساياسي ترانسفورماتسييادان كەيٸن جٷزەگە اسىرىلۋعا تيٸس اۋقىمدى قوعامدىق ٶزگەرٸستٸڭ بٸر بٶلٸگٸ دەپ باعالادى.
"پرەزيدەنت قوعامعا “نەنٸڭ جاقسى, نەنٸڭ جامان” ەكەنٸنە قاتىستى جاڭا ٶلشەمدەردٸ ۇسىنىپ, مٸنەز-قۇلىق ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋعا تىرىسىپ وتىر. بۇل جەردە ساياسي ٶزگەرٸستەردەن كەيٸن قوعامدىق ترانسفورماتسييا دا جٷرۋٸ كەرەك", - دەدٸ ول.
الايدا ساراپشى قازٸرگٸ قوعامنىڭ, ەسٸرەسە جاستاردىڭ, جوعارىدان ۇسىنىلعان يدەيالار مەن تالاپتاردى بۇرىنعىداي سٶزسٸز قابىلداي بەرمەيتٸنٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ازاماتتار زاڭ تالاپتارىنا باعىنۋعا دايىن بولعانىمەن, جەكە ٶمٸر مەن مەدەنيەتكە قاتىستى ۇستانىمداردىڭ بيلٸك تاراپىنان تٸكەلەي بەلگٸلەنۋٸن قۇپتاي بەرمەيدٸ.
"قوعامنىڭ باسىم بٶلٸگٸ جوعارىدان تٷسٸرٸلەتٸن يدەيالار مەن ستاندارتتاردى قابىلدامايدى. ادامدار زاڭدارعا باعىنۋعا دايىن, ٶيتكەنٸ ولاردىڭ ورىندالۋى ايىپپۇلدارمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. بٸراق قازٸرگٸ جاستار جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار ۇسىناتىن جەكە ٶمٸرگە نەمەسە مٸنەز-قۇلىق مەدەنيەتٸنە قاتىستى يدەيالاردى قابىلداعىسى كەلمەيدٸ", – دەپ تٷسٸندٸردٸ ساياساتتانۋشى.
وسىعان بايلانىستى اسىلبەك ٸزبايىروۆ ەلدەگٸ يدەولوگييالىق كەڭٸستٸكتٸ قالىپتاستىرۋ تەسٸلٸن ٶزگەرتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ ويىنشا, مەملەكەت قوعامعا دايىن كٷن تەرتٸبٸن كٷشتەپ ۇسىنباي, حالىقتىڭ ٶز ورتاسىندا پايدا بولعان پايدالى باستامالاردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋى كەرەك.
"يدەولوگييالىق كەڭٸستٸكتٸ قالىپتاستىرۋدا “ٷي سالۋ” تۇجىرىمداماسىنان “لاندشافتىق ديزاين” تەسٸلٸنە كٶشكەن دۇرىس. ياعني مەملەكەت كٷن تەرتٸبٸن جوعارىدان تاڭباي, باعبان سەكٸلدٸ تٶمەننەن ٶسٸپ شىققان يدەيالاردى باقىلاپ, پايدالىسىن قولداپ, زيياندىسىن تەجەۋٸ كەرەك. مەملەكەت باسشىسى مەدەني-ەتيكالىق پاراديگمالاردىڭ بٸرٸنٸڭ اۆتورى ەمەس, ەڭ تيٸمدٸ نۇسقالاردى انىقتايتىن تٶرەشٸ پوزيتسيياسىن ۇستانسا, نەتيجەلٸ بولار ەدٸ", – دەدٸ ساراپشى.
ساياساتتانۋشىنىڭ بولجامىنشا, جولداۋدا اقپاراتتىق جەنە مەدەني كەڭٸستٸكتٸ قايتا قۇرۋ نەگٸزگٸ باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. سوڭعى كادرلىق تاعايىنداۋلار بۇل سالانىڭ قوعامدىق ٶزگەرٸستەرمەن عانا ەمەس, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸمەن دە تىعىز بايلانىستىرىلىپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ.
"اقپاراتتىق-مەدەني كەڭٸستٸكتٸ قايتا فورماتتاۋ جەنە ونىڭ قوعامدىق ترانسفورماتسيياداعى ماڭىزىن ارتتىرۋ جاڭا ەرٸ نەگٸزگٸ باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ بولۋى ىقتيمال. بۇل سالانىڭ كۋراتورى ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ جٷيەسٸندەگٸ شەشۋشٸ تۇلعالاردىڭ بٸرٸنە اينالعانىن كٶرٸپ وتىرمىز", – دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار ساراپشى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ىقپالدى تۇلعالارعا قاتىستى مەملەكەتتٸك باقىلاۋدىڭ كٷشەيگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ينفليۋەنسەرلەرگە قاتىستى نٶلدٸك تٶزٸمدٸلٸك ساياساتى ەنگٸزٸلە باستاعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. مەملەكەت رەسمي باعىتقا قايشى كٷن تەرتٸبٸن تاراتقانداردى قاتاڭ جازالاۋدا. جولداۋدا وسى سالاعا قاتىستى ناقتى باسىمدىقتار ايتىلۋى مٷمكٸن", – دەدٸ ساياساتتانۋشى.
