«اسسامبلەيا ساياساتپەن اينالىسۋ ٷشٸن قۇرىلعان جوق»
ساياسي جٷيەنٸ ٶزگەرتۋدەگٸ ۇسىنىستاردى ايتسام, مەملەكەتتٸك كوميسسيياداعى ايتقان ۇسىنىستار ٶز كٶرٸنٸسٸن تاپتى. پرەزيدەنت كوميسسيياداعى ايتىلعان اسسامبلەيا ساناتىنان سەناتقا ٶكٸلٸن ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستى ايتقان جوق. مەنٸڭشە, مۇنى الىپ تاستاعانى دۇرىس.
جالپى, ەشكٸمگە ۇلتىنا قاراپ ارتىقشىلىقتى بەرمەۋدٸ كونستيتۋتسييادا بەكٸتكەنبٸز.
ەكٸنشٸدەن, اسسامبلەياداعى ۇلتتىق مەدەني ورتالىقتار ساياساتپەن اينالىسۋ ٷشٸن قۇرىلعان جوق. مەدەني مەسەلەمەن اينالىسۋ ٷشٸن قۇرىلعان. ٷشٸنشٸدەن, بارلىق ۇلتتاردىڭ ٶكٸلدەرٸنەن قازاقستاندىق پارتييالارعا كٸرۋگە قۇقىعى بار. سول ساياسي جٷيەگە داعدىلاندىرۋ كەرەك.
تٶرتٸنشٸدەن, بۇل قازاقستاندىق ازاماتتىق پاتريوتتىقتى قالىپتاستىرۋعا كەدەرگٸ جاسايدى. جەمقورلىق پەن كٷرەس ناقتى ايتىلا قويعان جوق. مەمكوميسسييا مٷشەلەرٸ ەزٸرلەگەن بارلىق شەشٸمدەردٸ جارييا ەتتٸ. مەن ٷشٸن سونىڭ ٸشٸندە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان باسشىسىنىڭ سايلاناتىندىعى جەنە جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگانى رەتٸندە مەسليحات تانىلاتىندىعى ماڭىزدى بولدى. ٶيتكەنٸ بٷكٸل ەلەمدە سولاي. ال كونستيتۋتسيياداعى قايشىلىق 12 جىل بويى وسىنى ەنگٸزۋگە, ورىندى زاڭ قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەدٸ.
قوعام ٶزگەرسە, وندا ساياساتكەرگە قويىلاتىن تالاپ تا ٶزگەرەدٸ
جالپى, ادام مەن قوعامنىڭ بٸرٸگۋٸنەن ساياسات باستالادى. ادامزات تاريحىندا سانالى كەزەڭنٸڭ بەرٸ دە ساياساتتان تۇرادى. بٸرەۋدٸڭ پٸكٸرٸنە ەسەر ەتۋدەن باستاپ ونىڭ ەڭ جوعارى شەگٸ مەملەكەت باسقارۋعا دەيٸنگٸ ارالىقتىڭ بەرٸ ساياسات.
ساياسات بٸر جاقتى بولىپ كەتپەس ٷشٸن ٶزٸندٸك قالىپتاستىرعان جٷيەلەرٸ بولادى. ٶركەنيەتتٸ جولعا تٷسۋ ٷشٸن دە ساياسات كٶلەڭكەلٸ كٷرەستەن, ياعني كٶرپە استىنداعى كٷرەستەن گٶرٸ جارييالىلىقتى باسقارا الاتىن تەسٸلدٸ جٷرگٸزەدٸ.
ەگەر جابىق استىرتىن كٷرەستەر كٶپ ورىن الاتىن بولسا, وندا تٷرلٸ-تٷرلٸ جىمىسقى, كەيدە زۇلىمدىق ٸس-ەرەكەتتەرگە الىپ بارادى. نەتيجەسٸندە, سول زۇلىمدىق ەرەكەتتەر قۇپييا قالپىندا قالا بەرەدٸ.
مىسالى, ٶتكەن جىلعى ٷلكەن ەكٸ قايعىلى وقيعانى الايىق. بۇل وقيعا ساياسي جٷيەدەگٸ اشىق, ەدٸل بەسەكەلەستٸكتەن گٶرٸ جاسىرىن, قۇپييا ٸستەردٸڭ بەلەڭ الىپ تۇرعاندىعىن بايقاتقانداي ەسەر ەتتٸ.
