اتقارىلعان جۇمىستار – الداعى جىلدارعا ارنالعان باسپالداق
«ەدٸلەتتٸ قازاقستان: بەرٸمٸز جەنە ەرقايسىمىز ٷشٸن. قازٸر جەنە ەردايىم» اتتى سايلاۋالدى باعدارلاماسى بارلىق سالانى قامتىدى. تەۋەلسٸز ەلدٸڭ ەكٸنشٸ باسشىسى تالاي پروبلەمانىڭ باسىن اشىپ ايتىپ, تٷيتكٸلدەردٸ شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.
بٸرٸنشٸ كەزەكتە قاراپايىم حالىقتىڭ مٷددەسٸ قورعالادى دەگەن پرەزيدەنت, ەۋەلٸ ەدٸلدٸك پەن اشىقتىق ورنايتىنىن العا تارتتى. ەرينە, ەدٸلدٸك بار جەردە ٶسٸپ-ٶركەندەۋ بولارى انىق. سوندىقتان دا پرەزيدەنت رەفورمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى جايلى تٷرلٸ سالا ماماندارىنىڭ, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ وي-پٸكٸرلەرٸن بٸلٸپ كٶردٸك. نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرعان ساراپشىلار پٸكٸرلەرٸمەن كەلٸسۋ-كەلٸسپەۋ وقىرماننىڭ ٶز ەركٸ.
نۇرسۇلۋ ەلقوجاەۆا, پروفەسسور, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى: «ەدٸلەتتٸ مەملەكەت قۇرۋعا قادام جاسادىق»
– ەڭ ماڭىزدى دەگەن نەرسە بۇل – «تىڭدايتىن, ەستيتٸن ٷكٸمەت». ەدٸلەتتٸلٸككە قول جەتكٸزۋ سول تىڭداۋدان, ەستۋدەن باستالادى. «ٷكٸمەت تىڭدايدى» دەگەنگە مەن ٶز باسىم كٶزٸم جەتٸپ وتىر. سەبەبٸ, قازٸر كەز-كەلگەن ادام پرەزيدەنتكە ٷندەۋ جولداپ جاتىر. ەلەۋمەتتٸك جەلٸ اشىق, كٸمگە, قاي مينيسترلٸك, قاي مەكەمە بولسىن, قاجەتتٸ ساۋالداردى جٸبەرۋگە مٷمكٸندٸك بار.
ەدٸلدٸك ٸزدەپ ەرەكەت ەتكەن ادامنىڭ بارلىعى زاڭ بويىنشا قورعالىپ جاتىر. ەكٸنشٸدەن, ەلەۋمەتتٸك سالانى دامىتۋ جوسپارى قولعا الىندى. كەلەر ۇرپاقتىڭ قامىن ويلاي باستادىق. 2024 جىلى 200 مىڭنان استام بالا كەمەلەت جاسىنا تولعان سوڭ «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسىنان ٶز قاراجاتىن شەشٸپ الا الادى. پرەزيدەنت ۇلتتىق قوردان بالالارعا قارجى بٶلەتٸن زاڭعا قول قويدى. مۇنداي شارا ەل تاريحىندا بٸرٸنشٸ رەت جٷزەگە اسقالى تۇر. قازٸر بٸلٸم ساپاسىنا دا قاتتى مەن بەرٸلۋدە. جاڭا زاماناۋي مەكتەپتەر سالىنىپ, وقىتۋشىلار, مۇعالٸمدەر مەن تەربيەشٸلەردٸڭ جالاقىسى اناعۇرلىم جوعارىلادى. پرەزيدەنتتٸڭ سايلاۋ الدى باعدارلاماسىندا ايتقان ماقساتتارى مەن جوسپارلارىنىڭ جٷزەگە اسىپ جاتقانىن كٶرٸپ جاتىرمىز.
جومارت سٸمتٸكوۆ, ساياساتتانۋشى: «ۇلت تاريحىنا جاڭاشا كٶزقاراس قالىپتاسۋدا»
– 2023 جىلى ەلٸمٸزدە ٷلكەن قوزعالىستار بولدى. ەڭ بٸرٸنشٸسٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مەملەكەت رەتٸندە ٶز تاريحىن جازۋعا جاڭاشا كٶزقاراسقا بەت بۇردى. ادامزاتتىق تۇرعىدان وبەكتيۆتٸ جازىلاتىن تاريحي پروتسەستٸ بولاشاققا تٷسٸنٸكتٸ, نانىمدى, سەنٸمدٸ تٷردە جازىلاتىن تاريحتىڭ باستاماسى كٶتەرٸلدٸ.