اسىلبەك ٸزبايىروۆ قۇرىلتاي مەن پارلامەنتكە قاتىستى نەگٸزگٸ نورمالار كونستيتۋتسييادا بەلگٸلەنگەنٸن ايتتى. ەندٸگٸ ماڭىزدى مەسەلە – قۇرىلتاي مەن ٷكٸمەتتٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىل تەرتٸبٸن ناقتىلاۋ.
"بارلىعى كونستيتۋتسييادا جەتكٸلٸكتٸ تٷردە انىق جازىلعان. ەندٸ قۇرىلتايدىڭ ٷكٸمەتپەن قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸنە نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت وسى مەسەلەگە قاتىستى ناقتى باعىت-باعدار بەرۋٸ تيٸس دەپ ويلايمىن", – دەدٸ ساراپشى.
ول ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىنىڭ بيلٸك ورگاندارى اراسىنداعى ٷيلەسٸمدٸ جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن دا جەتكٸزدٸ.
"ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ فۋنكتسييالارى ٷكٸمەت, پارلامەنت جەنە پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ اراسىنداعى جۇمىستى ٷيلەستٸرۋگە باعىتتالعان. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸككە ٷلكەن مەن بەرٸپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ", – دەدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
ساياساتتانۋشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, مەملەكەتتٸك جٷيەنٸڭ جۇمىس تەرتٸبٸ رەفورمالانعان ينستيتۋتتارعا سەيكەستەندٸرٸلۋٸ قاجەت. ونىڭ كٷردەلٸلٸگٸ – بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ ەل الدىندا تۇرعان ەكونوميكالىق جەنە ساياسي مەسەلەلەردٸ شەشۋمەن قاتار جٷرگٸزٸلۋٸندە.
"جٷيەنٸڭ جۇمىس ٸستەۋ ەرەجەلەرٸ جاڭارعان ينستيتۋتتارعا سەيكەس كەلۋٸ كەرەك. ونىڭ ٷستٸنە, بۇل ٷدەرٸس كٷردەلٸ ەكونوميكالىق جەنە ساياسي مٸندەتتەردٸ شەشۋمەن قاتار جٷرەدٸ. مۇنىڭ ٶزٸ – وراسان زور مٸندەت. پرەزيدەنت جولداۋدا وسى مەسەلەنٸ كٶتەرەدٸ دەپ كٷتەمٸن", – دەدٸ ول.
ەكونوميكالىق مەسەلەلەرگە توقتالعان ساياساتتانۋشى ۇلتتىق قور قاراجاتىن ەلدٸڭ قازٸرگٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە كەڭٸنەن پايدالانۋ جوسپارىن قولدايتىنىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, شەتەلدٸك ينۆەستورلار ساقتىق تانىتىپ وتىرعان جاعدايدا قازاقستان ەكونوميكاسىنا دامۋدىڭ جاڭا ەرٸ قۋاتتى قوزعاۋشى كٷشتەرٸ قاجەت.
"پرەزيدەنت ۇلتتىق قور قاراجاتىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ قازٸرگٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە پايدالانۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جوسپارى تۋرالى ايتقان بولاتىن. مەن مۇنداي باستامانى قولدايمىن. ٶيتكەنٸ ەكونوميكاعا قۋاتتى دامۋ درايۆەرلەرٸ قاجەت, ال شەتەلدٸك ينۆەستورلار سوڭعى جىلدارى بارىنشا ساق قيمىلداپ جٷر", – دەدٸ ساراپشى.
اسىلبەك ٸزبايىروۆ قوعامنىڭ جولداۋدان كٷتەر باستى تالابى – رەسمي ەسەپتەردە كٶرسەتٸلەتٸن ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ حالىقتىڭ كٷندەلٸكتٸ تۇرمىسىنان سەزٸلۋٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"ەڭ الدىمەن, ادامدار ٷكٸمەت ايتىپ جٷرگەن ماكروەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ٶز ٶمٸرٸنەن سەزٸنەتٸندەي باعىتقا شىعۋىمىز كەرەك. جالپى, حالىققا قاي كەزەڭدە دە ەدٸلەتتٸلٸك, قازٸرگٸ تۇراقتىلىق جەنە بولاشاققا دەگەن سەنٸم قاجەت. ەگەر وسى مەسەلەلەر جولداۋدا دۇرىس كٶرٸنٸس تاپسا, قۇجات قوعام تاراپىنان وڭ قابىلدانادى دەپ ويلايمىن", – دەپ قورىتىندىلادى اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
