مينيستر سٶز باسىندا «قازاقستان – 2050» ستراتەگيياسىندا «ەيەل – وتباسىنىڭ تٸرەگٸ, دەمەك, مەملەكەتتٸڭ تٸرەگٸ» دەپ بەلگٸلەنگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى انا مەن بالانى قورعاۋ بولىپ تابىلادى.
– ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ بويىنشا تۇراقتى نەگٸزدە جۇمىس جٷرگٸزۋدە. بيىل ەربٸر قازاقستاندىق وتباسىنىڭ مەملەكەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸنە تەڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن ەلەۋمەتتٸك كودەكس قابىلداندى. ونىڭ نورمالارى ٶمٸردٸڭ بارلىق كەزەڭدەرٸن قامتيدى, سونىڭ ٸشٸندە: تۋعاننان كەمەلەتكە تولعانعا دەيٸن ەلەۋمەتتٸك قولداۋ; ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستاعى جۇمىسپەن قامتۋ; ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ; ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ شارالارى; ٶمٸرلٸك قيىن جاعداي تۋىنداعان كەزدە ەلەۋمەتتٸك كٶمەك; ەگدە جاستاعى بارلىق قولداۋلار قاراستىرىلعان, – دەدٸ سۆەتلانا جاقىپوۆا.
ول بالالارى بار وتباسىلاردى قولداۋ ماقساتىندا قازاقستاندا ەلەۋمەتتٸك كٶمەك پەن ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋدىڭ كٶپ دەڭگەيلٸ جٷيەسٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ايتتى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا وتباسىنىڭ تابىسىنا قاراماستان تاعايىندالاتىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرٸلەتٸن جەردەماقىلار مەن مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنان تٶلەنەتٸن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەرمەن بالالارى بار 2,5 ميلليون وتباسى قامتىلعان.
– اتاپ ايتقاندا, 575 مىڭنان استام وتباسى اي سايىن بٸر جارىم جاسقا دەيٸنگٸ بالا كٷتٸمٸ بويىنشا تٶلەم الادى. ولاردىڭ جارتىسىنان كٶبٸ اۋىلدا تۇرادى. سونداي-اق, 4 جەنە ودان دا كٶپ بالاسى بار 540 مىڭ كٶپبالالى وتباسىنىڭ 280 مىڭنان استامى (52%) اۋىل تۇرعىندارى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ «التىن القا», «كٷمٸس القامەن» ماراپاتتالعان انالاردىڭ 160 مىڭى نەمەسە 67% اۋىل ەيەلدەرٸ.
سوڭعى تٶرت جىلدا جىل سايىن 400 مىڭنان استام بالا, سونىڭ ٸشٸندە 40%-ى اۋىلدىق جەرلەردە دٷنيەگە كەلدٸ. وتباسىنداعى ٷشٸنشٸ, تٶرتٸنشٸ, بەسٸنشٸ جەنە ودان دا كٶپ بالالاردىڭ تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ كٶتەرٸلۋدە, ونىڭ نەتيجەسٸندە 2022 جىلى جيىنتىق تۋۋ كوەففيتسيەنتٸ 3,05-كە جەتتٸ, – دەدٸ سۆەتلانا جاقىپوۆا.
مينيستر مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالاردى تەربيەلەپ وتىرعان انالارعا كٷندٸزگٸ بٶلٸمدەر, وڭالتۋ ورتالىقتارى جەنە ٷيدەگٸ ەلەۋمەتتٸك كٶمەك قىزمەتتەرٸ سيياقتى ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
– بٷگٸنگٸ كٷنٸ اۋىلدىق جەرلەردە وسى قىزمەتتەرگە مۇقتاج 40 مىڭنان استام مٷگەدەكتٸگٸ بار بالا تۇرادى. اتالعان ورتالىقتارعا قول جەتٸمدٸلٸك شەكتەۋلٸ بولعاندىقتان, اۋىلدىق جەردە تۇراتىن ەيەلدەرگە قىزمەت تٷرلەرٸن كەڭەيتۋ جەنە ساپاسىن جاقسارتۋ مەسەلەسٸ ماڭىزدى. قازٸرگٸ تاڭدا بارلىعى 119 ۇيىم جۇمىس جاساۋدا, 7 مىڭنان استام بالا قىزمەت الىپ وتىر.
جاڭا ساياسات ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر ستاندارتتارىن قايتا قاراۋعا جەنە 2025 جىلدان باستاپ جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتٸ ەنگٸزۋگە باعىتتالاتىن بولادى. بۇل ٶزگەرٸستەر, بٸر جاعىنان, كەيبٸر جەكە قىزمەتتەردٸ مونەتيزاتسييالاۋعا, ال ەكٸنشٸ جاعىنان, جەكە سەكتوردى تارتۋ ارقىلى سالانىڭ ينفراقۇرىلىمىن اۋىلدىق جەرلەرگە دەيٸن جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ ەحەقم باسشىسى.
زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋعا توقتالعان سۆەتلانا جاقىپوۆا ەلدە 2,3 ملن زەينەتكەر, ونىڭ ٸشٸندە 1,5 ملن ەيەل تۇراتىنىن جەنە ولاردىڭ 63%-ى (940,6 مىڭ) اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
اۋىل ەيەلدەرٸ ورتاشا ەسەپپەن مەملەكەتتەن 104 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە زەينەتاقى الادى, بۇل ورتاشا رەسپۋبليكالىق مٶلشەردەن 13% - عا تٶمەن.
