Jemqorlyqpen kúres klanaralyq tartystyń quraly ma?
Qazir jemqorlyqtyń shyrmaýyna shyrmalǵan sheneýnikter shetinen baýdai túsip jatyr. Kúni keshe ǵana Úkimet basqarǵan Serik Ahmetov te ózin taza ustai almaǵanyna kózimiz jetti. Esińizde bolar, osydan ondaǵan jyldar buryn aýdan ákimderi men jergilikti bilik ókilderi jemqorlyq dertimen isti bolsa, tosyrqap qaraýshy edik qoi. Artynsha «Qarmaqqa shabaqtar ilinip, shortandar qashanǵy qutylyp kete beredi» dep shýyldap qoia beretinbiz.
Qazir jemqordy ustaý úshin qarmaq emes, aý quratyn dárejege jettik. «Shortanyn» bylai qoiyp, jemqor «jaiyndardy» ustap jatyrmyz. Biraq aiylyn jiyp, aiaǵyn tartqan sheneýnikterdi kórmedik. Áitpese, Serik Ahmetovtiń ákim bolǵany kúni keshe ǵana edi ǵoi. Budan neni ańǵaramyz? Sońǵy ýaqyttary biliktiń aidynyndaǵy jemqorlardy ustaý klanaralyq tartysqa ulasyp ketkendei me, qalai?..
«Kisisin bir bolystyń bireý sabap,
Bar ma edi statiada kórgen jeriń?» – dep Birjan saldyń óleńin ándetse, tańǵalmaityn shyǵarmyz.
Qazir kez kelgen sheneýnikti qolynan jetektep baryp sot oryndaryna aparyp tapsyrsańyz, tom-tom is qozǵaýǵa bolatyndai...
Iá, báriniń bala-shaǵasy bar. Olardy da túsinýge bolatyn shyǵar. Táýelsizdik jyldary en bailyqqa tumsyq tyǵyp, «baiqamai» artyq asap qoiǵan sheneýnikterimizdiń ótken-ketkenin umytyp, olardyń ómir tarihyn, qyzmet babyn tápsirlep jazatyn jańa dápter arnaý qajet siiaqty. Eger eski dáptermen esep júrgizsek, bilik pen ulttyq kompaniialarda jumys isteitin adam qalmaýy múmkin. Iá, bul ashy da bolsa shyndyq.
Endi negizgi áńgimemizge qaita oralsaq. Sonymen Serik Ahmetov shartty túrde jaza alyp, bostandyqqa shyǵýy múmkin be? Múmkin. Óitkeni qazir Sekeńniń qoldaýshylary Astana qalasyndaǵy kóshelerdiń birin jaýyp, joǵarydaǵylarǵa ses kórsetýde. Kezinde Premer-ministr bolǵan adamnyń sońynda suraýshylary bolatyny zańdy.
Ahmetov isti saiasilandyrmaidy
Serik Ahmetov Úkimet basshysy bolyp taǵaiyndalǵanda, aqparat quraldary onyń klanaralyq toptarmen bailanysy joqtyǵyn alǵa tartyp, maqtaýyn asyra jazdy. Iá, Serik Nyǵmetuly aýzyn aiǵa bilegen apaitós toptarmen ymyralasyp, saiasi salmaǵyn arttyrýǵa áýestenbedi. Degenmen biliktiń býyna mas bolǵan Sekeń ańdaýsyzda bireýlerdiń aldyn orap, aiaǵyn basyp ketýi múmkin.
Eger jaǵdai osylai bolsa, Sekeńniń jazyq jerde súringenin ańǵarý qiyn emes. Bolar is boldy. Endi ótkendi qaitara almaisyń. Endigi jerde Serik Ahmetov tar qapastan bosanyp shyǵýdyń jolyn izdeitini aqiqat. Sot sheshimi shyǵyp, aiypty 10 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrý týraly sheshim shyqqannan keiin Serik Ahmetov Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtan keshirim surap, hat ta jazdy. Ókinishke orai, Serik Nyǵmetulyna Aqordadan kóńil qýantatyndai jaýap bola qoiǵan joq. Endi onyń shashbaýyn kóterýshiler kóshege shyǵyp, bul isti saiasilandyrýǵa kúsh salyp jatqandai.
