"ول تۋرالى پٸكٸرٸم جوعارى. دەسە دە, ونىڭ تەۋەلسٸز قازاقستان تاريحىنداعى رٶلٸ تۋرالى شىنايى, ساۋاتتى پٸكٸر ەلٸ كٷنگە ايتىلعان جوق. بەرٸ شەتٸنەن ماقتاۋ. جالپى بٸزدە بەرٸ ماقتاۋ. بەرٸ تۇلعا. بٸزدە بەلگەردەن باسقاسىنىڭ بەرٸ تۇلعا.
ال نازارباەۆ ماقتاۋعا كەندە ەمەس.
بولاشاق ۇرپاق نازارباەۆ تۋرالى ەدٸل باعانى مەنٸڭ شىعارمالارىمنان عانا تابۋى مٷمكٸن. كەمشٸلٸگٸ بولۋى مٷمكٸن, بٸراق جاعىمپازدانۋ, ٶتٸرٸگٸ بولمايدى. ونىڭ بٸرازى كٷندەلٸكتەرٸمدە ايتىلعان", – دەگەن ەدٸ جازۋشى "ايقىن" باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
سول سۇحباتتاعى گەر-اعانىڭ كەسەك - كەسەك ويلارىن وقىرمانىمىزعا ىقشامداپ ۇسىنعاندى جٶن كٶردٸك.
بۇل زييالى – قاي زييالى?
قايشىلىقتارعا باستايتىن كەز كەلگەن ٸس-ەرەكەتتٸڭ الدىن الۋ, ەسكەرتۋ دە زييالىنىڭ مٸندەتٸ ەدٸ. بٸزدە قازٸر ول جوق. مەن مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن? Cەبەبٸ, مەندە ٶتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىندا ٶمٸر سٷرگەن قازاقتىڭ زييالىلارى مەن بٷگٸنگٸ زييالىلاردىڭ كەلبەتٸن سالىستىرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.
ال ولاردىڭ اراسى – جەر مەن كٶكتەي. مەن بۇل جەردە سەبيت پەن عابيت, سىربايلاردىڭ كٶزٸ تٸرٸ كەزٸن ايتىپ تۇرمىن. ۇلى مۇحاڭمەن ارالاسپاسام دا, كٶزٸن كٶرٸپ, دەرٸسٸن تىڭدادىم.
مەن تانىعان, مەن بٸلگەن زييالى قاۋىمدا جٸبەكتەي ەسٸلٸپ تۇرعان بەكزاتتىق بولدى.
انىعى, بيلٸك ٶتكٸنشٸ دٷنيە دە, ال ەدەبيەت, مەدەنيەت, فيلوسوفييا مەڭگٸلٸك ەسكٸرمەيتٸن قۇندىلىقتار. وسى ۇعىم بٸزدە جوق. بٸزدٸڭ اقىن-جازۋشىلاردىڭ كٶبٸسٸ ۋاقىتشا ەكٸمدەردٸڭ الدىندا ٶزدەرٸن تٶمەن ۇستايدى, باعاسىن تىم ارزانداتىپ الادى. مەنٸڭ ىزامدى كەلتٸرەتٸنٸ سول.
ولجاس جايلى
گەر-اعا بۇدان بٶلەك ولجاس سٷلەيمەنوۆ تە سٶز ەتكەن سول سۇحباتىندا.
"ولجاس ۇلتتىق تامىردان قول ٷزٸپ كەتكەندەي كٶرٸنەدٸ. بۇل – حح- ححI عاسىردىڭ قاسٸرەتٸ. بۇل قازاقتىڭ عانا قاسٸرەتٸ ەمەس, مۇنداي نەمٸستە دە, ەۆرەيدە دە بار. بۇل, ەسٸرەسە, تمد ەلدەرٸ نەمٸستەرٸنە تەن قاسٸرەت.
مەن انا تٸلٸندە سٶيلەۋدەن باس تارتقانداردى, انا تٸلٸن ٷيرەنۋگە ىقىلاس تانىتپاعانداردىڭ بەرٸن ۇلتتىق تامىردان قول ٷزٸپ كەتكەندەر دەپ باعالايمىن.
