قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندىقتاردى جازۋشى
بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىمەن
قۇتتىقتادى
الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانىنىڭ نارىنقول اۋىلىندا قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ كٶرنەكتٸ ٶكٸلٸ, كلاسسيك جازۋشى بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ەسكەرتكٸشتٸڭ سالتاناتتى اشىلۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ.
ٸس-شاراعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ قاتىسىپ, جەرگٸلٸكتٸ جۇرتشىلىققا ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا بەردٸبەك سوقپاقباەۆ قازاق بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ دامۋىنا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان قارىمدى قالامگەر ەكەنٸ ايتىلعان. ونىڭ «بالالىق شاققا ساياحات», «مەنٸڭ اتىم قوجا», «ٶلگەندەر قايتىپ كەلمەيدٸ», «جەكپە-جەك» سىندى تەڭدەسسٸز تۋىندىلار جازىپ, ەشقاشان ەسكٸرمەيتٸن عاجايىپ مۇرا قالدىرعانى دا نازارعا الىنعان.
ادام پسيحولوگيياسىن, قازاقتىڭ جان دٷنيەسٸن اسقان شەبەرلٸكپەن اشا بٸلگەن سۋرەتكەردٸڭ شىعارمالارىنداعى شىنايى بەينەلەر ناعىز حالىقتىق كەيٸپكەرلەرگە اينالدى. بٸرنەشە بۋىن ۇرپاقتىڭ جازۋشى تۋىندىلارىن وقىپ ٶسۋٸ – وسىنىڭ ايقىن دەلەلٸ.
«بەردٸبەك سوقپاقباەۆ قازاق ەدەبيەتٸندە ەشكٸمگە ۇقسامايتىن قايتالانباس قولتاڭباسىن قالدىردى. ارداقتى ازاماتتىڭ ەسٸمٸن ۇلىقتاپ, ەڭبەگٸن ەل جادىندا جاڭعىرتۋ – بەرٸمٸزگە ورتاق پارىز.
وسى ورايدا, جازۋشىنىڭ 100 جىلدىعى يۋنەسكو-نىڭ اتاۋلى كٷندەرٸ تٸزبەسٸنە ەنگٸزٸلۋٸ جەنە تۋعان جەرٸندە سەۋلەتتٸ ەسكەرتكٸشٸنٸڭ بوي كٶتەرۋٸ – ەيگٸلٸ سٶز زەرگەرٸنە دەگەن قادٸر-قۇرمەتتٸڭ بەلگٸسٸ.
قالامگەردٸڭ ٶزٸنە عانا ەمەس, ونىڭ كەيٸپكەرٸنە ەسكەرتكٸش ورناتۋ – ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن وقيعا. استانا تٶرٸندە تۇرعان قوجانىڭ مٷسٸنٸ سوقپاقباەۆ شىعارماشىلىعىنىڭ ۇلت رۋحانيياتىندا ەرەكشە ورىن الاتىنىن كٶرسەتەدٸ», – دەلٸنگەن پرەزيدەنتتٸڭ قۇتتىقتاۋىندا.
مەۋلەن ەشٸمباەۆ ٶز سٶزٸندە اتالعان ٶلكەدەن رايىمبەكتەي ايبىندى باتىر مەن مۇقاعاليداي ارقالى اقىن شىققانىن تٸلگە تيەك ەتٸپ, وسى ٶڭٸردٸڭ تٶل پەرزەنتٸ بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ ەسٸمٸ قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ تاريحىنا التىن ەرٸپپەن جازىلعانىنا نازار اۋداردى. سونداي-اق ول سوڭىنا قالدىرعان مۇراسى ۇلتتىڭ رۋحاني قازىناسىنا اينالعان كٶرنەكتٸ تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸن ۇلىقتاۋ جەنە ولاردى ٶنەگەلٸ ٶمٸرٸن كەڭٸنەن زەردەلەپ, دەرٸپتەۋ اسا ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پالاتا سپيكەرٸ ب.سوقپاقباەۆتىڭ شىعارماشىلىعى ەردايىم ٶزگەلەردەن دارالانىپ تۇراتىنىن جەنە ولار شىنايىلىق پەن قاراپايىمدىلىققا تابان تٸرەيتٸنٸن ايتتى. جازۋشىنىڭ تۋىندىلارى قازاقستاندىقتارمەن بٸرگە بٷكٸل ەلەم وقىرماندارىنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بٶلەنٸپ, ەر بۋىننىڭ جادىندا ساقتالاتىن قۇندى دٷنيەگە اينالدى. قالامگەردٸڭ «مەنٸڭ اتىم قوجا» پوۆەسٸنٸڭ 68 تٸلگە اۋدارىلۋى سونىڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ.
