جىل باستالعالى بەرٸ قازاقستاندا كٶپتەگەن ساياسي رەفورمالار مەن ەلەمدٸك دەڭگەيدە سالماقتى ساياسي شەشٸمدەر جاسالىپ جاتىر. بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشى ەمٸرجان قوسانوۆتان «قالا مەن دالا» گازەتٸنە العان سۇحباتىمىزدا ەڭگٸمەنٸ بٸردەن وسى تاقىرىپتاردان باستادىق.
– ەمٸرجان مىرزا, سۇحباتىمىزدى ٶتكەن اپتادا باق بەتٸندە جاپپاي تالقىلانعان قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ اق ٷي قوجايىنىمەن كەزدەسۋٸنەن باستاساق. «بەيبٸتشٸلٸك كەڭەسٸ» قانداي ۇيىم? 1 ملرد دوللار بەرٸپ كٸرەتٸندەي قاجەتتٸلٸك بار ما قازاقستان ٷشٸن?
– شىنىن ايتايىقشى, اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ بيلٸك باسىنا كەلٸپ, سىرتقى ساياساتقا تازا بيزنەس رەتٸندە قاراپ («باج سالىعىن پەلەنشە پروتسەنتكە كٶتەرە سالامىن», «ىمىراعا» («سدەلكا») كەلسەك قانا, مەسەلە شەشٸلەدٸ»), ۆوليۋنتاريزم مەن سۋبەكتيۆيزمگە سالىنعالى بۇعان دەيٸن ەلەمدٸك ارحيتەكتۋرانىڭ نەگٸزٸ بوپ كەلگەن بارشاعا ورتاق ەرٸ مٸندەتتٸ كەلٸسٸمشارتتار مەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ بىت-شىتى شىقتى. بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى سەكٸلدٸ بٸرەگەي ۇيىم قازٸرگٸ سوعىستار مەن قاقتىعىستار تۇسىندا مٷلدەم دەرمەنسٸز بوپ قالدى. ەرينە, اقش سەكٸلدٸ سۋپەردەرجاۆانىڭ حالىقارالىق ساياساتتاعى ورنى بٸر تٶبە, ونىڭ ەلەۋەتٸمەن بٸرٸككەن ەۋرووداق پەن قىتايدان باسقا ەشكٸم تەڭەسە المايدى. سول سەبەپتٸ ترامپ ەلەمدٸك ساياساتقا ٶز قالاۋىنشا, دەۆەلوپەر-بيزنەسمەن رەتٸندە قاراپ, دٷنيەنٸڭ استاڭ-كەستەڭٸن شىعارىپ جاتىر.
گازا مەسەلەسٸمەن اينالىسۋى تيٸس «بەيبٸتشٸلٸك كەڭەسٸ» سەكٸلدٸ ۇيىمدى ٶزٸ قۇرىپ, ٶزٸ باسقارىپ, كٸم وعان مٷشە بولا الاتىنىن ٶزٸ عانا شەشەتٸنٸ, وعان كٶپتەگەن بەدەلدٸ ەلدەردٸڭ ەنبەۋٸ بۇل ورگاننىڭ بولاشاعىنا كٷمەنمەن قاراۋعا مەجبٷر ەتەدٸ.
– وندا بٸز نەگە ونداي ۇيىمعا مٷشە بولدىق?
– قازاقستاننىڭ وعان مٷشە بولۋىنىڭ ەكٸ سالدارى بار. بٸر جاعىنان, ەرينە, اقش-پەن قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ جاقسارا تٷسۋٸنە وڭ ەسەر ەتەدٸ. الايدا ەكٸنشٸ جاعىنان, ەلەمدٸك ساياساتتاعى «ترامپومانيياعا» قارسى ەرٸ وسى ۇيىمعا ەنبەگەن الدىڭعى قاتارلى ەلدەرمەن اراقاتىناسىمىزعا ٶز سالقىنىن تيگٸزۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. مەسەلەن, ول كەڭەس بۇۇ-نىڭ ورنىن الماستىرا الاتىنىن ترامپتىڭ ٶزٸ ايتىپ وتىر. تراپمتىڭ كەيبٸر ەكٸۇداي باستامالارىنا وسى كەڭەس مۇرىندىق بولىپ, قازاقستان سونى قولداپ جاتسا, تاعى دا ۇياتقا قالامىز.