قوعام, مەملەكەت تۇرعان جەردە ساياسي جٷيەنٸڭ دە بولۋى شارت. ال مەملەكەت بولعان سوڭ بيلٸك تە, زاڭ دا بولادى. زاڭداردى قابىلداۋدىڭ ٶزٸ ساياساتتىڭ كٶرٸنٸسٸ. زاڭ دەگەن – ساياساتتىڭ قۇقىقتىق بەينەسٸ ٸسپەتتەس. ونىمەن سٶزسٸز دايىندىعى بار, قوعام الدىنا شىعا الاتىن ادامداردىڭ اينالىسقانى دۇرىس.
ساياساتكەرلەردٸڭ جٷرەر جولىن شىن مەنٸندە, قوعام شەشە مە, ەلدە بيلٸكتٸ قولىنا الىپ العان ادامدار شەشە مە, مٸنە, وسىعان دا كٶپتەگەن جايتتار بايلانىستى بولماق.
مەسەلەن, شىن مەنٸندە, حالقىنا جانى اشىپ, ٶزٸ سول ٶمٸردٸ جاقسارتامىن دەپ جٷرگەن ازاماتتار دا ساياساتپەن اينالىسادى. ەكٸنشٸ جاعىنان, بەرٸن دە اق قىلىپ كٶرسەتۋگە بولمايدى. ساياساتتا دا جالپى ٶمٸردەگٸدەي پەرٸشتەلەر جٷرگەن جوق. ولاردىڭ ٸشكٸ قۇندىلىقتارى ورتاشا كٶرسەتكٸشپەن العاندا قوعامنىڭ ٶزٸنە جاقىن.
قوعام ٶزگەرسە, وندا ساياساتكەرگە قويىلاتىن تالاپ تا ٶزگەرەدٸ. تالاپ ٶزگەرۋ ٷشٸن تالعام قالىپتاسۋى كەرەك. تالعام بولۋ ٷشٸن تاڭداۋ بولۋ كەرەك. تاڭداۋ بولۋى ٷشٸن ەرينە, بەسەكە ەرٸ سايلاۋ بولۋى كەرەك.
وسى تٸزبەكتٸڭ ٶزٸ ساياساتكەرگە تٸكەلەي ەسەر ەتەرٸ سٶزسٸز. ەندەشە, حالىقتىڭ اراسىندا كٶزٸ اشىق بولعان ازامات ەگەر كٶكٸرەگٸ وياۋ بولسا, ول قاي جولدىڭ دۇرىس ەكەندٸگٸن انىق كٶرسەتٸپ وتىرۋى كەرەك.
مىسالى, ەگەر 1994-1995 جىلدارى حالىقتىڭ داۋىسىنا سالاتىن بولساق, كٶپشٸلٸك بٸزگە نارىقتىق ەكونوميكانى جاقتاپ داۋىس بەرمەۋٸ مٷمكٸن ەدٸ. ٶيتكەنٸ ول جٶنٸندە اقپارات جوق, بەلگٸسٸز نەرسە بولاتىن. نارىقتىق ەكونوميكا ەلەمٸندەگٸ ادامزاتقا دەپ ويلاپ تاپقان جٷيەلەرٸنٸڭ تيٸمدٸ ەكەنٸن كٶرگەننەن سوڭ, وسىلاي شەشٸم قابىلداندى.
بٸراق مەن شەكتٸك مىسال رەتٸندە مىنانى ايتىپ ٶتەيٸن. اللا تاعالا ەكٸ كورەيا مەن ەكٸ گەرمانييانى باسىنان ٶتكٸزگەن نارىقتىق ەكونوميكاسىن بارلىق حالىقتارعا مىسال بولسىن دەپ جاساعان سەكٸلدٸ.
ەكٸ گەرمانييا 40 جىل بٶلەك مەملەكەت بولادى. سول 40 جىلدىڭ ٸشٸندە دەموكراتييالىق نارىقتىق ەكونوميكاعا نەگٸزدەلگەن باتىس گەرمانييا بٸرنەشە ەسە شىعىس گەرمانييادان وزىپ كەتتٸ.
