اقشولاقوۆتىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي قازاقستانداعى وتىن باعاسى ٸرگەدەگٸ كٶرشٸ-قولاڭعا قاراعاندا ايتارلىقتاي ارزان: ەلەمدەگٸ جانارمايى سۋ تەگٸنگە ساۋدالاناتىن 10 ەلدٸڭ ساپىندامىز.
تەرٸسكەيدەگٸ كٶرشٸمٸز باعاداعى ايىرماشىلىقتىڭ "قىزىعىن" كٶرٸپ وتىر. توعىز جولدىڭ تورابىنداعى قازاقستاندى باسىپ ٶتەتٸن شەتەلدٸك كٶلٸكتەر بٸزدەگٸ ديزەلدٸڭ باعاسىن كٶرگەندە تاڭ-تاماشا بولادى.
ايتالىق, رەسەيدەگٸ ديزەلدٸڭ ورتا باعاسى ليترٸنە 345 تەڭگە, بٸزدەن 45 پايىزعا قىمبات. قىرعىزستانداعى باعا 64 پايىزعا جوعارى (ليترٸنە 390 تەڭگە), ٶزبەكستانداعى باعا بٸزدەن ەكٸ ەسە قىمبات - ليترٸنە 480 تەڭگە.
"ترانزيتتٸك كٶلٸكتەر ديزەلگە سۇرانىستىڭ ٶسۋٸنە باستى سەبەپكەر. بىلتىر شەتەلدٸك ترانزيتتٸك كٶلٸكتەر تۇتىنعان ديزەل كٶلەمٸ شامامەن 150 مىڭ توننانى قۇرادى, بۇدان باسقا كٶزدەن تاسا, "سۇر ەكسپورتپەن" كەتكەن وتىننىڭ كٶلەمٸ شامامەن 200 مىڭ توننا", – دەپ اشىندى اقشولاقوۆ.
قازاقستانداعى ارزان ديزەلدٸ الىپ-ساتىپ جاتقاندار كٶل-كٶسٸر پايداعا كەنەلگەن. ەرتٷرلٸ ايلا-امالعا سالىپ, قازاقستاندىق ارزان وتىندى شەتەلگە ساتقاندار جىلىنا 140 ملن دوللارعا جەتەقابىل تابىس تاپقان.
جاڭا قازاقستان ديزەل شىعارۋعا كەندە ەمەس. مەسەلەن بىلتىر ٶندٸرٸلگەن ديزەلدٸڭ كٶلەمٸ 5,2 ملن توننانى قۇراپ, رەكورد ورناتقان, سولاي بولا تۇرا ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار ٶڭٸرلەرگە جانارمايعا جارىماي وتىر.
اقشولاقوۆتىڭ مينيسترلٸگٸ 350 مىڭ توننا كٶلەمدەگٸ دەفيتسيتتٸ (قىسقى دت قوسپاعاندا) قىمبات باعاداعى يمپورتتىق وتىنمەن جابۋعا مەجبٷر بولعان.
اقشولاقوۆتان inside:
جٷك كٶلٸكتەرٸ قوسىمشا تسيستەرنالارمەن جابدىقتالعان فاكتٸلەر تٸركەلدٸ. وسىلايشا, بٸر جٷك كٶلٸگٸ بٸردەن بٸر توننادان تٶرت تونناعا دەيٸن جانارماي قۇيا الادى.
ەگەر مۇنداي فۋرا قازاقستاندا جانارماي قۇيىپ, ٶزبەكستانعا «اعىزۋعا» بارسا, 1 توننادان 700 دوللار تابۋعا بولادى; ەگەر ول قىرعىزستانعا بارسا – 250 دوللار. رۇقسات ەتٸلگەن 300 ليتردٸ تولتىرىپ, تٶگٸپ تاستاساڭىز دا, تابىس بەرٸبٸر ٶتە جوعارى (كٸرٸستٸلٸك 50% - دان 120% - عا دەيٸن).
...
مينيسترلٸك ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا بىلتىر رەسەيدٸڭ بٶلشەك ساۋداسىنداعى ديزەل باعاسى قازاقستانمەن تەڭەسٸپ, ارزانداعان. سول كەزدە رەسەيمەن شەكارالاس ٶڭٸرلەردە وتىن ساتۋ كٶلەمٸ كٷرت ازايعان, بىلايشا ايتقاندا قازاقستاننان جانارماي شىعارۋ تيٸمسٸز بولىپ قالعان.
