جەمقورلىقپەن كٷرەس كلانارالىق تارتىستىڭ قۇرالى ما?
قازٸر جەمقورلىقتىڭ شىرماۋىنا شىرمالعان شەنەۋنٸكتەر شەتٸنەن باۋداي تٷسٸپ جاتىر. كٷنٸ كەشە عانا ٷكٸمەت باسقارعان سەرٸك احمەتوۆ تە ٶزٸن تازا ۇستاي الماعانىنا كٶزٸمٸز جەتتٸ. ەسٸڭٸزدە بولار, وسىدان ونداعان جىلدار بۇرىن اۋدان ەكٸمدەرٸ مەن جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ٶكٸلدەرٸ جەمقورلىق دەرتٸمەن ٸستٸ بولسا, توسىرقاپ قاراۋشى ەدٸك قوي. ارتىنشا «قارماققا شاباقتار ٸلٸنٸپ, شورتاندار قاشانعى قۇتىلىپ كەتە بەرەدٸ» دەپ شۋىلداپ قويا بەرەتٸنبٸز.
قازٸر جەمقوردى ۇستاۋ ٷشٸن قارماق ەمەس, اۋ قۇراتىن دەرەجەگە جەتتٸك. «شورتانىن» بىلاي قويىپ, جەمقور «جايىنداردى» ۇستاپ جاتىرمىز. بٸراق ايىلىن جيىپ, اياعىن تارتقان شەنەۋنٸكتەردٸ كٶرمەدٸك. ەيتپەسە, سەرٸك احمەتوۆتٸڭ ەكٸم بولعانى كٷنٸ كەشە عانا ەدٸ عوي. بۇدان نەنٸ اڭعارامىز? سوڭعى ۋاقىتتارى بيلٸكتٸڭ ايدىنىنداعى جەمقورلاردى ۇستاۋ كلانارالىق تارتىسقا ۇلاسىپ كەتكەندەي مە, قالاي?..
«كٸسٸسٸن بٸر بولىستىڭ بٸرەۋ ساباپ,
بار ما ەدٸ ستاتيادا كٶرگەن جەرٸڭ?» – دەپ بٸرجان سالدىڭ ٶلەڭٸن ەندەتسە, تاڭعالمايتىن شىعارمىز.
قازٸر كەز كەلگەن شەنەۋنٸكتٸ قولىنان جەتەكتەپ بارىپ سوت ورىندارىنا اپارىپ تاپسىرساڭىز, توم-توم ٸس قوزعاۋعا بولاتىنداي...
يە, بەرٸنٸڭ بالا-شاعاسى بار. ولاردى دا تٷسٸنۋگە بولاتىن شىعار. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەن بايلىققا تۇمسىق تىعىپ, «بايقاماي» ارتىق اساپ قويعان شەنەۋنٸكتەرٸمٸزدٸڭ ٶتكەن-كەتكەنٸن ۇمىتىپ, ولاردىڭ ٶمٸر تاريحىن, قىزمەت بابىن تەپسٸرلەپ جازاتىن جاڭا دەپتەر ارناۋ قاجەت سيياقتى. ەگەر ەسكٸ دەپتەرمەن ەسەپ جٷرگٸزسەك, بيلٸك پەن ۇلتتىق كومپانييالاردا جۇمىس ٸستەيتٸن ادام قالماۋى مٷمكٸن. يە, بۇل اششى دا بولسا شىندىق.
ەندٸ نەگٸزگٸ ەڭگٸمەمٸزگە قايتا ورالساق. سونىمەن سەرٸك احمەتوۆ شارتتى تٷردە جازا الىپ, بوستاندىققا شىعۋى مٷمكٸن بە? مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ قازٸر سەكەڭنٸڭ قولداۋشىلارى استانا قالاسىنداعى كٶشەلەردٸڭ بٸرٸن جاۋىپ, جوعارىداعىلارعا سەس كٶرسەتۋدە. كەزٸندە پرەمەر-مينيستر بولعان ادامنىڭ سوڭىندا سۇراۋشىلارى بولاتىنى زاڭدى.