بۇرىنعى كەزدە اكادەمييالىق تۇرعىدا جازىلعان تاريحىمىزدىڭ كەمشٸن تۇستارىن تولتىرىپ, كەڭ اۋقىمدا باعا بەرۋ كەرەك. دٷنيە جٷزٸندە جيناقتالعان, ساراپتامادان ٶتكەن ارحيۆتٸك دەرەكتەرگە, مۋزەيلٸك مەلٸمەتتەرگە, سونىمەن قاتار اۋىزەكٸ تٸلدەگٸ ماتەريالداردىڭ بارلىعى جيناقتالىپ, ٷلكەن عىلىمي ساراپتامادان ٶتٸپ, بٷگٸنگٸ تاڭدا تاريحتىڭ 7 تومدىق ەڭبەگٸ دايارلانۋدا.
سول ماقساتتا ٷلكەن اكادەمييالىق جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. بۇل جوبا پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنىپ, مەملەكەتتٸك حاتشىنىڭ قاراۋىنا بەرٸلدٸ. سونىمەن قاتار, تاريحي قۇپييا قۇجاتتاردىڭ اشىلۋى مەن شەتەلدە جارييالانعان ماتەريالداردىڭ جارىققا شىعۋىنا باسا نازار اۋدارىلدى. بۇل – ۇلتتىق تاريحتى قالىپتاستىرۋدىڭ العاشقى ٸرگەتاسى.
حانگەلدٸ ەبجانوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور: «جاڭا قازاقستان ۇران كٷيٸندە قالماۋى كەرەك»
– ەلٸمٸز كٷردەلٸ ٶزگەرٸستەردٸ, ٸرٸ-ٸرٸ وقيعالاردى باستان كەشٸرۋدە. ەكونوميكادا, ساياساتتا, يدەولوگييادا, مەدەنيەتتە, عىلىمدا بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر بار. ەكونوميكاداعى مونوپولييالىق قاتىناستار, بيلٸكتەگٸ مونوپولييالىق ٷستەمدٸكتەر ازايدى.
قازٸرگٸ وقيعالاردى مازمۇنىنا, نەتيجەسٸنە قاراپ «ارىلۋ» دەپ باعالار ەدٸم. بٸز كەشەگٸ 30 جىلدىڭ قاتەلٸكتەرٸنەن, ٶزٸن اقتاي الماعان باسشىلاردان, جۇمىس ٸستەي المايتىن كادرلاردان, يەدولوگييالىق قاساڭدىقتاردان ارىلىپ جاتىرمىز. جاڭا قازاقستان ۇران كٷيٸندە قالماۋى كەرەك.
جاڭا قازاقستان بارلىق سالادا جاڭا تەحنولوگييانى, ٷلگٸ-ٶنەگەنٸ, ۇلتتىق قۇندىلىقتى الىپ كەلۋ كەرەك. قازاق ايتادى, «بٸر ادام جاققان وتقا 100 ادام جىلىنادى» دەپ. بٸر تۇلعانىڭ ٸستەگەن ەدەمٸ باستاماسى بٷكٸل حالىقتىڭ تاعدىرىنا ەسەر ەتەدٸ. قازاقستان ٶزٸنٸڭ جاسامپازدىعىمەن, جاڭاشىلدىعىمەن ەدٸلەتتٸ بولادى. بٸزدە باسقا جول جوق.
اسقار جۇمادٸلداەۆ, اكادەميك: «باعىتىمىز دۇرىس بولسا, قازاق ەلٸ قارىشتاپ داميدى»
– ەلٸمٸزدە 40 عىلىمي ينستيتۋت بار. قازٸر سونىڭ جارتىسى عانا جۇمىس ٸستەپ تۇر. مەسەلەن د.ا.قوناەۆ ينستيتۋتىندا 800 ادام ەڭبەك ەتسە, قازٸر 80 ادام قالدى. وسى عىلىمي قىزمەتكەرلەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى مەز ەمەس, ماتەريالدىق قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىستى قازاقستان پرەزيدەنتٸنە مەن ايتتىم. قاسىمجومارت كەمەلۇلى بٸردەن كەلٸستٸ. «عىلىمي قىزمەتكەرلەرگە بٸر ٷيدٸ بەرەيٸك», - دەدٸ. وسىنىڭ ٶزٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ عىلىم, تەحنولوگييا, ەكونوميكا سالاسىنا باسا نازار اۋدارىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. ٷنەمٸ ايتىپ جٷرەتٸن مەسەلەم, ول قازاقستان – تەحنوكراتتى ەل بولۋى تيٸس. وسى ۇسىنىسىمدى بٸرٸنشٸ بولىپ قۇپتاعان – توقاەۆ. جاي سٶزبەن ەمەس, ناقتى ٸستەرمەن قولداۋ كٶرسەتتٸ. قازٸر تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك بازاعا اينالدىرۋ جۇمىستارى قارقىن الدى. مەسەلەن «Satbayev University» ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەت بولىپ وتىر. بٸز شيكٸزات ساتۋدان ارىلىپ, ٶز كٶلٸگٸمٸزدٸ, ٶز تەحنولوگييالىق قۇرالدارىمىزدى شىعارۋىمىز كەرەك. پروگرامميست, ينجەنەرلەردٸ دايارلاۋ قاجەت. بۇدان ٶزگە, پرەزيدەنتٸمٸز ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ العا تارتتى. ولار: عىلىمي-گەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىسىن جانداندىرۋ, عىلىم مەسەلەسٸنە كٶڭٸل بٶلۋ, ياعني ٶزٸمٸزگە پايدا ەكەلەتٸن دٷنيەلەردٸ جاساۋىمىز كەرەك. قازاققا زاۋىت, فابريكا سالۋ كەرەك, ٶندٸرٸس وشاقتارىنان شىققان تاۋارلار شەتەلدە سۇرانىستا جٷرەتٸندەي جاعدايعا جەتسەك دەيمٸن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ عىلىم, تەحنولوگييا, ٶندٸرٸس سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى ويلارى مەنٸڭ كٶڭٸلٸمنەن شىقتى. الداعى ۋاقىتتا عىلىم سالاسىن دامىتۋعا ارنايى باعدارلاما ەزٸرلەنەدٸ, قوماقتى قارجى بٶلٸنەدٸ دەپ ايتتى. وسى ايتقاندارىنىڭ بەرٸن الىپ قاراساق, ەلٸمٸز دۇرىس جولمەن كەلە جاتىر. باعىتىمىز دۇرىس بولسا قازاقستان داميدى, العا جىلجيدى.