ال دەموكراتييالىق نارىقتىق جولدى تاڭداپ العان وڭتٷستٸك كورەيا ەلەمدەگٸ ەڭ دامىعان ەلدەردٸڭ ساناتىنا كٸرسە, سولتٷستٸك كورەيا ٶزٸنٸڭ حالقىنا تاماق تاۋىپ بەرە الماي, وڭتٷستٸك كورەيادان جىل سايىن بٸرنەشە جٷز مىڭ توننا كٷرٸش سۇراپ الىپ جەيدٸ. مٸنە, وسىنىڭ بارلىعى دا ساياسي جٷيەنٸڭ تٸكەلەي ەسەرٸ.
«الدىمەن, ەكونوميكا, سودان كەيٸن ساياسات? حمم...»
«الدىمەن, ەكونوميكا, سودان كەيٸن ساياسات» دەگەنگە مىنانى ايتا كەتەيٸن. بۇل ٶزٸ الدىمەن تاۋىق جۇمىرتقالاي ما ەلدە جۇمىرتقا تاۋىقتان پايدا بولدى ما دەگەن ساۋال سيياقتى نەرسە.
ەكونوميكالىق رەفورمالار دەگەندە حالىق ۇزاق مەرزٸمدٸ دەموكراتييادان تٷڭٸلٸپ, باياعى توتاليتارلىق جٷيە جاقسى دەپ ايتىپ كەتپەۋ ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر بيٸكتٸگٸنە جەتسە عانا دەموكراتييالىق كٷشتەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك نەگٸزٸ مولىراق بولادى.
ەكونوميكالىق رەفورمالار نارىقتىق باعاعا لايىقتاپ جاسالىنادى.
ساياسي جٷيە ٶزگەرٸپ, دەموكراتييالىق ٶزگەرٸستەر بولماسا, وندا نارىقتىق ەكونوميكالىق كٷشتەر مەن بيلٸكتٸ تەك دەموكراتييالىق جولمەن ۇستاپ قالامىن دەگەن كٷشتەردٸڭ اراسىندا قايشىلىق پايدا بولادى دا, ول دا ەلدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە, تۇراقتىلىعىنا كەرٸ ەسەر تۋعىزادى.
بۇعان يندونەزييانى مىسالعا الايىق, يندونەزييادا كەزٸندە جەراستى بايلىعى دا جاقسى دامىپ كەلە جاتقان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى سۋحارتو مىرزا ەشقانداي رەفورمانى ساياساتتا جٷرگٸزبەي, تەك ەكونوميكا دەپ كەتتٸ. اياعىندا ەلٸ كەلەڭسٸز جاعدايعا دۋشار بولىپ, تەز ارادا شۇعىل ارتقا كەتتٸ.
بٸز 1995 جىلعى كونستيتۋتسييا بويىنشا الدىمەن ەكونوميكا دەگەن جٷيەنٸ قۇردىق. ول راس ٶزٸنٸڭ جەمٸسٸن بەردٸ. تەزٸرەك نارىقتىق زاڭدار قابىلداندى, ەلٸمٸزگە ينۆەستيتسييالار كەلدٸ. ەرينە, ونىڭ نەگٸزٸندە بٸزدٸڭ اتا-بابامىز قالدىرعان مۇرا جاتىر.
ەگەر بٸزدٸڭ جەرٸمٸزدە سونشاما مۇناي, كٶمٸر, تەمٸر, كٷمٸس, التىن بولماسا, وندا قازٸر بٸزدٸڭ تەزٸرەك العا شىعىپ كەتۋٸمٸزگە ول زاڭدار بولعانىمەن دە مٷمكٸندٸك بولماس ەدٸ. سول زاڭدار نەگە الالانىپ جۇمىس جاسايدى?
بٸرەۋ نەگە ٶز بيزنەسٸن وڭاي جولمەن اشادى دا, ەكٸنشٸسٸ ەۋرە-سارساڭعا تٷسەدٸ? نەگە بٸرەۋگە جاقسى جەر بٶلٸنەدٸ دە, كەلەسٸسٸنە جامان جەر بٶلٸنەدٸ? نەگە بٸرەۋدٸڭ بيزنەسٸنە تاپا-تال تٷستە شابۋىل جاساپ پايداسىن تارتىپ الادى دا, ەكٸنشٸسٸنە سوت ٷندەمەيدٸ?
