قر پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى, حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ سامات نۇرتازا اەس-تٸڭ ەلٸمٸزگە ينۆەستورلار تارتۋ مەسەلەسٸنە ەسەرٸ تۋرالى باياندادى. ول شەتەلدٸك ينۆەستورلار ٷشٸن ەلٸمٸزدەگٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ قۋاتى ٶتە ماڭىزدى ەكەنٸن العا تارتتى.
ەلٸمٸزدٸڭ جەر اۋماعى ٶتە ٷلكەن, ەلەمدە 9-ورىن الاتىنىمىز بەلگٸلٸ. قازاقستاننىڭ باتىسى مەن سولتٷستٸگٸن, شىعىسىن ەنەرگييامەن قامتاماسىز ەتكەنٸمٸزبەن وڭتٷستٸكتە ەنەرگييا تاپشىلىعى مەسەلەسٸن جويا الماي وتىرمىز. وڭتٷستٸكتە قازاقستان حالقىنىڭ ەلۋ پايىزى ٶمٸر سٷرەدٸ. سول ەلۋ پايىزىنا ەنەرگييا تاپشىلىعى جىلدان جىلعا قاتتى سەزٸلٸپ كەلەدٸ. بٸرقاتار ازاماتتار نەگە جەل, كٷن, سۋ, گاز جەنە كٶمٸر ارقىلى ٶندٸرٸلەتٸن دەستٷرلٸ ەنەرگييا كٶزدەرٸن جاڭعىرتپاسقا دەپ پٸكٸر بٸلدٸرەدٸ. بٸز ٶكٸنٸشكە قاراي گازى ەمەس مۇنايى كٶپ ەلمٸز. گازدى كەرٸسٸنشە ٶزگە ەلدەردەن ساتىپ الامىز. كٶمٸرٸمٸز كٶپ بولعانمەن, بٸز سيياقتى دامىپ, حالقىنىڭ سانى ارتىپ كەلە جاتقان ەل ٷشٸن ول جەتكٸلٸكتٸ ەمەس. ونىڭ ەكولوگييالىق كەرٸ ەسەرٸ تاعى بار, تٸپتٸ سوڭعى جىلدارى اپپاق قاردىڭ نە ەكەنٸن ۇمىتىپ قالدىق.
سونىمەن قاتار كٶپ ادامداردا چەرنوبىل اپاتىنا بايلانىستى قورقىنىش بار. ونداعى اەس-تٸڭ مودەلٸ ەسكٸ تٷرٸ بولاتىن. ال فۋكۋسيماداعى جاعدايدا مۇحيت سۋى 13 قابات ٷيدٸڭ دەڭگەيٸندەي بيٸككە كٶتەرٸلگەن. بۇل رەتتە بٸزدە ونداي مۇحيت سۋلارى جوق ەكەنٸن بٸلەسٸز. ەلٸمٸزدە ٶزەندەر تاپشى, سوندىقتان گيدروستانسالاردى دا دامىتۋ قيىن. قازٸرگٸ قولدانىستاعى ەنەرگييا كٶزدەرٸ بٷگٸن بار, ەرتەڭ جوق نەرسە, سول سەبەپتٸ بٸزگە اەس قاجەت ەكەنٸ سٶزسٸز.
سونىمەن قاتار كٶپتەگەن جەكە ينۆەستورلار جالپى ورتالىق ازيياعا كەلٸپ, ٶندٸرٸس ورىندارىن سالامىز دەسە وعان قۇشاعىمىز اشىق, سالاتىن جەرٸمٸز دايىن بولعانمەن, جەمە-جەمگە كەلگەندە ولاردى ەڭ بٸرٸنشٸ كەرەگٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن تولىق قامتاماسىز ەتە الماي قالامىز دا سودان ولار بٸزگە كەلٸپ قارجى قۇيىپ, جوبا باستاۋعا بەتتەمەي قويادى. ال ينۆەستور كەلمەگەن ەلدٸڭ ەلەمدە بەدەلٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ كٷشتٸ بولمايدى. سەبەبٸ بٸر ەلگە ينۆەستيتسييا قۇيعان كومپانييا ٶزٸنٸڭ قامى ٷشٸن بولسا دا سول ەلدەگٸ ساياسي, ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ تۇراقتى بولۋىنا مٷددەلٸلٸك تانىتادى.
قازٸر سونداي-اق اەس-تٸ قاي مەملەكەت سالادى دەگەن سۇراق كٶپشٸلٸكتٸ جيٸ مازالايدى. ەگەر رەفەرەندۋمدا اەس سالۋ تۋرالى وڭ شەشٸم قابىلدانسا, قازٸر ٷمٸتكەر بولىپ تۇرعان تٶرت مەملەكەت – قىتاي, كورەيا, رەسەي جەنە فرانتسييا ەلدەرٸنٸڭ بٸرەۋٸن تاڭدايدى نەمەسە كونسورتسيۋم رەتٸندە, ياعني ەر مەملەكەت ستانسانى بٶلٸپ سالادى, بٸرەۋٸ قورعانىن, بٸرٸ رەاكتورىن, تاعى بٸرٸ باسقا دا بٶلٸكتەرٸن سالادى. بۇل مەنٸڭ جەكە پٸكٸرٸم.
رەفەرەندۋمدا بەرٸ «يە» دەگەننٸڭ ٶزٸندە اەس بٸردەن قازٸر سالىنايىن دەپ جاتقان جوق, وعان 10 جىلدان استام ۋاقىت كەتەدٸ. بولاشاق ۇرپاعىمىز ەنەرگييا تاپشىلىعىن كٶرمەي, بٸرەۋدەن ساتىپ الۋعا مۇقتاج بولماي ٶمٸر سٷرۋٸ ٷشٸن قازٸر دۇرىس شەشٸم قابىلداۋىمىز كەرەك. جەرٸمٸزدٸڭ اۋماعى تىم ٷلكەن بولعاندىقتان تٸپتٸ بٸزگە بولاشاقتا بٸر اەس-تٸڭ ٶزٸ ازدىق ەتەدٸ. تٷبٸندە اقىلعا جەڭدٸرسەك, ەلدە بٸرنەشە اتوم ستانساسىن سالۋ قاجەت بولادى. جالپى دامۋشى ەل رەتٸندە بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە اەس سالۋ قاجەتتٸلٸگٸ ارتىپ كەلەدٸ, تٸپتٸ ونى سالۋ ۋاقىتىنان كەشٸگٸپ تە جاتىرمىز. قازاقستاندا ٶمٸر سٷرەتٸن 20 ملن حالىقتىڭ ٸشٸندە 12 ملن ادامنىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار. سول ازاماتتار بيىل 6 قازاندا ٶتەتٸن رەفەرەندۋمدا جالپى ۇلت بولىپ, بٸر دۇرىس شەشٸمگە كەلەدٸ دەپ سەنەمٸن.
