بٸرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋٸنٸڭ تيٸمدٸ تۇستارى اتالدى

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ حابارلاۋىنشا, UTC+5 بەلدەۋٸنە كٶشۋ تابيعي كٷن تسيكلٸ مەن ەلدٸڭ گەوگرا­فييالىق جاعدايىنا ساي كەلەدٸ, بيولوگييالىق ىرعاققا, دەن­­ساۋلىققا جاقسى ەسەر ەتەدٸ. جا­­قىندا ساۋدا جەنە ينتەگرا­تسييا مينيسترلٸگٸ UTC+5 بەلدەۋٸندە قالۋ كەرەكتٸگٸن, ۋاقىتتىڭ ٶزگەرۋٸ دەنساۋلىققا, ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ شىعىنىنا ەسەر ەتپە­گەنٸن مەلٸم ەتتٸ. بيىل جىل باسىنان بەرٸ ادام باسىنا شاققانداعى ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸ بىلتىرمەن سالىستىرعاندا تٶمەندەگەنٸ بايقالعان. ٷكٸمەت وتىرىسىندا ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ ارمان شاققاليەۆ UTC+5 بەلدەۋٸ ەل تۇرعىندارىنا ەڭ وڭتايلى جاع­داي ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

"1930-1931 جىلدارى ەل اۋما­عى­نىڭ كٶپ بٶلٸگٸ بەسٸنشٸ ۋاقىت بەلدەۋٸندە بولعانىنا قاراماستان, UTC+6 بەلدەۋٸ دەكرەتتٸك ۋاقىتتى پايدالانۋ ارقىلى ەنگٸزٸلدٸ. جالپى, كەڭەستٸك كەزەڭدە ەلٸمٸزدە كوماندالىق-جوسپارلى ەكونوميكا مٷددەسٸ ٷشٸن تابيعي ۋاقىت بەلدەۋٸ بۇيرىق تەرتٸبٸمەن سەگٸز رەت ٶزگەردٸ. نەتيجەسٸندە, تابيعي تسيكلگە سەيكەس كەلمەيتٸن ۋاقىت بەل­دەۋلەرٸندە تۇردىق. سول تۇر­عىدا UTC+5 ەلٸمٸزگە جاڭا بەل­دەۋ نەمەسە تىڭ تەجٸريبە ەمەس, شىن مەنٸندە تاريحي نەگٸزدەلگەن ۋاقىتقا ورالۋ", دەدٸ مينيستر.

ۋاقىت بەلدەۋٸنە قاتىستى دەرەكتەردٸ زەرتتەپ جٷرگەن قول­دان­بالى حرونوبيولوگييا مامانى بولات نۇرقوجاەۆ ۋاقىت تەك تاڭنىڭ اتۋى, كٷننٸڭ باتۋىمەن ٶلشەنبەيتٸنٸن ايتادى. سەبەبٸ كٷن مەن تٷننٸڭ ۇزاقتىعى تابيعي قۇبىلىس, جىل بويى الماسىپ, ٶزگە­رٸس­كە ۇشىرايدى.

"بٸز كٷن مەن تٷننٸڭ جيٸلٸگٸنە ساعات تٸلٸن قانشا جىلجىتساق تا ارالاسا المايمىز. سوندىقتان ۋاقىت ٶلشەمٸ تاڭنىڭ اتۋىمەن تٸرشٸلٸك ەتۋگە تيٸس. ياعني تاڭەرتەڭ كٷن جارىق, كەشتە قاراڭعىلاۋ بولعانى ادامعا فيزيولوگييالىق جاعىنان تيٸمدٸ ەرٸ تۇرمىس-تٸر­شٸلٸككە قولايلى. بٸرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋٸنە قاتىستى دەلەل-دەيەكسٸز ەڭگٸمەلەر ايتىلىپ جٷر. سۋبەكتيۆتٸ پٸكٸر كٶپ. سونىڭ بٸرٸ – ەلدٸڭ شىعىسىنداعى وبلىس­تار ەلدٸڭ باتىسىنداعى ۋاقىتقا اۋىستى دەپ قاتە ويلايتىندار بار. انىعىندا ولاي ەمەس, شىعىس قازاق­ستان وبلىسىنداعى ٶلكەلەر ٶزٸنٸڭ ەۋەلدەگٸ ۋاقىتتىق بەلدەۋٸنە قايتارىلدى. شىنتۋايتىنا كەل­­­گەندە, جۇرتتىڭ كٶبٸ كەش­قۇ­رىم كٷن جارىق بولعانىن قا­لاي­­دى. جازدىگٷنٸ سەرۋەندەپ, ۋا­قىت ٶتكٸزگٸسٸ كەلەدٸ. بٸراق كەش ۇيىق­­تاۋدىڭ اعزاعا زييان ەكەنٸن تٷسٸنبەيدٸ. باسقا-باسقا, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا تاڭ اتقاننان كەيٸن بارىپ ۇيقىدان ويانۋ ماڭىزدى. مۇنى ويدان شىعارىپ وتىرعانىمىز جوق, مەديتسينا سولاي دەيدٸ. تٷننٸڭ ەرتە كەلۋٸ ادام­­داردى ەرتە جاتۋعا, ەرتە تۇ­رۋعا قالىپتاستىرادى. بٸز بۇرىن سودان اۋىتقىپ كەتكەن ەدٸك, قا­زٸر بار­لىعى قالپىنا كەلٸپ وتىر", – دەيدٸ ول.