ٶز باسىم, اقش-تاعى ترامپ زامانى وسى جىلدىڭ قاراشاسىندا ٶتەتٸن اقش كونگرەسٸنٸڭ سايلاۋىنان كەيٸن, ترامپ ول زاڭ شىعارۋشى ورگانداعى مونوپوليياسىنان ايرىلعاننان كەيٸن كٷرت ٶزگەرەدٸ دەپ ويلايمىن. ونى دا كٶرە جاتارمىز.
اتىشۋلى بٸر ميلليارد دوللارعا كەلسەك, رەسمي اقپاراتقا ساي, قازاقستان ونى تٶلەگەن جوق. جەنە دە ول سوما «بەيبٸتشٸلٸك كەڭەسٸنٸڭ» تۇراقتى مٷشەسٸ بولۋ ٷشٸن قاجەت. ال مەنٸڭ بولجاۋىمشا, ترامپ بيلٸكتەن كەتكەننەن سوڭ, ول كەڭەس تە تاراپ كەتەدٸ.
– «بەيبٸتشٸلٸك كەڭەسٸ» ۇيىمى اينالامىزداعى انتالاعان كٶرشٸلەردەن قازاقستاننىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرە الا ما?
– قىزمەتٸ و باستان گازا سەكتورىندا بەيبٸتشٸلٸك جوسپارىن جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان بۇل كەڭەستٸڭ مانداتى بٸرشاما ۇلعاياتىن تٷرٸ بار. تٸپتٸ بۇۇ اينالىسۋى تيٸس شارۋامەن شۇعىلدانۋى دا عاجاپ ەمەس. سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بەرۋ ٷشٸن «بەيبٸتشٸلٸك كەڭەسٸنٸڭ» قۇرىلتاي قۇجاتتارىمەن تانىسۋ كەرەك بولار. دەسەك تە, مەملەكەتتٸك ەگويزم سالتانات قۇرعان مىنا زاماندا بٸر ەل باسقا ەلدٸڭ جەرٸن قورعاۋ ٷشٸن ٷشٸنشٸ ەلمەن سوعىسادى دەگەنگە ٶز باسىم سەنە قويمايمىن. ونىڭ ٷستٸنە, حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ ۋاعدالاستىقتاردىڭ قۇنىن تٷككە جاراماي قالعان بۇۇ جارعىسى مەن بۋداپەشت كەلٸسٸمٸ كٶرسەتٸپ وتىر ەمەس پە? سول سەبەپتٸ سىرتقى قاۋٸپتەردەن ساقتانۋ – ٶزٸمٸزدٸڭ تٶل ٸسٸمٸز بوپ قالادى.
– قىزىلوردادا ٶتكەن قۇرىلتاي تۋرالى بٸرەر سۇراق. ۆيتسە-پرەزيدەنت لاۋازىمىن قايتارۋعا قانداي قاجەتتٸلٸك بولدى دەپ ويلايسىز? پرەزيدەنتتٸڭ كەڭەسشٸسٸ مەن ۆيتسە-پرەزيدەنت لاۋازىمىنىڭ سالماعى مەن كونستيتۋتسيياداعى زاڭدى قۇقىقتارىن (مەرتەبەسٸن) سالىستىرۋعا كەلە مە?
– ٶتكەندەگٸ سۇحباتىندا پرەزيدەنت توقاەۆ: «مەن قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتتٸك باسقارۋ ٷلگٸسٸندەگٸ مەملەكەت ەكەنٸن بٸرنەشە رەت ايتتىم», - دەگەن بولاتىن. سوندىقتان ٶز باسىم ۆيتسە-پرەزيدەنت لاۋازىمىنىڭ ەلگە قايتا ورالۋىنىڭ ٷش سەبەبٸ بار دەپ ويلايمىن.
بٸرٸنشٸدەن, بٸر ەمەس, ەكٸ باسشى باسقاراتىن بيلٸك تارماعى, شىنىمەن دە, كٷشەيە تٷسەتٸنٸ انىق. ەكەۋٸنٸڭ اراسىندا كيكٸلجٸڭ بولا قويماس, ولاي بوپ جاتسا, پرەزيدەنت بٸر سەتتە ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸ ورنىنان الىپ تاستاي الادى, ٶيتكەنٸ بٸزدٸڭ ۆيتسە-پرەزيدەنت باسقا ەلدەردەگٸ سەكٸلدٸ پرەزيدەنتپەن بٸرگە سايلانبايدى, ياعني ونىڭ بٷكٸلحالىقتىق سەنٸم مانداتى بولمايدى, فۋنكتسيونالىنا قاراساڭ, ول قازٸرگٸ مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن تٷرٸ عانا.