احمەتوۆ ٸستٸ ساياسيلاندىرمايدى
سەرٸك احمەتوۆ ٷكٸمەت باسشىسى بولىپ تاعايىندالعاندا, اقپارات قۇرالدارى ونىڭ كلانارالىق توپتارمەن بايلانىسى جوقتىعىن العا تارتىپ, ماقتاۋىن اسىرا جازدى. يە, سەرٸك نىعمەتۇلى اۋزىن ايعا بٸلەگەن اپايتٶس توپتارمەن ىمىرالاسىپ, ساياسي سالماعىن ارتتىرۋعا ەۋەستەنبەدٸ. دەگەنمەن بيلٸكتٸڭ بۋىنا ماس بولعان سەكەڭ اڭداۋسىزدا بٸرەۋلەردٸڭ الدىن وراپ, اياعىن باسىپ كەتۋٸ مٷمكٸن.
ەگەر جاعداي وسىلاي بولسا, سەكەڭنٸڭ جازىق جەردە سٷرٸنگەنٸن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بولار ٸس بولدى. ەندٸ ٶتكەندٸ قايتارا المايسىڭ. ەندٸگٸ جەردە سەرٸك احمەتوۆ تار قاپاستان بوسانىپ شىعۋدىڭ جولىن ٸزدەيتٸنٸ اقيقات. سوت شەشٸمٸ شىعىپ, ايىپتى 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى شەشٸم شىققاننان كەيٸن سەرٸك احمەتوۆ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتان كەشٸرٸم سۇراپ, حات تا جازدى. ٶكٸنٸشكە وراي, سەرٸك نىعمەتۇلىنا اقوردادان كٶڭٸل قۋانتاتىنداي جاۋاپ بولا قويعان جوق. ەندٸ ونىڭ شاشباۋىن كٶتەرۋشٸلەر كٶشەگە شىعىپ, بۇل ٸستٸ ساياسيلاندىرۋعا كٷش سالىپ جاتقانداي.
قازٸرگٸ تاڭدا جەمقورلىقپەن ٸستٸ بولعان شەنەۋنٸكتەر مەن كەسٸپكەرلەر ايىبىن بەتٸنە باسقاندا ٸستٸ ساياسيلاندىرىپ, ٶزدەرٸن جاپا شەگۋشٸ رەتٸندە كٶرسەتۋگە ەۋەس. ەزٸرشە سەرٸك احمەتوۆتٸڭ جاقتاستارى ٸستٸ ساياسيلاندىرعان جوق. ەرينە ٸستٸ ساياسيلاندىرۋ – سوڭعى ەرەكەت. بٸراق احمەتوۆ مۇنداي قادامعا بارماسى انىق. ەگەر ونىڭ مۇنداي ويى بولسا, شەتەلگە قاشىپ قاراسىن باتىرۋشى ەدٸ. سوندىقتان بيلٸكپەن ىمىراعا كەلۋگە كٷش سالادى.
قازٸرگٸ تاڭدا جەمقورلىققا شاتىلىپ, قىزمەتٸنەن ايىرىلعان اتقامٸنەرلەر بيلٸككە نارازى توپتىڭ قاراسىن كٶبەيتٸپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. مۇنداي جانداردىڭ كٶبەيۋٸ بيلٸكتٸڭ ٶزٸنە دە پايدالى ەمەس. سوندىقتان جەمقورلىق بويىنشا ٸستٸ بولعان بٸراز شەنەۋنٸكتەر اقتالىپ, بولماسا شارتتى تٷردە جازا الىپ بوستاندىققا شىعۋى ىقتيمال.
