جاقىندا بەلگٸلٸ كەسٸپكەر احمەتبەك نۇرسيلا دزيۋدودان پاريج وليمپياداسىنىڭ جەڭٸمپازى اتانىپ, دٷيٸم جۇرتتىڭ كٶزٸنە جاس, كٶڭٸلٸنە قۋانىش سىيلاعان ەلدوس سمەتوۆتٸڭ جەڭٸسٸنە بايلانىستى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە جازبا جارييالادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە كٶپشٸلٸكتٸڭ قىزۋ تالقىسىنا تٷستٸ. بٸرٸ اشۋعا مٸنٸپ, كەسٸپكەردٸ سٶگٸپ جاتسا, ەندٸ بٸرٸ ونىڭ پٸكٸرٸن قولداي كەتتٸ. وسى تۇستا Dalanews.kz تاقىرىپقا تۇزدىق رەتٸندە جازباسى ٷلكەن رەزونانس تۋدىرعان اۆتوردىڭ جەكە پٸكٸرٸن سۇراپ كٶردٸ.
احمەتبەك نۇرسيلا ەدەتتەگٸدەي سٶز باسىن ابايدىڭ ٶلەڭ جولدارىنان باستادى. ونىڭ سٶزٸنشە, سپورت سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەر - بوس ماقتانىش.
“ٶسەك, ٶتٸرٸك, ماقتانشاق, ەرٸنشەك, بەكەر مال شاشپاق” دەپ اباي اتامىزدىڭ سٶزٸنە قايتا ورالعىم كەلەدٸ. ماقتان دەگەن نە? بۇل جاقسى قاسيەت پە? ”ايداعانىڭ بەس ەشكٸ, ىسقىرىعى جەر جارادى” دەيدٸ.
مىسالى, قازاقستان نە دەپ ماقتانادى? يە, ەلگە اتاعىمىز شىعىپ جاتىر. نەمەن ماقتاناسىڭ? ەسكەرٸمٸزبەن ماقتانامىز با? عالىمدارىمىزبەن ماقتانىمىز با? ٶندٸرٸسپەن ماقتانامىز با? حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىمەن ماقتانامىز با? وسىنداي ۇلان-عايىر جەرٸمٸز بار, بٸراق حالقىمىزدىڭ 80 %-ى كەدەي دەپ ماقتانىمىز با? ورتا جاسى ەڭ تٶمەن ەل دەپ ماقتانامىز با? سوندا بٸز نەمەن ماقتانامىز? قازاقستاندى نە دەپ تانىتادى? ەلدٸڭ بەرٸ بٸلەدٸ-مىس, الايدا سوعان مەنٸڭ ميىم جەتپەيدٸ. سول ماقتاناتىنداي قازاقتى نە دەپ تانىتتى?
بٷگٸن بٸرەۋ باسقالار “قازاقستان” دەگەن ەلدٸڭ بار ەكەنٸن بٸلەدٸ دەيدٸ. يە, حالقى توزاقتا تۇرىپ جاتقان, اۋعانستان دەگەن ەل دە بار. افريكانىڭ حالقى دا سۇمدىق كەدەي تۇرادى. وسىنداي ەل دە بار. ەندٸ ونىڭ نەسٸ ماقتانىش? سوعان مەنٸڭ ميىم جەتپەيدٸ. بەلكٸم, مەن توپاس شىعارمىن. بٸراق مەن مۇندا ماقتاناتىن ەش نەرسە كٶرٸپ تۇرعانىم جوق. ابايدىڭ “بٸر دەۋرەن كەمدٸ كٷنگە – بوزبالالى” دەگەن ٶلەڭٸنٸڭ مىنا بٸر شۋماقتارىنا مەن بەرٸڭٸزدەرشٸ.
بٸر دەۋرەن كەمدٸ كٷنگە - بوزبالالىق,
قارتايماستاي كٶرمەلٸك, ويلانالىق.
جاستىقتا كٶكٸرەك زور, ۋايىم جوق,
دەيمٸز بە ەشنەرسەدەن قۇر قالالىق.
بار ويى - ٶلەڭ ايتىپ, ەن سالالىق,
بٸرەۋدٸ قالجىڭ قىلىپ قولعا الالىق.
قىزدى اۋىلعا قىرىنداپ ٷيٸر بولسا -
كٶڭٸلٸنە زور قۋانىش بٸر بادالىق.