ەكٸنشٸدەن, دەسەك تە, ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ ساياسي جۇلدىزى جاناتىن بٸر كەزەڭ بار. ول – پرەزيدەنت بەلگٸلٸ بٸر جاعدايعا بايلانىستى ٶز مٸندەتٸن اتقارا المايتىن كەز. پرەزيدەنت توقاەۆ بۇرىنعى ساياسي ستاتۋس-كۆونى (ياعني بيلٸك ۋاقىتشا بولسا دا, سەنات تٶراعاسىنا كٶشەتٸن باپتى) ٶزگەرتٸپ, ەكٸ ايدىڭ ٸشٸندە پرەزيدەنت سايلاۋىن ٶتكٸزۋ كەرەك دەپ جاتىر. سول كەزدە بيلٸك دە-فاكتو ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ قولىنا كٶشەدٸ, بيلٸكتٸڭ باسقا تارماقتارىنىڭ باسشىلارى ونىمەن ساناسۋعا مەجبٷر بولادى.
ٷشٸنشٸدەن, ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدە ساياسي شەشٸمدەر, سونىڭ ٸشٸندە كەلەسٸ پرەزيدەنتتٸڭ كانديداتۋراسىن بەلگٸلەۋ ەلٸ دە بٸر ادام – پرەزيدەنتتٸڭ قولىندا قالىپ وتىر. مٸنە, قۇقىقتىق توسقاۋىل بولماسا, پرەزيدەنتتٸڭ ٶزٸ عانا تاعايىندايتىن ۆيتسە-پرەزيدەنت بەلگٸلٸ بٸر جاعدايدا بولاشاق پرەزيدەنت بوپ شىعا كەلۋٸ دە عاجاپ ەمەس.
– بۇل لاۋازىمعا قوعامدا ەرتٷرلٸ كانديدات لايىقتى دەگەن پٸكٸرلەر ايتىلىپ جاتىر, سٸزدٸڭ ويىڭىزشا, كٸم تاعايىندالۋى مٷمكٸن جەنە بولاشاق كانديداتتىڭ قانداي كريتەرييٸنە قاراپ تاڭداۋ جاسالادى: ٸسكەرلٸگٸ مەن قوعامداعى بەدەلٸنە مە, ەلدە گەوگرافيياسى مەن بيوگرافيياسىنا مەن بەرٸلە مە?
– بۇل ٶزٸ بٸزدٸڭ قوعامعا تەن قىزىق ەرٸ كٷلكٸلٸ جاعداي دەر ەدٸم. بايقاپ وتىرسام, ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸككە تالاس وسى كٷننەن باستالىپ كەتكەن سيياقتى. سونىڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ – ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ەرتٷرلٸ بولجاۋلار مەن ۇسىنىستار, «ەر بالشىقشى ٶز باتپاعىن ماقتايدىنىڭ» كەرٸ بوپ تۇر! ٸشٸندە ٶزٸڭٸز ايتىپ وتىرعان «گەوگرافييا دا, بيوگرافييا دا» بار. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدەگٸ ساياسي سانانىڭ دەڭگەيٸ سونداي, تىم قارابايىر بولىپ تۇر.
جەنە دە ول باستاماشىلار بٸر نەرسەنٸ ۇمىتىپ كەتكەن سيياقتى: بٸز دە الدىن الا اتى اتالىپ, كٶزگە تٷسكەن كەز كەلگەن تۇلعانىڭ قارسىلاستارى سول كٷننەن باستاپ, ونىڭ قۇيرىعىنا قوڭىراۋ ٸلۋگە تىرىسىپ, مەسەلەسٸن ماي شاممەن قاراپ, ارتىن شۇقي باستايدى. سول سەبەپتٸ بٸزدٸ الداعى ۋاقىتتا كەسكٸلەسكەن, ەشكٸمدٸ ايامايتىن «كومپروماتتار مايدانى» كٷتٸپ تۇر! تالاي قولدان جاسالعان, تەك قىزمەتٸمەن عانا ساياسي سالماققا يە بولعان «اۆتوريتەتتەردەن» ايىرىلىپ قالۋىمىز دا عاجاپ ەمەس! بٸرازى لاۋازىمىنان تٷسٸپ قالسا, قوعامدىق سانا مەن ورتادا تٷك بولماي قالادى. ونى ولاردىڭ ٶزدەرٸ دە بٸلەدٸ, سوندىقتان بٷگٸنگٸ قىزمەتتەرٸنەن ايىرىلىپ قالماۋ ٷشٸن بەرٸنە بارادى.