ب.نۇرقوجاەۆ كٶپشٸلٸكتٸڭ "بالالار ساباقتان قاس قارايا قايتادى" دەگەن پٸكٸرٸنە قاتىستى دا ٶز ويىن ايتتى.

"بالالاردىڭ ساباعى سەگٸزدە باستالسا, ەرەسەكتەر جۇمىسقا توعىزدا بارادى. ەرەسەكتەردٸڭ ٶزٸنە سەگٸزدە جۇمىسقا بارۋ قيىن. قازٸرگٸ UTC+5 بٸرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋٸندە ساباققا سەگٸزدە بارىپ جٷرگەن بالالار بۇرىن تاڭعى جەتٸدە باراتىن. جەتٸدە ساباققا بارۋ ٷشٸن ولار شامامەن 6.00-دە نەمەسە 5.30-دا ويانىپ كەلگەن. ياعني بالالار فيزيولوگييالىق تۇرعىدا قانشا ەرتە جاتسا دا ەرتە ويانا قويۋى قيىن. ۋاقىت بەلدەۋٸنٸڭ ەر ايماقتا ەرتٷرلٸ بولۋى دەنساۋلىققا زييان ەكەنٸ دەلەلدەنگەن. سوندىقتان بٸز قالاي دەگەندە دە تابيعاتتىڭ ۋاقىتىنا بەيٸمدەلۋٸمٸز كەرەك", – دەپ تٷيٸندەدٸ ب. نۇرقوجاەۆ.

گەنەتيكا جەنە فيزيولو­گييا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىز­مەت­كەرٸ, بيولوگييا عىلىم­دا­رى­نىڭ كانديداتى اسقار قالەكەشوۆ تا­بيعي ۋاقىت بەلدەۋٸن­­دە كەش ەرتە باتاتىنىن ايتادى. ول قازٸر "مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ پسيحو­فيزيولوگييالىق جاعدايىنا ەكٸم­شٸلٸك ۋاقىت پەن ەلەۋمەتتٸك فاك­تورلاردىڭ ەسەرٸ" دەگەن جوبا اياسىندا تاقىرىپتى تەرەڭ زەرتتەۋ­گە كٸرٸسكەن.

"اتىراۋدا 7.45-تە دالا تاس قاراڭ­عى. بالالار سول ۋاقىتتا ساباققا كەتٸپ بارادى. الماتىدا دەل وسى ۋاقىتتا بالالار كٷننٸڭ جارىعىمەن مەكتەپكە بارادى. ال كەشتٸڭ باتۋى قاي جەردە دە تابيعي ۋاقىتتان ەرتە جٷرەدٸ. مىسالى, اۋسترييا, ماجارستاندا 16.30-دا قاراڭعى تٷسەدٸ. بٸزدە, ٶكٸنٸشكە قاراي, مۇنى كٶبٸ ۇعىنا بەرمەيدٸ. جالپى, ەلدٸڭ شىعىسى UTC+6 ۋاقىت بەلدەۋٸندە جاتىر. وندا تۇرعىنداردىڭ سانى از. ەلدٸڭ ورتالىعىنا دەيٸنگٸ ايماقتار UTC +5, ورتالىقتان باتىسقا دەيٸنگٸ ارالىق UTC +4, ورال قالاسىنىڭ بٸرنەشە اۋىلى UTC+3 ۋاقىت بەلدەۋٸندە جاتىر. تٸپتٸ بولماسا, كەشٸ تىم ەرتە باتاتىن ايماقتاردا جۇمىس ۋاقىتىن بٸر ساعات, جارتى ساعاتقا الماستىرۋعا بولادى. مىسالى, شىعىس قازاقستانداعى كەيبٸر اۋىلداردا كٷندەلٸكتٸ شارۋانى ەرتە, ال باتىس قازاقستاندا كەش باستاۋعا جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكپەن كەلٸسٸپ وتىرىپ مٷمكٸندٸك بەرسە شىعىستاعى كەيبٸر اۋىلدىڭ تۇرعىندارى جۇمىسقا سەگٸزدە بارىپ, بەستە قايتار ەدٸ. ال باسقا ٶڭٸرلەر ٶزٸنٸڭ تابيعي ۋاقىت بەلدەۋٸندە جاتىر", – دەيدٸ اسقار قالەكەشوۆ.

"Amanat" پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى ەرلان قوشانوۆ ٷكٸمەت مٷشە­­­لەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن فراك­تسييانىڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا بٸرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋٸنە قاتىس­تى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمى­سىن كەلەر جىلعى ناۋرىزعا دەيٸن اياقتاۋدى ۇسىندى. مەجٸلٸس سپيكەرٸ ۋاقىت بەلدەۋٸن ٶزگەرتۋ قوعامدا جيٸ تالقىلاناتىن تاقى­رىپتىڭ بٸرٸ بولعان سوڭ, شەشٸمدٸ الدىن الا ەگجەي-تەگجەي تالداپ, تالقىلاپ بارىپ قابىلداۋ كەرەگٸن ايتتى. قازٸردە زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن اقپاراتتاندىرۋ ساياساتى قاتار جٷرٸپ جاتىر. بٸز دە عالىمدار, ماماندار تيٸمدٸلٸگٸن راستاعان بٸرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋٸ بارلىق جاعىنان ىڭعايلى بولسا ەكەن دەيمٸز.