«الايدا بيىل باعاداعى ايىرماشىلىق ايقىن بٸلٸنە باستادى. رەسەيمەن شەكارالاس ٶڭٸرلەردە ديزەلدٸ تۇتىنۋ كٶلەمٸ 15 پايىزعا ارتقان.
بۇعان توقتاۋ سالماساق, ونسىز دا شەتەل اسىپ جاتقان قازاقستاندىق ديزەلدٸڭ كٶلەمٸ ارتىپ, بيىلدىڭ ٶزٸندە 850 مىڭ توننا دەفيتسيتكە ۇشىرايمىز. ەل-ەزٸر بار مٷمكٸندٸگٸمٸزدٸ سارقا پايدالانىپ جاتىرمىز. الداعى 6 جىلدا (شىمكەنت زاۋىتىن كەڭەيتكەنشە, رەد.) ديزەل كٶلەمٸن بٸرنەشە ەسە ارتتىراتىن مٷمكٸندٸك جوق.
توق ەتەرٸن ايتقاندا باسقا ەلدەردٸڭ ەكونوميكاسىن ارزان وتىنمەن سۋبسيدييالاندىرىپ, ۇلتتىق مٷددەمٸزگە زييان تيگٸزٸپ جاتىرمىز», – دەدٸ مينيستر.
...
ٷكٸمەت وسى كٷنگە دەيٸن اي قارادى ما سوندا? اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا مينيسترلٸك قول قۋسىرىپ وتىرماعان. اتاپ ايتقاندا, جاڭا قازاقستاندا:
– جانارمايدى تەمٸر جول جەنە كٶلٸكپەن شىعارۋعا تىيىم سالىنعان;
– رەسۋرس يەلەرٸنە جانارمايدى تٸكەلەي جانارماي ستانتسييالارىنا ساتۋعا مٸندەتتەيتٸن زاڭنامالىق نورمالار قابىلدانعان;
– مۇنايدى جەتكٸزۋ جەنە مۇناي ٶنٸمدەرٸن ساتۋ كەزٸندەگٸ ٶنٸمسٸز دەلدالدار الىنىپ تاستالعان.
سولاي بولا تۇرا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ «كٶلەڭكەلٸ ەكسپورتتى» اۋىزدىقتاي الماي وتىر. ەشبٸر شەكتەۋدەن قايىر بولماعان.
اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا باعاداعى جەر مەن كٶكتەي الشاقتىقتى جويمايىنشا كٶرشٸ ەلدٸڭ كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸلەرٸن "اسىراۋدى" جالعاستىرا بەرەمٸز, ول جاقتان اعىلاتىندار دا ارتا بەرەدٸ. كٷندەردٸڭ كٷنٸ بۇل جاڭا قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن تۇرالاتىپ, جارعا جىعادى.
...
سٶي دەگەن مينيستر جانارماي نارىعىنداعى ارزان باعا - مۇناي-گاز سالاسىنا ينۆەستيتسييا تارتۋعا, گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋگە, رەسۋرستىق بازانى تولىقتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەي تۇرعانىن قىنجىلا حابارلادى.
مۇنى شەشۋدٸڭ جالعىز جولى – باعانى كٶتەرۋ.
"ٸشكٸ نارىقتاعى جانارماي تاپشىلىعىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن باعاداعى ايىرماشىلىقتى جويۋ قاجەت. مۇنداي شەشٸم قابىلداۋ وڭاي بولمادى, الايدا ودان ٶزگە امال جوق. ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قازٸردەن باستاپ قامداۋىمىز قاجەت. جانار-جاعارمايدان تارىعىپ, كٶرشٸلەرگە الاقان جاياتىن كٸرٸپتار كٷيگە تٷسپەۋٸمٸز كەرەك", – دەدٸ اقشولاقوۆ.
مينيستر بٶلشەك ساۋداداعى جانارماي باعاسىن كەلەسٸدەي ەتٸپ كٶتەرۋدٸ ۇسىندى:
- اي-92 ي اي-93 ماركالى بەنزينگە باعانى ليترٸنە 182-187 تەڭگەدەن 205 تەڭگە قىلۋ (ٶڭٸرگە بايلانىستى), ٶسٸم – 11%;
- ديزەل وتىنىنىڭ باعاسىن ليترٸنە – 295 تەڭگەگە, ورتاشا ەسەپپەن ٶسٸم – 20 پايىز. قازٸر ٶڭٸرگە بايلانىستى باعا 230 تەڭگەدەن 260 تەڭگەگە دەيٸن بولىپ تۇر.
