سۋيتسيدتٸڭ مەكتەپ وقۋشىلارىن دا جاعالاۋى اتا-انالار مەن پەداگوگتەردi قاتتى ويلاندىرىپ وتىر. الماتى كالاسىندا قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىق پەن تەڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ ينستيتۋتى مەكتەپ وكۋشىلارىن سۋيتسيدتەن ساقتاندىرۋ ٷشٸن «بالالاردىڭ ەلەۋمەتتٸك-پسيحولوگييالىق اماندىعىن ساقتاۋ جەنە قورعاۋ» دەگەن جوبانى iسكە اسىرۋدى باستادى.
جاڭا جوبانىڭ تۇساۋكەسەر رەسٸمٸنە ۇستازدار قاۋمى, شارانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ەرٸكتٸلەر توبى جەنە مەكتەپ وقۋشىلارى قاتىستى. باسقوسۋدا جوبا جەتەكشٸسٸ مارگاريتا ٶسكەمباەۆا تٷرلٸ قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جاس جەتكٸنشەكتەر كٶمەك بەرۋگە دايىن ەكەندەرٸن العا تارتتى.
وسى رەتتە №48 مەكتەپتٸڭ اتا-انالار ۇيىمى دا بٸلٸم وشاعىندا مۇنداي پيلوتتىق جوبانىڭ ٸسكە اسا باستاعانىنا بارىنشا قولداۋ بٸلدٸرەتٸندٸكتەرٸن العا تارتتى.
بٷگٸندە ادامداردىڭ ٶز ەركٸمەن ٶمٸرٸن قييۋىنىڭ سىرىن پسيحولوگتار مەن پسيحوتەراپەۆتەر جان-جاقتى زەرتتەپ جاتىر. تٷرلٸ قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بالالار وتباسىنداعى قيىن جاعدايدى سىرتقا شىعارماي, ٸشتەن تىنىپ جٷرە بەرەتٸنٸ بەلگٸلٸ. بۇل جاعداي ٶز كەزەگٸندە بالالاردىڭ جٷيكەسٸنە سالماق تٷسٸرەتٸنٸن اتا-انالار ۇمىتپاۋى كەرەك.
جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى سۋيتسيد كٷردەلٸ مەسەلە. ولار تٸپتٸ جاقىندارىنا دا ٶزٸن قيناپ جٷرگەن مەسەلە تۋرالى ايتپايدى, ونى جاسىرىپ-جابۋعا تىرىسادى. بالالار تٷيتكٸلدٸ اشىپ كٶرسەتۋدەن گٶرٸ, ٷندەمەي قالۋدى جٶن سانايدى. تٸپتٸ, ٶز-ٶزٸن ٶلٸمگە قيعان جاعدايدا دا ونىڭ سەبەبٸن جازىپ تا كالدىرمايتىنىن كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردەن كٶرٸپ جٷرمٸز.
– بالالاردىڭ پسيحيكاسى ٶتە نەزٸك, جارالى بولىپ كەلەتٸندٸكتەن, كٸشكەنتاي نەرسەنٸڭ ٶزiن اۋقىمدى مەسەلە رەتٸندە كابىلدايدى. سوندىقتان ولارعا قاشاندا اتا-انانىڭ تٷسٸنٸستٸگٸ مەن ارنايى ماماننىڭ كٶمەگٸ قاجەت. وسى باعىتتا مەكتەپ مۇعالٸمدەرٸ مەن پسيحولوگ ماماندار بالانىڭ مٸنەز-قۇلقىنداعى ٶزگەرٸستەردٸ باقىلاپ, ولارمەن جۇمىستى جانداندىرا تٷسۋi تيiس, – دەپ م. ٶسكەمباەۆا ٶز ويىن ورتاعا سالدى.
اتا-انالاردىڭ بالالارعا كيٸمٸ مەن تاماعىن تاۋىپ بەرۋٸ از. بالا ٷنەمٸ اتا-انانىڭ جىلۋىن سەزٸنٸپ, جاقسى كٶرەتٸنٸن بٸلٸپ جٷرۋٸ كەرەك. ال ەكە-شەشە ٶز دەرەجەسٸندە كٶڭٸل بٶلمەگەن بالا ەشكٸمگە كەرەكسٸزدٸگٸن تٷسٸنٸپ, پسيحولوگييالىق سترەسكە تاپ بولاتىنى بەلگٸلٸ.