سماعۇل ەلۋباي, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى: «حالىق ٶز ٷمٸتٸنە, ٶز ارمانىنا قول جەتكٸزسە ەكەن»
– پرەزيدەنت سايلاۋىنان كەيٸن بٸردەن رەفورمالار باستالىپ كەتتٸ. ونىڭ بٸرٸ – پارلامەنتتٸك سايلاۋ بولدى. پارلامەنتتٸك سايلاۋعا ٶز پٸكٸرٸن قورىقپاي ايتاتىن تەۋەلسٸز دەپۋتاتتار كەلدٸ. مەملەكەت باسشىسى: «حالىق ەرتەڭ ەمەس, بٷگٸن باقىتتى بولعىسى كەلەدٸ», - دەگەن بولاتىن. ياعني بيلٸك جەدەلدەتٸپ حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن كٶتەرۋگە مٸندەتتٸ. بۇعان دەلەل, پرەزيدەنتٸمٸز سوڭعى جولداۋىندا «قازاقستاندا 1 ملن 800 مىڭ ادام 50 مىڭ تەڭگەگە قاراپ وتىر», - دەپ ايتتى. ول دەگەنٸمٸز حالقىمىزدىڭ ٷلكەن بٸر بٶلٸگٸ كەدەيشٸلٸك جاعدايدا ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر. بٸز وسى مەسەلەنٸ تەز ارادا شەشۋٸمٸز قاجەت. سوندا عانا ەلدٸڭ جاعدايى دۇرىستالادى. حالىق ٶز ٷمٸتٸنە, ٶز ارمانىنا قول جەتكٸزە الادى دەپ ويلايمىن.
ابزال مالباسقانوۆ, فتيزيوحيرۋرگ, پۋلمونولوگ: «مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفورمالارى مەديتسينا سالاسىن العا جىلجىتتى»
ٶزٸم ەڭبەك ەتەتٸن سالام جايلى ايتسام, سوڭعى جىلدارى مەديتسينا سالاسىندا العا ٸلگەرٸلەۋ بار. جاڭا ەمحانالار كٶپتەپ سالىنۋدا. كٶپشٸلٸگٸندە كومپيۋتەرلٸك توموگرافييا بار, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. جاس ماماندارعا جاعداي جاسالۋدا. پرەزيدەنتتٸڭ باعدارلاماسىندا اۋىلدىق جەرلەردەگٸ ەمحانالار مەن امبۋلاتورييالىق پۋنكتتەردٸ دامىتامىز دەلٸنگەن. اۋىلداعى اعايىن ەم ٸزدەپ قالاعا جەتە الماي قالىپ جاتادى. وسى جايتتى ەسكەرٸپ, پرەزيدەنتٸمٸز مەديتسينا سالاسىندا كٶپتەگەن وڭ ٶزگەرٸستەردٸ ەنگٸزۋگە تالپىنۋدا. بۇرىن سۋپەرپرەزيدەنتتٸك باسقارۋ بولسا قازٸر ول جوق. پرەزيدەنتٸمٸز ٶزٸ دە پارتييادان شىعىپ كەتتٸ, بٸرەۋدٸ ارتىق كٶرٸپ, كەلەسٸ بٸرەۋٸن كەم كٶرۋ دەگەن جوق. وسى تۇسى مەنٸڭ كٶڭٸلٸمە قوندى. قازٸر بٸزدٸڭ ەلگە ەڭ كەرەگٸ – تىنىشتىق. زامان تىنىش بولسا, بەرٸ بٸرتٸندەپ رەتتەلەدٸ دەگەن ويدامىن.
پٸرٸلەردٸ جيناعان ساندۋعاش رايىم