ال, شىعارما جەلٸسٸمەن تٷسٸرٸلگەن كينوكارتينا 1967 جىلى كانن قالاسىندا ٶتكەن بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەرگە ارنالعان فيلمدەردٸڭ حالىقارالىق كينوفەستيۆالٸندە ديپلومانت اتاندى.
سونىمەن قاتار سەنات تٶراعاسى جاس بۋىننىڭ بويىندا دۇرىس قۇندىلىقتار جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ ٸسٸندە ەدەبيەتتٸڭ, ٶنەردٸڭ جەنە كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانىڭ رٶلٸ جوعارى ەكەنٸن, بۇل مەسەلەگە مەملەكەت باسشىسى بٸرنەشە مەرتە توقتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«پرەزيدەنتٸمٸز قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىندا وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋدارىپ, وسى باعىتتا «بالالار كٸتاپحاناسى» اتتى جاڭا باعدارلامانى قولعا الۋدى تاپسىردى. بۇل جوبا قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ تٷرلٸ كەزەڭدەرٸ مەن جانرلارىن قامتيتىن كٸتاپتاردىڭ ارنايى تٸزٸمٸن جاساقتاپ, ولاردىڭ بالالارعا قولجەتٸمدٸ بولۋى قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەيدٸ. سونداي-اق بيىل ەلدە «ۇلتتىق كٸتاپ كٷنٸ» بەلگٸلەندٸ. وسىنداي كەشەندٸ شارالاردىڭ بارلىعى قالامگەرلەرٸمٸزدٸڭ ەسٸمٸن مەڭگٸلٸك ەتۋگە زور ٷلەسٸن قوساتىنى سٶزسٸز. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جازۋشىلار وداعى بٸرلەسە وتىرىپ, وسى باعىتتاعى جٷيەلٸ جۇمىستاردى ەرٸ قاراي جالعاستىرادى دەپ سەنەمٸز», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
ساپار اياسىندا پالاتا سپيكەرٸ قاراساز اۋىلىنا ارنايى ات باسىن بۇرىپ, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەيٸنە باردى جەنە ٶڭٸردٸڭ دارىندى جاستارىن قولداۋعا ارنالعان ٶنەر مەكتەبٸنٸڭ اشىلۋ رەسٸمٸنە قاتىستى.
بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا جينالعان مەيماندارمەن بٸرگە جازۋشى اتىنداعى ساياباقتا اعاش وتىرعىزدى. ودان بٶلەك, كەگەن اۋىلىنا بارىپ, «قامقورلىق» بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتٸمەن تانىستى.
سونداي-اق مەۋلەن ەشٸمباەۆ ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «اۋىل كٸتاپحانالارىنا ارنالعان 100 كٸتاپ» اكتسيياسىنا اتسالىستى. پالاتا تٶراعاسى جازۋشى بەردٸبەك سوقپاقباەۆ تۋعان قوستٶبە اۋىلىنداعى مەكتەپكە قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ كلاسسيكتەرٸ مەن شەتەلدٸك اۆتورلاردىڭ كٸتاپتارىن تارتۋ ەتتٸ. اتاپ ايتقاندا, مەكتەپ كٸتاپحاناسى بەردٸبەك سوقپاقباەۆپەن بٸرگە اباي, ىبىراي التىنسارين, مۇحتار ەۋەزوۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ, ەرنەست حەمينگۋەي, دانيەل دەفو, يۆان تۋرگەنەۆ, جيۋل ۆەرن جەنە باسقا دا جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ شىعارمالارىمەن تولىقتى.