نەگە حالىق, سوت ورنىن ەدٸلدٸك ٸزدەيتٸن جەر ەمەس, جازالاۋشى ورىن دەپ قابىلدايدى? نەگە كٶشەدەگٸ پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸن ٶزٸنٸڭ قورعانىشى دەپ ەمەس, ەلٸ دە بولسا جازالاۋشى ورگان دەپ قارايدى. وسىنىڭ بەرٸنە دە جاۋاپ ساياسي جٷيەدە جاتىر.
ساياسي رەفورمالاردى ەكونوميكانىڭ ٶزٸ, حالىقتىڭ تۇرمىسىنىڭ ٶزٸ كەرەك ەتەدٸ.
«قوعام ەلٸ ساياسي كٷشكە اينالىپ ٷلگەرگەن جوق»
بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ تاريحىندا سوڭعى پاتشالىق, نە كەڭەس وداعى كەزٸندە دە قوعام بيلٸككە ەسەر ەتە العان جوق. ياعني سوڭعى ونشاقتى بۋىننىڭ ٸشٸندە بيلٸككە ەسەر ەتەتٸن قوعامدىق دەستٷر بٸزدە بولعان جوق. ونىڭ ەسەرٸ سەزٸلەدٸ.
جالپى, بيلٸك قاي مەملەكەتتە بولماسىن, قوعامنىڭ شىدامى جەتكەن جەرگە دەيٸن ٶزٸنٸڭ ايتقانىن جاساۋعا تىرىسادى.
بٸراق ول ەلدەردە سول قوعامنىڭ اتىنان تەپە-تەڭدٸكتٸ ۇستاپ تۇراتىن مىقتى پارلامەنت, ەدٸل سوت جٷيەسٸ بولادى دا ونى ٸستەي الماي قالادى. جەنە قوعامنىڭ ٶزٸ كەلەسٸ سايلاۋدا باسقاشا داۋىس بەرٸپ, ادامداردى الىپ تاستايدى. سوندىقتان ولار قوعاممەن ساناسۋعا مەجبٷر.
بٸزدەگٸ قوعام ەلٸ ساياسي كٷشكە اينالىپ ٷلگەرگەن جوق. سول سەبەپتەن دە بيلٸك ٶز ۇعىمىنداعى دۇرىس نەرسەلەردٸ جٷزەگە اسىرىپ كەلە جاتىر. وعان قوعامنىڭ بەرەر باعاسى ەدەتتە سايلاۋدا جٷزگە اسىرىلادى. الايدا سايلاۋعا دا بيلٸكتٸڭ ەسەرٸ بولعاندىقتان, تولىق مەنٸندە قولداۋعا يە بولىپ جاتىر دەپ ايتۋ قيىن.
شىنىن ايتقاندا, بٸزدٸڭ قوعام قازٸر اشتىقتان كەيٸنگٸ ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان ادام سەكٸلدٸ.
ٶيتكەنٸ كەڭەس دەۋٸرٸندە ادامعا قاجەتتٸ ماتەريالدىق دٷنيەلەر كٶپ بولعان جوق. يە, كەڭەس دەۋٸرٸندە ەدەبيەتتٸ كٶپ وقىدى دەپ ايتادى. ول ەدەبيەتتٸڭ كٶپ وقىلۋى مەن اراقتىڭ كٶپ ٸشٸلۋٸ, بۇل سول زامانداعى ويلايتىن ادامداردىڭ شىنايى ٶمٸردەن قاشۋىنىڭ بٸر جولى بولعان. تٸپتٸ رۋحاني قۇندىلىعى ازداۋ بولسا دا كٸتاپتار وقىلىپ جاتتى.
بٸزدە حالىقتىڭ ەڭ قاسٸرەتتٸ جىلدارىنىڭ ٶزٸ, حالىقتىڭ رەپرەسسيياعا ۇشىراۋىمەن, ەكٸ رەت ەلٸپپەسٸنٸڭ ٶزگەرۋٸنٸڭ ٶزٸ تەڭدەسٸ جوق ادامزاتقا قارسى قىلمىس. مٸنە, وسىلار بٸزدٸڭ تاريحىمىزدا كٶركەم ەدەبيەتٸمٸزدە, ٶنەردە ٶزٸندٸك ورنىن تاپپاعان. وسىلاردىڭ ەسەرٸ بولار, قوعامدىق كٷشكە اينالۋىمىز ٷشٸن اعارتۋشىلىقتىڭ دا, ساياسي ۇستانىمنىڭ دا قاجەتتٸلٸگٸ بار.