– سەنات تاراتىلىپ, بٸر پالاتالى پارلامەنتكە بٸرٸكتٸرٸلۋٸنەن اقوردا نە ۇتپاقشى: ەكونوميكالىق ٷنەم جاساۋ ما ەلدە ساياسي سەبەبٸ بولدى ما?
– جي-عا جٷگٸنسەك, ەربٸر سەناتوردىڭ ايلىعى, كٶمەكشٸلەرٸ, كٶلٸگٸ مەن ٸسساپارىنا جىل سايىن 160-180 ميلليون تەڭگە, ال جالپى سەناتتى قارجىلاندىرۋعا جىل سايىن 9 ميلليارد تەڭگە جۇمسالادى ەكەن. ەرينە, از اقشا ەمەس.
دەسەك تە, بۇل شەشٸمنٸڭ قارجىلىق استارىنان گٶرٸ ساياسي سەبەبٸ باسىمىراق شىعار. قازاقستان – ۋنيتارلى مەملەكەت, سول سەبەپتٸ پارلامەنتتٸڭ بٸر پالاتالى بولعانى زاڭدى. سەناتتىڭ دا ٶز وبالى جوق: زاڭ شىعارۋشى ورگان رەتٸندە ول ٶز حالقىمەن, ونىڭ كٷندەلٸكتٸ مۇڭ-مۇقتاجىمەن بٸرگە بولدى دەپ ايتا المايمىز, كٸلەڭ بۇرىنعى شٸكٸرەيٸپ قالعان ەكٸمدەر مەن مينيسترلەر, نە باسقا لاۋازىمدىلاردان قۇرالعان ول «پاركەتتٸ ورگان» بوپ قالدى. ەسكٸ قازاقستاننىڭ سيمۆولى ٸسپەتتەس ونى تاراتۋ تۋرالى سٶز قوزعالعاندا «جوق, بٸزگە سەنات كەرەك!», - دەپ ەشكٸم كٶشەگە شىعا قويعان جوق. سەناتورلاردىڭ ٶزٸ دە ٷنسٸز قالدى, ەڭ بولماسا, بٸرەۋٸ «بٸز مەملەكەتكە ادال قىزمەت ەتٸپ جاتىرمىز, ساياسي جٷيەدە سەنات سىندى ورگان قاجەت!», - دەپ مٸنەز تانىتۋعا جارامادى.
الايدا, ارتىق قىلامىن دەپ تىرتىق قىلىپ المايىق: ەندٸ پارلامەنت تەك قانا پارتييالىق تٸزٸمدەرمەن سايلاناتىن بولادى, بٸر مانداتتى وكرۋگتەردە جەڭٸسكە جەتكەن, ياعني ناقتى اۋىل-ايماقتىڭ مٷددەسٸن قورعايتىن دەپۋتاتتار بولمايدى. سول سەبەپتٸ بولاشاق پارتييالىق تٸزٸمدەردە مٸندەتتٸ تٷردە جەنە تەڭ دەرەجەدە ٶڭٸر ٶكٸلدەرٸ بولاتىنداي زاڭ قابىلدانۋى كەرەك, ەيتپەسە, پارلامەنت تەك استانالىقتار مەن الماتىلىقتاردان قۇرالىپ كەتۋٸ ىقتيمال.
– ەلەمدٸك ساياساتتا ٷلكەن ويىنشىلار ويىنى مىڭ قۇبىلىپ تۇر. قازاقستان پرەزيدەنتٸ ترامپپەن تٷس شايىسپاي, سي تسزينپينمەن سىيلاسىپ, پۋتينمەن ەسكٸ دوس رەتٸندە قارىم-قاتىناس جاساپ وتىرعانى انىق. بەرٸنٸڭ كٶڭٸلٸن تابامىز دەپ, «كٶڭٸلشەك» بوپ كەتپەيمٸز بە? بۇل قۇرمەت, سىيلاستىقتاردىڭ استارىندا ەلدەقانداي قارجىلىق «بارتەر» بولۋى مٷمكٸن بە?
