كٶپ ادام ۇرلىق بولعاننان كەيٸن عانا ويلانادى: «ولار بٸزدٸڭ ٷيدە ەشكٸم جوق ەكەنٸن قايدان بٸلدٸ?» بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى كٶبٸنە قاراپايىم – ۇرىلار كەزدەيسوق كٸرمەيدٸ. ولار الدىن الا باقىلاپ, زەرتتەپ, تٸپتٸ سٸزدٸڭ ٷيٸڭٸزدٸ بەلگٸلەۋٸ مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇل – كينوداعى ستسەناريي ەمەس, كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە قولدانىلاتىن ەدٸس.
ۇرىلار ٷيدٸ قالاي «تاڭدايدى»?
تەجٸريبەلٸ ۇرى ەڭ الدىمەن بايقاعىش كەلەدٸ. ول ٷيگە كٸرمەي-اق كٶپ نەرسەنٸ تٷسٸنە الادى.
مىسالى, تٶمەنگٸ قاباتتاعى تەرەزەدەن ٸشكٸ ينتەرەر انىق كٶرٸنسە, بۇل – اشىق سيگنال. قىمبات تەحنيكا, جيھاز – بەرٸ ۇرى ٷشٸن اقپارات.
تاعى بٸر ەدٸس – كٶلٸك ارقىلى باقىلاۋ. قىمبات كٶلٸك مٸنگەن ادامدى كٶرسە, ونىڭ قاي پودەزدە تۇراتىنىن اڭدىپ, سوڭىنان كٸرۋٸ مٷمكٸن.
كەيدە ولار جاي عانا پودەزد ارالاپ جٷرەدٸ. قاي ەسٸكتٸڭ مىقتى, قايسىسىنىڭ قاراپايىم ەكەنٸن بايقايدى. قىزىعى – تىم «قورعالعان» ەسٸك تە كەرٸسٸنشە نازار اۋدارتۋى مٷمكٸن: «دەمەك ٸشٸندە باعالى زات بار» دەگەن وي تۋادى.
ال ەڭ قاۋٸپتٸ تەسٸل – «قىزمەتكەر» بولىپ كٸرۋ. گاز تەكسەرۋشٸ, سانتەحنيك, ەلەكتريك بولىپ كەلٸپ, ٷيدٸڭ ٸشٸن شولىپ شىعادى. سول كەزدە سٸزدٸڭ قايدا باراتىنىڭىزدى, قاشان ٷيدە بولمايتىنىڭىزدى بايقاپ الادى.
تاعى بٸر كٷتپەگەن فاكتور – كٶرشٸلەر. پودەزد الدىنداعى «بەرٸن بٸلەتٸن» ەجەلەر كەيدە بايقاماي-اق سٸز تۋرالى اقپارات تاراتىپ جٸبەرەدٸ.
ال قازٸرگٸ زاماننىڭ جاڭا قۇرالى – ەلەۋمەتتٸك جەلٸ. دەمالىستا جٷرٸپ, گەولوكاتسييا قويىپ, ٷيٸڭٸزدٸڭ كٶرٸنٸسٸن جارييالاۋ – ۇرىعا دايىن كارتا بەرۋ دەگەن سٶز.
بەلگٸ دەگەن نە? ونى قالاي تانۋعا بولادى?
ۇرىلار تاڭداعان پەتەرٸن ەستە ساقتاۋ ٷشٸن ارنايى بەلگٸلەر قالدىرادى. ولار ٶتە قاراپايىم, سوندىقتان كٶبٸنە بايقالمايدى.
ەسٸكتٸڭ جانىنداعى بورمەن سالىنعان بەلگٸ, كٸشكەنتاي جاپسىرما, سكوتچتىڭ قيىندىسى – بۇلار جاي نەرسە سيياقتى كٶرٸنەدٸ.
كەيدە ەسٸك ساڭىلاۋىنا تيىن, سٸرٸڭكە, تٸس شۇقىعىش قىستىرىپ كەتەدٸ. نەمەسە تابالدىرىققا ۇساق تاس, قوقىس قالدىرۋى مٷمكٸن.
مۇنىڭ بەرٸ بٸر ماقساتقا قىزمەت ەتەدٸ: «ٷي يەسٸ بار ما, جوق پا?» دەگەندٸ تەكسەرۋ. ەگەر زات سول كٷيٸ قوزعالماسا – دەمەك پەتەر بوس.
ەگەر وسىنداي بەلگٸ بايقاساڭىز نە ٸستەۋ كەرەك?
ەڭ بٸرٸنشٸ ەرەكەت – بەلگٸسٸن دەرەۋ الىپ تاستاۋ. بۇل قاراپايىم نەرسە سيياقتى, بٸراق ماڭىزدى سيگنال: «بۇل ٷي باقىلاۋدا» دەگەندٸ ۇرىعا بٸلدٸرەدٸ.
ەگەر پودەزدە كامەرا بولسا, مٸندەتتٸ تٷردە جازبانى تەكسەرگەن جٶن. كٸم كەلگەنٸن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بار.
كٶرشٸلەرگە دە ەسكەرتكەن دۇرىس. قازٸر كٶپ ٷيدە چات بار – سول جەرگە فوتو نەمەسە ۆيدەو جٸبەرۋ ارقىلى باسقالاردى دا ساقتاندىرۋعا بولادى.
بٸراق ەڭ ماڭىزدى مەسەلە – پوليتسيياعا شاعىمدانۋ. شىندىق مىناداي: ناقتى ۇرلىق بولماسا, ٸس قوزعالماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان قاۋٸپتٸڭ الدىن الۋ – ٶز قولىڭىزدا.
ٷيدٸ قالاي قورعاۋعا بولادى?
قاراپايىم ەرەجەلەر بار, بٸراق كٶپ ادام ونى ەلەمەيدٸ.
تەرەزەنٸ پەردەمەن جابۋ – ۇرىعا ٸشكٸ جاعدايدى كٶرسەتپەۋدٸڭ ەڭ وڭاي جولى.
پودەزگە بٶتەن ادامدى ەرتٸپ كٸرمەۋ – قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ بازالىق قاعيداسى.
دەمالىس جوسپارىن جارييالاماۋ – قازٸرگٸ زاماننىڭ ەڭ ماڭىزدى قاۋٸپسٸزدٸك مەدەنيەتٸ.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ناقتى مەكەنجايدى, ٷيدٸڭ ٸشكٸ كٶرٸنٸسٸن اشىق كٶرسەتپەۋ – بۇل دا قورعانىس.
ٷيدە جوق كەزدە «تٸرشٸلٸك بار» دەگەن ەسەر قالدىرۋ دا جۇمىس ٸستەيدٸ. مىسالى, جارىقتى اۆتوماتتى تٷردە قوساتىن جٷيەلەر.
ال تولىق قاۋٸپسٸزدٸك ٷشٸن سيگناليزاتسييا مەن باقىلاۋ جٷيەلەرٸ تيٸمدٸ. سەبەبٸ ۇرىنىڭ باستى قورقىنىشى – ۇستالۋ. ال كٷزەت جٷيەسٸ دەل سونى قامتاماسىز ەتەدٸ.