بۇل – ادام ٷشٸن تراگەدييا. ولاردى مەن سىنامايمىن, تابالامايمىن, تەك ايايمىن...
ەۋەزوۆتى الىڭىز. تٸل قانداي, وي قانداي, تەرەڭدٸك قانداي... ۇلتتىق تامىردان قول ٷزٸپ العانداردىڭ كەمشٸلٸگٸ ەر جەردەن كٶرٸنٸپ تۇرادى. ولار اباي سيپاتتاپ كەتكەن تولىق ەمەس ادامدار توبىنا جاتادى, – دەيدٸ بەلگەر.
قازاق حاقىندا
بٸز تۋرالى, قازاق تۋرالى بەلگەر بىلاي دەگەن:
"قازاقتى ايتقاندا, ٶزٸمنٸڭ نەمٸسٸم ەسكە تٷسەدٸ. گەرمانيياداعى ەمەس, تمد ەلدەرٸندەگٸ نەمٸستەر.
قازاقتىڭ باسىنداعى تراگەدييا تمد نەمٸستەرٸندە دە بار.
تٸل مەسەلەسٸ, ورىستانىپ كەتكەندٸگٸ, تەگٸنەن, تٸلٸ مەن دٸلٸنەن اجىراپ, الىستاپ بارا جاتقاندىعى ەكٸ ۇلتقا دا ورتاق قاسٸرەت.
قازاقتىڭ بٷگٸنگٸ كەمشٸلٸگٸن سٸز دە بٸلٸپ وتىرسىز. قازاق بارلىق سالادا تويشىل بولىپ بارادى. باسى ارتىق مال شاشۋ – ناعىز داراقىلىقتىڭ كٶكەسٸ. مۇنى اباي ايتىپ كەتكەن.
حالىققا باردى ايتۋ كەرەك. حالىققا «سىرتقى قارىزىڭ 134 ملرد اقش دوللارىنا جەتتٸ, بەلٸڭدٸ بەكەم بۋىپ جٷر» دەۋ كەرەك. حالىق سول كەزدە شيرىعادى. شيرىعۋ بار جەردە ٶسۋ بار. بٸزگە توقمەيٸلسۋگە, بوساڭسۋعا بولمايدى. ٶز-ٶزٸنە كٶڭٸلٸ تولعان كٷنٸ ادام بالاسى ٶسۋگە ەمەس, ٶشۋگە بەت الادى.
بٸز قازٸر حالىقتى ٶتٸرٸك سٶيلەۋگە بەيٸمدەپ جاتىرمىز.
حالىق ٶز قييالىنا ٶزٸ سەنٸپ, بوساڭسي باستادى. كٸمدٸ الدايمىز? قازاقتىڭ وياناتىن كەزٸ كەلدٸ.
قازاقتىڭ قۋلىعى...
اينالامداعى جٸگٸتتەر, مەن سيياقتى شالدار ماعان قوڭىراۋ شالىپ, تاقىرىپ بەرەدٸ. ٶزدەرٸ سولاي ويلاي تۇرا, مەنٸ الدىنا سالادى دا, ٶزدەرٸ تاسادا قالادى. قازاقتىڭ قۋلىعى سوندا.
«سەنەن باسقا ەشكٸم شىندىقتى ايتا المايدى» دەپ ماقتاپ-ماقتاپ, استىما قىرىق قابات كٶپشٸك سالىپ كەتەدٸ.
ولار مەنٸڭ باسقا ۇلتتىڭ ادامى ەكەنٸمدٸ, نەمٸستٸڭ وردەنٸن العانىمدى, جاسىمنىڭ كەلٸپ قالعانىن, جالعىز قىزىمنىڭ مەسكەۋدە جٷرگەنٸن ەسٸمە سالىپ: «سەن قورقاتىن ەشتەڭە جوق. ساعان نە ٸستەي الادى? بٸزدٸڭ بالالارىمىز بار, ولاردىڭ مانسابى بار, بٸز ولاردىڭ بولاشاعىن ويلاۋىمىز كەرەك» دەپ مەنٸ الدىنا سالىپ, ايتاقتايتىندار دا بار.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