– بٸزدە بٸر كەمشٸلٸك بار: مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋلەرٸ كەزٸندە سىرتقى فورماعا كٶپ مەن بەرەمٸز. ديپلوماتييالىق پروتوكول دەگەن بار, ياعني, ونداي كەزدەسۋلەر كەزٸندە بٸر-بٸرٸن جىلى قارسى الۋ, «سٸز مىقتى ساياساتكەرسٸز», - دەپ جۇرتتىڭ كٶزٸنشە جوعارى باعا بەرۋ – دەستٷرلٸ جايت.
كٶپۆەكتورلى ساياسات ۇستانىپ, «كٶڭٸلشەك» بوپ كەتۋ دە عاجاپ ەمەس. ەڭ باستىسى, كەز كەلگەن ۋاعدالاستىقتا قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك ھەم ۇلتتىق ماقسات-مٷددەسٸن اياقاستى ەتپەۋ!
ەلٸمٸزدٸڭ گەوگرافييالىق ورنالاسۋى مەن قازبا بايلىعى باسقا ەلدەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە, الپاۋىتتاردى قىزىقتىراتىنى تٷسٸنٸكتٸ. مەسەلەن, ۆەنەسۋەلادا «قارا التىننىڭ» سونشاما باي قورى, گرەنلاندييادا مۇناي مەن گاز, سيرەك كەزدەسەتٸن ەلەمەنتتەر, التىن مەن ۋران, تەمٸر مەن مىرىش بولماسا, ترامپ سول ەلدەرگە كٶز تٸگەر مە ەدٸ?
-2026 جىلدىڭ سوڭى مەن 2027 جىلدىڭ باسىنا قاراي قازاقستان ٷشٸن ساياسي ٶزگەرٸستەرگە تولى جىل بولادى دەگەن الىپقاشپا ەڭگٸمەلەر ايتىلىپ جاتىر. الدىمەن پارلامەنت سايلاۋى ٶتٸپ, ٸلە-شالا كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى بولماي ما, قۇرىلتايداعى رەفورمالار سول ٶزگەرٸستەرگە دايىندىق ەمەس پە?
-بەرٸ دە بولۋ مٷمكٸن! ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدە سول باياعى كەزەكتەن تىس ساياسي ناۋقاندار ٶتكٸزۋ دەستٷرٸ ٷزٸلمەي-اق قويدى. ەيتپەسە, 2022 جىلى بيلٸك كونستيتۋتسييالىق رەفورما جاسادى ەمەس پە? كەرەك بولسا, سول كەزدە جەتٸ رەت پٸشٸپ, بٸر رەت كەسٸپ, زامان تالاپ ەتٸپ, بيلٸك قالاپ وتىرعان ٶزگەرٸستەردٸ ەنگٸزبەدٸ مە? سوعان قاراعاندا سول كەزدەگٸ رەفورمانىڭ بٸر قايناۋى ٸشٸندە بولعانى ما? ولاي بولسا, سول باستاماشىلاردىڭ اتىن اتاپ, جۇمىستان قۋۋ كەرەك ەمەس پە? ەيتپەسە, وسى جولعى رەفورما دا سول شيكٸلٸكتٸڭ كەبٸن كيٸپ جٷرمەسٸن!
ەرينە, بەلگٸلٸ بٸر زاڭداردى ٶزگەرتكەندە كەز كەلگەن بيلٸك: «مۇنىڭ بەرٸ ەلدٸڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن جاسالىپ جاتىر» دەيتٸنٸ تٷسٸنٸكتٸ. الايدا, وتىز جىل بويىنا كونستيتۋتسييانى بٸر ادامنىڭ عانا جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن سان رەت ٶزگەرتٸپ, اياقاستىنان سايلاۋلار ٶتكٸزٸپ كەلگەن ەسكٸ بيلٸكتٸڭ ساياسي قۇيتىرقى ەدەتٸ مەن ەرەكەتٸنەن ەبدەن اۋزى كٷيٸپ, زاپى بولعان جۇرت بۇل جولعى باستامالارعا دا كٷمەنمەن قاراۋى ورىندى. پليۋراليستٸك قوعامدا سونداي كٶڭٸل كٷي بار ەكەنٸن بيلٸك تٷسٸنۋٸ تيٸس.سول سەنٸمسٸزدٸكتٸ جويۋ – بيلٸكتٸڭ ٶز قولىندا!