تالعات تا اقتالۋى مٷمكٸن
لوندون وليمپياداسىندا قازاقستان سپورتشىلارىنىڭ جارقىراي كٶرٸنۋٸنە جول اشقان تالعات مىرزا ٶزٸنٸڭ ساياسي كارەراسىن جاقسى-اق باستاپ ەدٸ. بٸراق ەكسپو-عا كەلگەندە سٷرٸندٸ. ايتۋلى شاراعا قىرۋار قارجى بٶلگەننەن كەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ سەن تۇر مەن اتايىن دەگەن مىقتىلار ماي شەلپەكتەن ٷلەس الۋ ٷشٸن تالعات ەرمەگيياەۆكە سالماق سالىپ, سوڭىندا ونى مۇزعا وتىرعىزىپ تىندى. وسىلايشا ول ٶزٸنٸڭ ساياسي حاريزماسى قالىپتاسپاعاندىقتان, ىقپالدى توپتىڭ قۇربانى بولدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ. ول ەندٸ بوستاندىققا شىققانىمەن بيلٸكتٸڭ بيشٸگٸندە باياعىداي جارقىراي الماسى انىق. سوندىقتان تالعات امانگەلدٸۇلىن ساياسي جاراقات الىپ الاڭنان شىعۋ مٷمكٸندٸگٸنەن ايىرىلعان فوتبولشىعا تەڭەۋگە بولادى.
جەكٸشەۆ تە ٷمٸتتٸ
ازۋى التى قارىس رەسەي كومپانييالارىنا قارسى تۇرىپ, تەمٸر توردىڭ ار جاعىنان بٸر-اق شىققانىن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. سوندىقتان بيلٸكتٸڭ جەكٸشەۆكە تاعى بٸر مٷمكٸندٸك بەرۋٸ ورىندى بولار ەدٸ.
بٸراق كەزٸندە مۇحتار ەبليازوۆتىڭ ٸس-ەرەكەتٸنە كەپٸل بولعان جەكٸشەۆكە بيلٸكتٸڭ ٸشٸ جىلي قويماسى انىق. مۇنى ەرتە باستان سەزگەن ە.جوۆتيس بۇل ٸسكە ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن اۋدارىپ, وڭدى نەتيجەگە قول جەتكٸزۋدٸ كٶكسەۋٸ ورىندى.
جالپى, سايلاۋدان كەيٸن بيلٸك ترانسفورماتسييالاۋعا العاشقى قادام جاسالىنۋى مٷمكٸن. مۇنداي كەزدە شالت قيمىل مەن قاتقىل شەشٸمگە ورىن جوق . ەندٸ باس بوستاندىعىن الۋعا اڭسارى اۋعان بٸراز شەنەۋنٸكتەر جوعارىعا كەشٸرٸم حاتتارىن جازۋى مٷمكٸن. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا باسىنا بوستاندىق سۇراپ حات جازۋشىلار كٶبەيٸپ جاتسا, تاڭعالۋدىڭ جٶنٸ جوق.
ايتپاقشى...
كٷنٸ كەشە عانا قاراعاندى وبلىستىق سوتى اپەللياتسييالىق القاسىنىڭ تٶراعاسى راشيد نۇرماعامبەتوۆ ٶز شەشٸمٸن وقىدى.
سونىمەن سوت سەرٸك احمەتوۆتىڭ جازاسىن 10 جىلدان 8 جىلعا, قاراعاندى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى ەكٸمٸ باۋىرجان ەبدٸشەۆتٸڭ جازاسىن 5 جىلدان 3 جىلعا قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. سونداي-اق, باۋىرجان ەبدٸشەۆتٸڭ ورىنباسارى بولعان عابيت مۇحامبەتوۆتىڭ, قاراعاندى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ بۇرىنعى ورىنباسارى ايدار تەلعاريننٸڭ, «سارىارقا» ەكك بۇرىنعى دەپارتامەنت باسشىسى ەرلان قيسىقوۆتىڭ جازاسىنان مٷلكٸن تەركٸلەۋ تۋرالى تالاپ الىنىپ تاستالدى. «قازاگرو» اق بۇرىنعى باسشىسى دۋلات ايتجانوۆ پەن قاراعاندى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ بۇرىنعى ورىنباسارى عابيت مۇحامبەتوۆتىڭ جازاسى شارتتى مەرزٸمگە اۋىستىرىلدى.
نۇرلان ەۋبەكٸر