«بۇل – بيلٸككە سىن»
قازاق قوعامىندا تابيعي دەموكراتيياعا ۇمتىلىس بار. تەڭدەسٸ جوق تاريحىمىز, دالامىزدىڭ كەڭدٸگٸ, شىڭعىسحان قالالارىمىزدى قيراتقاننان كەيٸن جويىلعانى, 700-800 جىلدار بويى نەگٸزٸنەن كٶشپەندٸ بولعاندىعى, شابۋىلدان سوڭ سول كەزدەگٸ مەدەني وشاقتار, بٸرٸنشٸدەن, قالا مەدەنيەتٸنەن الشاقتاۋ قالدى دەسە, ەكٸنشٸ جاعىنان حالقىمىز اشىق, جاڭاشىل, بەيٸمدەلگٸش بولۋعا تەربيەلەنەدٸ.
حالىقتىڭ وسى ارتىقشىلىعىن پايدالانۋ – بيلٸككە سىن. دەموكراتيياعا تابيعي قۇشتارلىق بار بولسا ونى سانامەن بەكٸتۋ كەرەك.
ول ٷشٸن ەلەمنٸڭ ەڭ ٷزدٸك ويشىلدارىن, ونىڭ ٸشٸندە دەموكراتييالىق باعىتتاعى ويشىلدارىن انا تٸلٸمٸزگە اۋدارىپ وتىرۋىمىز كەرەك. باسقانى قويعاندا, بٸز قازاق تٸلٸندە ەل-فارابيدٸ دۇرىس وقىعانىمىز جوق. قازاقتىڭ 99 پايىزى ەل-فارابيدٸڭ كٸم ەكەندٸگٸن عانا بٸلەدٸ, ال ونىڭ بٸردە-بٸر كٸتابىن وقىماعان.
«حالىق بٸر عانا پارتييانىڭ بولۋىن قابىلدامايدى»
مەنٸڭ ويىمشا, حالقىمىزدىڭ, قوعامىمىزدىڭ تاريحي ەرەكشەلٸگٸ ۇزاق مەرزٸمدٸ بٸر عانا پارتييانىڭ بولۋىن قابىلدامايدى. بۇل جاعىنان كەلگەندە بٸز جاپون, نە قىتاي, نە مالايزييا قوعامى ەمەسپٸز. پرەزيدەنتتٸڭ ماڭايىنداعى كەيبٸر ساياساتتى تالداۋشىلار قاتەلەسەدٸ. بٸزدٸ ازييا دەيدٸ, بٸزدٸ شىعىس دەيدٸ. يە, بٸزدٸ شىعىس دەپ ايتۋعا بولادى. بٸراق كٸممەن سالىستىرعاندا شىعىسپىز?
جاپونييامەن سالىستىرعاندا باتىسپىز. قىتايمەن سالىستىرعاندا باتىسپىز. ال تٷرٸكمەنييامەن سالىستىرعاندا شىعىسپىز. سوندا بٸز جاپونييادان باتىستاۋ بولۋىمىز كەرەك پە, جوق ەلدە تٷرٸكمەنييادان شىعىستاۋ بولۋىمىز كەرەك پە? قوعامدىق ساياسي ٶزگەرٸس ول گەوگرافييالىق ٶلشەممەن ٶلشەنبەيدٸ. بۇل اتاۋ ەۋروپا تۇرعىسىنان العاندا, بٸرەگەي دەسەك تە, ازييا ەر الۋان. مەسەلەن, يندييا بٸر ٶركەنيەت, قىتايدىڭ ٶركەنيەتٸ بٶلەك. تىنىق مۇحيتى جاعىنداعىلاردىڭ ٶزٸ بٸر ٶركەنيەت. سوندىقتان ازييانى بٸرەگەي دەپ ايتۋعا بولمايدى. بۇل كٸسٸلەر قاتەلەسەدٸ. قازٸر ۋاقىتشا بٸر پارتييا باسىمدىلىققا يە بولۋى مٷمكٸن.