– بٷگٸندە بارلىق دەڭگەيدەگٸ زەينەتاقىلاردىڭ (بازالىق, ىنتىماقتى زەينەتاقى, جيناقتاۋشى زەينەتاقى) مٶلشەرٸ ەڭبەك ٶتٸلٸنە تٸكەلەي بايلانىستى ەكەندٸگٸنە نازار اۋدارعىم كەلەدٸ. ەڭبەك ٶتٸلٸ 30 جىلدان اساتىن جۇمىس ٸستەيتٸن ەيەلدەر, ەرينە, جوعارى ىنتىماقتى جەنە جيناقتاۋشى زەينەتاقى الادى.
ىنتىماقتى زەينەتاقى مٶلشەرٸ جىل سايىن تٶمەندەيتٸنٸن اتاپ ٶتۋ ماڭىزدى, ٶيتكەنٸ ولاردى تاعايىنداۋ كەزٸندە ەڭبەك ٶتٸلٸ 1998 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيٸن, ياعني جيناقتاۋشى جٷيە ەنگٸزٸلگەنگە دەيٸن ەسكەرٸلەدٸ. بۇل تٶمەندەۋ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى ەسەبٸنەن قالىپتاستىرىلاتىن جيناقتاۋشى زەينەتاقىمەن ٶتەلۋگە تيٸس. الايدا, ەرتە زەينەتكە شىققان كەزدە اۋىل ەيەلٸنٸڭ زەينەتاقى جيناقتارى جەتكٸلٸكسٸز بولادى.
بٸزدٸڭ بٷگٸنگٸ مٸندەتٸمٸز – اتالعان ەيەلدەردٸ جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋدٸڭ بەلسەندٸ شارالارىمەن بارىنشا قامتۋ, ولار پرەزيدەنت جارييالاعان زەينەتاقىنى ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالارمەن بٸرگە بولاشاقتا زەينەتاقىنىڭ بارابار مٶلشەرٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
سۆەتلانا جاقىپوۆا ەلەۋمەتتٸك كودەكسكە سەيكەس مەملەكەت كەمسٸتۋشٸلٸكتٸڭ كەز-كەلگەن تٷرٸنەن قورعاۋعا جەنە كەسٸپ پەن جۇمىس جاساۋ مٷمكٸندٸكتەرٸنٸڭ تەڭدٸگٸنە, جۇمىسپەن قامتۋ جەنە ەڭبەك جاعدايلارىن تاڭداۋعا نەگٸزدەلگەن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىن قامتاماسىز ەتەتٸنٸن ايتتى.
– كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا شەڭبەرٸندە وسى جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنە جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىمەن 278 مىڭ ەيەل, ونىڭ ٸشٸندە 138 مىڭ اۋىل ەيەلدەرٸ قامتىلدى. بارلىعى 180 مىڭ ەيەل جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ٸشٸندە 82 مىڭى تۇراقتى جۇمىسقا, 98 مىڭى مەملەكەت سۋبسيدييالايتىن جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرىلدى, بۇل جۇمىسقا ورنالاستىرىلعانداردىڭ جالپى سانىنىڭ 60%-دان استامىن قۇرايدى, – دەدٸ ول.
ەحەقم باسشىسى 2022 جىلى وقۋدان كەيٸن 13 مىڭعا جۋىق ەيەل گرانت العانىن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ 58 %-ى تەحنيكالىق قۇرالدار مەن تاۋارلار جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ينۆەنتارلاردى الدى, ال 31 %-ى تٶرت تٷلٸك مالىن ساتىپ الىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋدا.
– كەسٸپكەرلٸك باستامالاردى قولداۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. مەسەلەن, بيىل 5 316 گرانت بەرٸلسە, ونىڭ 2 223-ى اۋىلدا تۇراتىن ەيەلدەرگە بەرٸلگەن, بۇل مەملەكەتتٸك گرانت العان ەيەلدەردٸڭ جالپى سانىنىڭ 65%-دان استامىن قۇرايدى. قازٸر جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ٷشٸنشٸ لەك شەڭبەرٸندە گرانتتار بەرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزۋدە.
بۇدان باسقا, زەينەتكەرلٸك جاسقا دەيٸنگٸ ەيەلدەردٸ جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن جۇمىس بەرۋشٸلەر ۇسىناتىن بوس جۇمىس ورىندارىنا 50 جاستان اسقان ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى كٶزدەيتٸن «كٷمٸس جاس» جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. جوبا اياسىندا بيىل 14 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ولاردىڭ جارتىسىن ەيەلدەر قۇرايدى, – دەپ تولىقتىردى مينيستر.
قورىتىندىلاي كەلە سۆەتلانا جاقىپوۆا ەڭبەكمينٸمەن بارلىق ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ شوعىرلاندىرۋ مەسەلەسٸ زەرتتەلٸپ جاتقانىن جەنە اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋ تەتٸگٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا جۇمىس باستالعانىن حابارلادى. جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىس بارىسىندا نەگٸزٸنەن مۇقتاجداردىڭ اتاۋلىلىقتى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, تٶلەم تٷرلەرٸن جٷيەلەۋگە باعىتتالاتىن بولادى.
