بۇل ساۋالعا NV.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا جۇقپالى اۋرۋلار جٶنٸندەگٸ مامان-كونسۋلتانت, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك, جوعارى ساناتتى دەرٸگەر عالييا قابىلقىزى جۇمانباەۆا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە جاۋاپ بەرگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بۇل ۆيرۋس ەكٸ جولمەن تارالۋدا.
- ەڭ بٸرٸنشٸسٸندە ول ادام اعزاسىنىڭ تىنىس جولىنا تٷسەدٸ. ول بٸردەن مٸنەز كٶرسەتپەيدٸ, ٶزٸنٸڭ جاسىرىن ماقساتىن ادامنىڭ گاز الماسۋ شەكاراسىندا جٷزەگە اسىرادى, سول جەردە ناۋقاستىڭ قانىن وتتەگٸمەن قانىقتىرۋعا كەدەرگٸ بولاتىن ميكروترومب تۋدىرادى. وسىعان بايلانىستى ساتۋراتسييا تٶمەندەيدٸ. ۆيرۋستى بولاشاق ناۋقاس جۇتىپ تا قويۋى مٷمكٸن. وندايدا ۆيرۋس اسقازان-ٸشەك جولىنا تٷسەدٸ, ەگەر ول اسقازاننىڭ قىشقىل توسقاۋىلىنان ٶتسە, اششى ٸشەك ارقىلى جٷرەدٸ.
ال ٸشەك جۇقا, سوندىقتان ول ەپيتەليي جاسۋشالارى ارقىلى قان اينالىمى جٷيەسٸنە تٷسەدٸ, سٶيتٸپ ادامدا قالتىراۋ نەمەسە دەنەسٸن قىزدىرا باستايدى. ول, اينالىپ كەلگەندە, قان اينالىم جٷيەسٸندەگٸ كٶپتەگەن مٷشەلەردٸڭ جۇمىسىنىڭ بۇزىلۋىنا ەكەلٸپ سوعادى: بٷيرەكتٸڭ زاقىمدانۋى, زەر شىعارۋ مەن دەگيدراتاتسييانىڭ جوعارىلاۋى, نەمەسە, كەرٸسٸنشە, ٸسٸنۋ دەگەندەي. سول سەكٸلدٸ ۆيرۋس اسقازانعا تٷسكەندە ۇيقى بەزٸنە ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن, مۇندايدا ناۋقاستا قۇسۋ, ديارەيا جەنە تەبەتتٸڭ جوعالۋى بولادى. ۆيرۋس زاقىمدايتىن نەرسەسٸن زاقىمداپ كەلٸپ, ونىڭ اقىرعى تىرناعىنا ٸلٸنەتٸن شەگٸ - جٷرەك-قانتامىر جٷيەسٸ: ول تامىرلاردىڭ ەندوتەليياسىن زاقىمدايدى, دەمەك, ينفاركت, ينسۋلت جەنە ت.ب, - دەپ تٷسٸندٸردٸ پروفەسسور.
جۇمانباەۆانىڭ پايىمداۋىنشا, ۆيرۋسقا قارسى ەڭ تيٸمدٸ قورعانىس - بۇل بٸزدٸڭ يممۋنيتەتٸمٸز.
- ماسكا تۋرالى پٸكٸر ەرالۋان. بٸراق كٶپ بار جەردە مٸندەتتٸ تٷردە ماسكا كييۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ ۆيرۋس مۇرىن مەن اۋىز ارقىلى ەنەدٸ عوي, - دەپ جالعاستىرادى ٶز سٶزٸن دەرٸگەر.
دەرٸگەر سىرتتان قانداي دا بٸر كٶمەكتٸ كٷتۋدٸڭ قاجەتٸ جوق ەكەنٸن ايتادى.
- ٶزٸڭٸزگە عانا ارقا سٷيەي الاسىز, باسقا ەشكٸمگە ەمەس. جىلدام جەنە قارقىندى تٷردە ەمدەلۋ كەرەك, سىرتتان قانداي دا بٸر كٶمەك كٷتۋدٸڭ قاجەتٸ جوق, ۆيرۋستىڭ شابۋىلىن الدىن-الا بولجاپ, ودان 3 قادام الدا بولىپ وتىرۋىڭىز كەرەك. پنەۆمونييا ٸس جٷزٸندە بەلگٸسٸ, دەنە قىزۋى, جٶتەلٸ جوق, قانداي دا بٸر اۋرىرسىنۋسىز دا بولا بەرەدٸ, ەگەر كت-دا ٶكپەنٸڭ زاقىمدانۋىنىڭ 60 پايىز ەكەنٸ انىقتالسا, وندا بارلىق تەراپەۆتٸك شارالار كەشەنٸن قابىلداۋ كەرەك بولادى, - دەيدٸ دەرٸگەر.
ونىڭ بولجامىنا سەيكەس, ەپيدەمييا بٷكٸل حالىق ٸندەتتٸ جۇقتىرعان كەزدە اياقتالادى.
- تۇقىمدىق يممۋنيتەت 70% جەتكەن كەزدە, ياعني ەلدٸڭ بارلىق دەرلٸك تۇرعىندارى ۆيرۋستى جۇقتىرسا, ەپيدەمييا توقتايدى. بٸراق ەلدٸڭ بەرٸندە يممۋنيتەتٸ بار بولا بەرمەيتٸنٸن ەسكەرسەك, ول دا تۇراقتى جاعداي ەمەس, ياعني ەپيدەمييا توقتاعانىمەن ول ۇزاققا سوزىلماۋى مٷمكٸن, ٶيتكەنٸ ادام يممۋنيتەتٸم رنق بار ۆيرۋستىڭ مۋتاتسييالارىنا بەيٸمدەلٸپ ٷلگەرمەۋٸ مٷمكٸن, سوندىقتان شامامەن 3 ايدان كەيٸن ٸندەت قايتا ٶرشيدٸ, ادامدار قايتالاپ اۋرۋى مٷمكٸن, سالدارىنان تاعى بٸر كارانتينگە قايتا ورالامىز. سەبەبٸ ادام بويىندا اۋرۋعا قارسى پايدا بولعان يممۋنيتەت ورتا ەسەپپەن 3 اي ساقتالىپ, ودان كەيٸن ٶز كٷشٸن جويادى, - دەپ سٶزٸن قورىتىندىلايدى مامان.