Qazirgi tańda jemqorlyqpen isti bolǵan sheneýnikter men kásipkerler aiybyn betine basqanda isti saiasilandyryp, ózderin japa shegýshi retinde kórsetýge áýes. Ázirshe Serik Ahmetovtiń jaqtastary isti saiasilandyrǵan joq. Árine isti saiasilandyrý – sońǵy áreket. Biraq Ahmetov mundai qadamǵa barmasy anyq. Eger onyń mundai oiy bolsa, shetelge qashyp qarasyn batyrýshy edi. Sondyqtan bilikpen ymyraǵa kelýge kúsh salady.
Qazirgi tańda jemqorlyqqa shatylyp, qyzmetinen aiyrylǵan atqaminerler bilikke narazy toptyń qarasyn kóbeitip jatqany jasyryn emes. Mundai jandardyń kóbeiýi biliktiń ózine de paidaly emes. Sondyqtan jemqorlyq boiynsha isti bolǵan biraz sheneýnikter aqtalyp, bolmasa shartty túrde jaza alyp bostandyqqa shyǵýy yqtimal.
Talǵat ta aqtalýy múmkin
London olimpiadasynda Qazaqstan sportshylarynyń jarqyrai kórinýine jol ashqan Talǵat myrza óziniń saiasi karerasyn jaqsy-aq bastap edi. Biraq EKSPO-ǵa kelgende súrindi. Aitýly sharaǵa qyrýar qarjy bólgennen keiin elimizdegi sen tur men ataiyn degen myqtylar mai shelpekten úles alý úshin Talǵat Ermegiiaevke salmaq salyp, sońynda ony muzǵa otyrǵyzyp tyndy. Osylaisha ol óziniń saiasi harizmasy qalyptaspaǵandyqtan, yqpaldy toptyń qurbany boldy desek, artyq aitqandyq bolmas edi. Ol endi bostandyqqa shyqqanymen biliktiń bishiginde baiaǵydai jarqyrai almasy anyq. Sondyqtan Talǵat Amangeldiulyn saiasi jaraqat alyp alańnan shyǵý múmkindiginen aiyrylǵan fotbolshyǵa teńeýge bolady.
Jákishev te úmitti
Azýy alty qarys Resei kompaniialaryna qarsy turyp, temir tordyń ar jaǵynan bir-aq shyqqanyn bárimiz bilemiz. Sondyqtan biliktiń Jákishevke taǵy bir múmkindik berýi oryndy bolar edi.
Biraq kezinde Muhtar Ábliazovtyń is-áreketine kepil bolǵan Jákishevke biliktiń ishi jyli qoimasy anyq. Muny erte bastan sezgen E.Jovtis bul iske álemdik qaýymdastyqtyń nazaryn aýdaryp, ońdy nátijege qol jetkizýdi kókseýi oryndy.
Jalpy, sailaýdan keiin bilik transformatsiialaýǵa alǵashqy qadam jasalynýy múmkin. Mundai kezde shalt qimyl men qatqyl sheshimge oryn joq . Endi bas bostandyǵyn alýǵa ańsary aýǵan biraz sheneýnikter joǵaryǵa keshirim hattaryn jazýy múmkin. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta basyna bostandyq surap hat jazýshylar kóbeiip jatsa, tańǵalýdyń jóni joq.
Aitpaqshy...
Kúni keshe ǵana Qaraǵandy oblystyq soty apelliatsiialyq alqasynyń tóraǵasy Rashid Nurmaǵambetov óz sheshimin oqydy.
Sonymen sot Serik Ahmetovtyń jazasyn 10 jyldan 8 jylǵa, Qaraǵandy oblysynyń burynǵy ákimi Baýyrjan Ábdishevtiń jazasyn 5 jyldan 3 jylǵa qysqartý týraly qaýly qabyldady. Sondai-aq, Baýyrjan Ábdishevtiń orynbasary bolǵan Ǵabit Muhambetovtyń, Qaraǵandy qalasy ákiminiń burynǵy orynbasary Aidar Telǵarinniń, «Saryarqa» ÁKK burynǵy departament basshysy Erlan Qisyqovtyń jazasynan múlkin tárkileý týraly talap alynyp tastaldy. «QazAgro» AQ burynǵy basshysy Dýlat Aitjanov pen Qaraǵandy oblysy ákiminiń burynǵy orynbasary Ǵabit Muhambetovtyń jazasy shartty merzimge aýystyryldy.
Nurlan ÁÝBÁKIR