دەمەڭدەر ٶنبەس ٸسكە جۇبانالىق,
اقىل تاپساق, مال تاپساق, قۋانالىق.
قىزدى سٷيسەڭ, بٸردٸ-اق سٷي, تاڭداپ تاۋىپ,
كٶرسە قىزار, كٷندە اسىق - ديۋانالىق.
جاستىقتا بٸر كٷلگەنٸڭ - بٸر قارالىق,
كٷلكٸ باققان بٸر كٶرەر بيشارالىق.
ەۋەلٸ ٶنەر ٸزدەلٸك قولدان كەلسە,
ەڭ بولماسا ەڭبەكپەن مال تابالىق” , - دەيدٸ ول.
كەسٸپكەر سٶزٸنە دەيەك رەتٸندە يزرايل مەملەكەتٸنٸڭ جاي-كٷيٸن مىسالعا كەلتٸردٸ.
“نەگە مەن قارسىمىن? مىسالى, قازٸر يزرايلدٸ الىپ قارايىق. ەلەمنٸڭ باسىم بٶلٸگٸ جابىلىپ, “قوي” دەسە دە, قويماي جاتىر. اتا جاۋلارىمەن سوعىسۋدا. ولاردىڭ ەرەكەتٸن دۇرىس دەپ ايتپايمىن. بٸراق 10 ملن-عا جۋىق حالىق تۇراتىن يزرايل قارۋلانۋ جاعىنان, ياعني “قورعانىسى” بويىنشا ەلەمنٸڭ الپاۋىت ەلدەرٸنٸڭ اراسىندا 17-شٸ ورىندا تۇر. ال بٸزدە ساربازدارىمىز شىعادى, بٸراق مىلتىعى دۇرىس اتىلمايدى.
وسىنداي التىن ساندىقتا جالاڭبۇت وتىرعانىمىزبەن ماقتانامىز با? ەلەمگە ماقتاناتىنداي بٸزدٸڭ جاستارىمىز شەتەلگە كەتٸپ, فەيسبۋكتە, گۋگلدا جۇمىس ٸستەپ جاتىر. سونىڭ بٸرٸ تۋعان جيەنٸم - نۇردەۋلەت. ول كەلٸنٸممەن بٸرگە “گۋگلدا” جۇمىس ٸستەيدٸ. سولاردىڭ جانىنداعى دوستارىن دا كٶردٸم. دەڭگەيلەرٸ ٶتە جوعارى.
تاعى بٸر مىسال كەلتٸرەيٸن. مەسەلەن, مۇحتار تايجاننىڭ بالاسى يلون ماسكتٸڭ جوبالارىنىڭ جەڭٸمپازى اتاندى. نەگە سولارمەن ماقتانبايمىز? نەگە عالىمدارمەن ماقتانبايمىز? نەگە ەرەجەسٸز جەكپە-جەك پالۋاندارىمەن ماقتانامىز? الدا-جالدا بٸر جاعداي بولسا, ەرتەڭ سول پالۋاندار راكەتانى ۇرىپ قۇلاتا ما? تەڭكٸلەردٸ الىپ سوعا ما? سول قازاققا تاماق بولا ما, ٷي بولا ما? جاستاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ بوكسەر نەمەسە ەنشٸ بولامىن دەيدٸ. سەبەبٸ ولار حالىق الدىندا جٷرەدٸ. وسىلايشا بەرٸ جاپا تارماعاي نە ەنشٸ, نە بوكسەر بولعىسى كەلەدٸ. نەگە سولار بٸلٸم-عىلىممەن اينالىسپايدى? سولاي ٸستەسە مەن قۋاناتىن ەدٸم. ٸشٸڭ تار, قۋانا المايسىڭ دەيدٸ. مەن بٸلٸم-عىلىم جولىنا تٷسكەن, جاڭالىقتار اشقان, ەلٸمٸزدٸ ٶركەندەتەتٸن جاستاردىڭ جەتٸستٸكتەرٸنە قۋانامىن. ال ەندٸ وليمپيادادا دزيۋدودان مەدال الدى دەيدٸ. بۇل قازاققا نە بەرەدٸ? ماعان ەشتەڭە كەرەك ەمەس, مەنٸڭ جاعدايىم بار. مەندە ەشقانداي مەسەلە جوق. بٸراق ول قازاق حالقىنا نە بەرەدٸ? سول سالىناتىن ٷي بولا ما, ەگٸن بولا ما? ناۋقاستارعا ەم بولا ما? نە دەپ قۋانامىز?”, - دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى كەسٸپكەر.
ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن احمەتبەك نۇرسيلا اباي اتامىزدىڭ سٶزٸن مىسالعا كەلتٸرٸپ, جەلٸدە جازبا جارييالاعان ەدٸ.
“نادان ەل قۋانباس نەرسەگە قۋانادى
قازٸر “ٶتٸرٸك كٶلگٸرسٸمەشٸ ەي, حايپ ٷشٸن جازىپ وتىرسىڭ” دەگەن كوممەنتتەردەن كٶز اشا المايتىنىمدى بٸلەمٸن.
وليمپيادا دەگەن نەرسە بولايىن دەپ جاتقانان وسى فب دا “رىباكينا وليميياداعا بارمادى, قازاقتىڭ تۋىن مەنسٸنبەدٸ” دەگەن ماقالادان سودان كەيٸن “وليمپيادا اشىلۋى ناشار بولدى” دەگەن تاعى بٸر ماقالادان كٶزٸم شالىپ قالىپ” حالىقتىڭ اقشاسىن شاشۋ فەستيفالٸ باستالايىن دەپ جاتىر ەكەن عوي” دەپ قويعام بٷگٸن دوستاردىڭ چاتىنان “ەلدوس چەمپيون” دەگەن (دەل وسىلاي جۇمساق بەلگٸمەن جازىلعان) جازبانى وقىپ قالدىم. بٸردەن اباي جارىقتىقتىڭ بالۋان مەن بەيگە جايلى سٶزٸ ەسٸمە تٷستٸ.
“بٸزدٸڭ قازاقتىڭ قوسقان اتى الدىندا كەلسە,كٷرەسكە تٷسٸرگەن بالۋانى جىقسا, سالعان قۇسى السا, قوسقان يتٸ ٶزگەدەن وزىپ بارىپ ۇستاسا, ەسٸ شىعىپ بٸر قۋانادى.
بٸلمەيمٸن, سودان ارتىق قۋانىشى بار ما ەكەن? ەي, جوق تا شىعار! وسى قۋانىش بەرٸ دە قازاق قارىنداستىڭ ورتاسىندا بٸر حايۋاننىڭ ٶنەرٸنٸڭ ارتىلعانىنا يا بٸر بٶتەن ادامنىڭ جىققانىنا ماقتانارلىق نە ورنى بار?
جٷيرٸك ات – كەيدە ول ەلدە, كەيدە بۇل ەلدە بولاتۇعىن نەرسە, قىران قۇس تا, جٷيرٸك يت تە – كەيدە ونىڭ قولىنا, كەيدە مۇنىڭ قولىنا تٷسەتۇعىن نەرسە.
كٷشتٸ جٸگٸت تە ٷنەمٸ بٸر ەلدەن شىعا ما? كەيدە انا ەلدەن, كەيدە مىنا ەلدەن شىعادى. مۇنىڭ بەرٸن ادام ٶز ٶنەرٸمەنەن جاساعان جوق. بٸر وزعان, بٸر جىققان ٷنەمٸ وزىپ, ٷنەمٸ جىعىپ جٷرمەيدٸ.
سونىڭ بەرٸن دە بٸلە تۇرا, جەرگە كٸرگەندەي بولىپ يا بٸر ارامدىعى, جاماندىعى شىققانداي نەسٸنە ۇيالىپ, قورلانادى ەكەن?
ەندٸ وسىلاردان بٸلسەڭٸز بولادى: نادان ەل قۋانباس نەرسەگە قۋانادى ھەم جەنە قۋانعاندا نە ايتىپ, نە قويعانىن, نە قىلعانىن ٶزٸ بٸلمەي, ەسٸ شىعىپ, بٸر تٷرلٸ ماستىققا كەز بولىپ كەتەدٸ. ھەم ۇيالعاندارى ۇيالماس نەرسەدەن ۇيالادى, ۇيالارلىق نەرسەدەن ۇيالمايدى.
مۇنىڭ بەرٸ – ناداندىق, اقىماقتىقتىڭ ەسەرٸ.
بۇلارىن ايتساڭ, كەيبٸرەۋٸ «راس, راس» دەپ ۇيىعان بولادى. وعان نانبا, ەرتەڭ ول دا ەلگٸلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ كەتەدٸ, – دەپ جازدى ول.