ەسٸرەسە 13-17 جاس ارالىعىنداعى جاسٶسپٸرٸمدەر ٶتە ەسەرشٸل, كەز كەلگەن نەرسەنٸ جٷرەكپەن قابىلداۋعا بەيٸم. قيىن جاعدايعا تاپ بولعان مۇنداي بالالاردىن ساباققا قۇلقى بولماي, ٶزگە وقۋشىلارمەن دە قارىم-قاتىناسى ناشارلاي تٷسەدٸ ەكەن.
ٶزٸن ۇستاۋى مەن مٸنەز-قۇلقىندا ٶزگەرٸستەردٸڭ ورىن الۋى مۇعالiمدi دە, اتا-انانى دا الاڭداتۋى تيٸس. وسى ٶزگەرٸستەرگە بەي-جاي قاراماي, پسيحولوگتىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋ ارقىلى كٶپتەگەن مەسەلەنٸڭ الدىن الۋعا بولادى.
كەيبٸر وقۋشىلاردىڭ قولىندا قىمبات ۇيالى تەلەفون. ونى كٶرگەن ٶزگە بالا «مەندە نەگە ونداي جوق» دەپ ويلانىپ, ەكە-شەشەسٸنە رەنجيتٸنٸ بەلگٸلٸ. وسى كٸشكەنتاي زاتتىڭ ٶزٸنەن ٷلكەن مەسەلە تۋىندايتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. مۇنداي ەلەۋمەتتٸك قايشىلىقتار دا مەكتەپ وكۋشىلارىنىڭ جٷيكەسٸن جٷندەي تٷتەدٸ دەسەك قاتەلەسپەيمٸز.
سوندىقتان وقۋشىلاردىڭ كيٸم كيٸسٸندە, ولاردىڭ ٶمٸرلٸك ۇستانىمىندا بٸرٸزدٸلٸكتi قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. سوندىقتان وقۋشىلاردىڭ بٸر فورمادا كيٸنٸپ, قىمبات تەلەفون مەن ٶزگە باعالى زاتتاردى مەكتەپكە ەكەلۋٸنە قاتاڭ تٷردە تىيىم سالعان جٶن.
م.ٶسكەمباەۆا اتا-انالارعا كٶپ مٸندەت جٷكتەلەتٸنٸن العا تارتتى. جيىنعا قاتىسقانىمىزدا جوبا تٶرت باعىتتا جٷرەتٸنٸن بايقادىق. الداعى ۋاقىتتا ماماندار بالالاردىڭ وقۋ ٷلگەرٸمٸن جاقسارتۋ, وقۋشىلاردىڭ جەكە دامۋ مەسەلەسٸن رەتتەۋ, مەكتەپ بٸتٸرۋشٸ تٷلەكتەردٸڭ ۇبت-عا پسيحولوگييالىق دايىندىعىن شىڭداۋ جەنە اتا-انا مەن بالا اراسىنداعى جاعدايدى وڭتايلاندىرۋ باسشىلىققا الىپ وتىر.
مامان ويى:
مٸنايىم تۇرماعانبەتوۆا, پسيحولوگ:
– مەكتەپتەگٸ پسيحولوگتار بالالار مەسەلەسٸنە ٶز دەرەجەسٸندە كٶڭٸل بٶلمەيدٸ دەگەن پٸكٸرگە قوسىلامىن. بٷگٸنگٸ تاڭدا پسيحولوگ بالامەن عانا ەمەس, قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بالانىڭ وتباسىمەن دە جۇمىس جاساۋى كەرەك. ٶيتكەنٸ ونىڭ نەگٸزگٸ پروبلەماسى وسى وتباسىنان باستالىپ وتىر. بٷگٸن ول بالامەن جۇمىس جاسادىڭ دەلٸك, ەرتەڭ سول كٷيرەگەن كٷيٸندە الدىڭا قايتا كەلەدٸ. سول سەبەپتٸ ونىڭ ٷيٸندە ورىن العان نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ انىقتاپ, سوعان ساي ەرەكەت جاساۋ قاجەت.