- ساياسي ٶزگەرٸستەر بولىپ جاتسا, ەمٸرجان اعا, سٸز دە قاراپ جاتپايتىن شىعارسىز?
- «قۇدايدى كٷلدٸرگٸڭ كەلسە, وعان ٶز جوسپارىڭدى ايت» دەگەن قاناتتى سٶز بار ەمەس پە? اتام قازاق تا: «ارىق ايتىپ, سەمٸز شىق», - دەيدٸ.
مەن وتىز جىلدان بەرٸ ەسكٸ قازاقستانمەن كٷرەسٸپ, وپپوزيتسييالىق ساياساتتىڭ تار جول, تايعاعىن بٸر ادامداي كەشكەن ازاماتپىن. 2019 جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسىپ, ەكٸ جاقتى قارسىلىق, قىسىمدى كٶرگەنمٸن: بٸر جاعىنان بيلٸك بولسا, ەكٸنشٸ جاعىنان مەنٸڭ جەتٸستٸگٸمدٸ كٶرە الماعان كەشەگٸ «ەرٸپتەستەرٸم» ماعان قارسى جۇمىس ٸستەدٸ. ال «قان تٶگٸلمەسٸن, قازاعىم امان بولسىن», - دەپ, كٶتەرٸلٸستٸ ەمەس, بەيبٸتشٸلٸكتٸ, رەۆوليۋتسييا ەمەس, ەۆوليۋتسييانى قالاعانىمدى سول ەكٸ جاق بۇرا تارتىپ, قارالانىپ, بٸراز سٶزگە قالعان جايىم بار. سول كەزدە «قان تٶگٸلەدٸ» دەگەنگە سەنبەگەن بٸراز ادام قانشاما ادام قىرىلعان قاندى قاڭتاردان كەيٸن مەنٸ تٷسٸنگەندەرٸن ايتىپ, كەشٸرٸم سۇراپ جاتتى. سوندىقتان سايلاۋعا قاتىسۋ, نە قاتىسپاۋ دەگەن تاڭداۋدىڭ ٶز سۇراۋى بار. سوندىقتان, باۋىرىم, تىم تارقاتا بەرمەيٸن بۇل سۇراققا جاۋابىمدى.
ەندٸ, مٸنە, جاڭا قازاقستاندى قۇرعالى جاتىرمىز. بٸر جاعىنان, پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ەدٸلەتتٸ قازاقستان تۋرالى مەلٸمدەمەلەرٸ, «ەستيتٸن مەملەكەت», «الۋان تٷرلٸ پٸكٸر – بٸرتۇتاس ۇلت» قاعيداتتارىن قولدايمىن, الايدا وسى قۇندىلىقتاردى, پرەزيدەنتتٸڭ وڭ تاپسىرمالارىن ٶمٸرشەڭ ەتۋ جاعىنا كٶڭٸلٸم تولمايدى.
دەسەك تە, قازٸرگٸ تاڭدا بٸر نەرسە انىق: بٷگٸندە قوعام قاق جارىلدى, ولار – بيلٸككە شاڭ جۇقتىرعىسى كەلمەيتٸن ونىڭ جاعىمپازدارى مەن «كٷل بولماسا, بٷل بولسىن», - دەپ, بيلٸك ٷشٸن قانتٶگٸسكە بارۋعا دايىن راديكالدى كٶڭٸل كٷي يەلەرٸ. مەنٸڭشە, دەل وسى, بٸر-بٸرٸنە قاراما-قارسى ەكٸ كٷشتٸڭ ورتاسىنان ورىن الاتىن تسەنتريستٸك (ياعني ليبەراليزم مەن سوتسيال-دەموكراتييالىق تۇعىرنامالاردىڭ حالىقشىل جاعىن ۇستانعان, ەلدٸڭ مەملەكەتتٸك جەنە ۇلتتىق ماقسات-مٷددەلەرٸن قورعاي الاتىن) قوعامدىق-ساياسي كٷش قاجەت. قوعامعا سونداي بٸر سەرپٸلٸس كەرەك-اق, ەيتپەسە, بەرٸ ەسكٸ قازاقستاننىڭ ساياسي ستسەنارييٸن قايتالاۋ بوپ شىعا كەلەدٸ. ال ول فورماتسييانىڭ ارتى نە بولعانىن ٶزٸڭٸز بٸلەسٸز...
-ۋاقىت بٶلٸپ بەرگەن سۇحباتىڭىزعا راقمەت!
جاراس كەمەلجان