ۇزاق مەرزٸمدٸ دەڭگەيگە كەلگەندە بەرٸبٸر سول پارتييانىڭ ٸشٸندە دە جٸككە بٶلٸنۋ پايدا بولادى. ونى كٶرٸپ تە جٷرمٸز. جەنە ارى قاراي دا باسقا پارتييالار بٸرٸگٸپ, مىقتى 3-4 پارتييا بولادى دەپ ويلايمىن.
ال مونوپوليستٸك پارتييا بولۋ دەگەن سٶز ول جاقسىلىققا اپارمايدى. ونى كەڭەس دەۋٸرٸندە دە كٶردٸك. جالپى, كەڭەس دەۋٸرٸ ادامداردىڭ بويىندا كەز كەلگەن يدەولوگيياعا دەگەن جيٸركەنٸشتٸ قالىپتاستىردى. كٶپشٸلٸكتٸ وسىلاي الداپ كەلگەنٸ كەيٸن بەلگٸلٸ بولىپ قالدى. ادامداردىڭ پارتييالارعا قىزىقپايتىنىنىڭ تٷبٸ سول كەڭەس دەۋٸرٸندەگٸ جيٸركەنٸشتە جاتىر.
«قوعامنىڭ اۋزى كٷيدٸ»
وپپوزيتسييا دا قوعامنىڭ بٸر بٶلٸگٸ. قوعامداعى كەمشٸلٸكتەر بٸزدە دە بار. بۇل ازاماتتىق دەستٷردٸڭ كەمشٸن تۇسى.
ازاماتتىق دەستٷر دەپ, مەن مەملەكەت باسقارۋدا ساياساتقا ازامات رەتٸندە ارالاسۋىن اتار ەدٸم.
كەڭەس دەۋٸرٸ دە, پاتشا دەۋٸرٸ دە, بٸزدٸ قازاق حالقىن جەي تۇرعىن رەتٸندە, بۇراتانا حالىق رەتٸندە ۇستاعىسى كەلدٸ. كەڭەس دەۋٸرٸندەگٸ بٸزدٸڭ رەسپۋبليكا باسقارعان ادامدارىنىڭ ٶزٸندە شىن مەنٸندە, ەلٸنٸڭ تاعدىرىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن دەڭگەيدەگٸدەي مٷمكٸنشٸلٸگٸ بولعان جوق.
باسقانى ايتىپ قايتەمٸز, مەسەلەن, ٷلكەن قوناقٷيدٸ سالۋعا, رەسپۋبليكا سارايىن سالۋعا نەمەسە اراسان مونشاسىن سالۋعا مەسكەۋدەن رۇقسات الۋ كەرەك بولاتىن. تٸپتٸ اۋداننىڭ باسشىلارىنىڭ ٶزٸ اۋداننىڭ مەسەلەسٸن سوناۋ مەسكەۋگە بارىپ, سول جاقتان بەكٸتٸپ كەلەتٸن. اۋزى كٷيگەن ٷرلەپ ٸشەدٸ دەيدٸ.
قوعامنىڭ اۋزى كٷيدٸ. 70 جىل بٸر پارتييا ونى الداپ كەلدٸ. كەيٸن جارعا ەكەپ سوقتى. ول پارتييانىڭ ٶزٸ 17 ميلليون ادامىم بار دەپ كەلٸپ ەدٸ. پارتييا تاراعان كەزدە سول 17 ميلليوننان: «مەنٸڭ پارتييامدى نەگە تاراتىپ جاتىرسىڭ?» دەپ ەشكٸم كٶشەگە شىققان جوق.
وسىنىڭ ٶزٸنەن-اق پارتييانىڭ جالعان ەكەندٸگٸ بايقالىپ قالدى. ەڭ باستىسى, لەنيننەن باستاپ, بارلىعى دا حالىق ٷشٸن دەپ, بٸراق مەسكەۋدٸڭ تٷبٸندەگٸ كەرەمەت-كەرەمەت زەۋلٸم ساياجايلاردا ٶمٸر سٷرگەندٸكتەرٸ دە ەشكەرەلەندٸ ەمەس پە.
"جاس قازاق ٷنٸ" گازەتٸ
2007 ج.
