الاش ۇستانىمى

الاش ۇستانىمى
جۋىردا قىزدار ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ۇستازى, قر جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ٷزدٸك وقىتۋشىسى, ى.التىنسارين اتىنداعى تٶسبەلگٸنٸڭ يەگەرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى رۋدا زايكەنوۆانىڭ «حح عاسىر باسىنداعى ەدەبيەت جەنە الاش ۇستانىمى» اتتى كٸتابى جارىق كٶردٸ.

عالىمنىڭ بۇل ەڭبەگٸ حح عاسىردىڭ باسىنداعى تەۋەلسٸزدٸك جولىندا مەرت بولعان الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ۇلتتىق ۇستانىمىنا نەگٸزدەلگەن. وندا حح عاسىردىڭ باسىنداعى ەلەۋمەتتٸك جاعداي مەن رۋحاني ٶمٸردەگٸ  ٶزگەرٸستەر جەنە سول كەزەڭنٸڭ قايتالانبايتىن تۇلعالارى ارقىلى ۇلتتىق دامۋدىڭ كٶركەمدٸك كەڭٸستٸگٸ عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك تۇرعىدان ساراپقا سالىنعان.

[caption id="attachment_25262" align="alignleft" width="241"]
رۋدا زايكەنوۆانىڭ كٸتابى[/caption]

– الاش پەن الاشورداعا بايلانىستى كٶزقاراستىڭ جاڭا تىنىسى اشىلدى. ەلٸنٸڭ ەرتەڭٸن ويلاعان الاش الىپتارىنىڭ ۇستانىمىن زاماننىڭ كٶكەيكەستٸ مەسەلەلەرٸمەن ساباقتاستىرا وتىرىپ, قازاق توپىراعىنداعى بٷگٸنگٸ جاڭعىرىعىن ەلەمدٸك ەدەبيەت اۋقىمىندا تٷلەتە بٸلۋ – ٶتە كٷردەلٸ مەسەلە. بۇل وقۋلىقتىڭ ەرەكشەلٸگٸ, بٸرٸنشٸدەن, ٷش باعىت: كٷرەسكەر-ۇلتشىلدىق, دٸني-ميللەتشٸلدٸك باعىت, اعارتۋشى-دەموكراتتىق باعىت ٶكٸلدەرٸ بويىنشا الىپ تۇلعالاردىڭ ٶمٸرباياندارى مەن شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرٸ جٷيەلەنٸپ بەرٸلدٸ. ياعني, ٷش توپقا بٶلٸپ, جٸكتەپ بەرٸلدٸ. ەكٸنشٸدەن, حح عاسىر باسىنداعى ەدەبي ٷردٸس پەن ونىڭ تۇلعالارى بٸر شوقاتقا شوعىرلاندىرىلدى. 50-گە جۋىق قالامگەردٸڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشالىعى بٷگٸنگٸ وقىتۋدىڭ يننوۆاتسييالىق تالابىنا ساي بٸرٸنشٸ رەت تۇتاس ۇسىنىلىپ وتىر.  سونىمەن قاتار, كٸتاپتا الاش ۇراندى ەدەبيەتتٸڭ كٶشباسشىلارىمەن بٸرگە تٸزە قوسىپ, كەلەشەك ۇرپاق قامى ٷشٸن كٶپتەگەن ماقالا جازىپ, تاۋقىمەتتٸ ٶمٸر ازابىن بٸرگە كٶتەرٸسكەن س.اسفەنديياروۆ, ح.عابباسوۆ, م.شوقاي, م.تىنىشبايۇلى, س.امانجولوۆ, ب.قۇلمانوۆ, ب.مەمەتوۆ سىندى   كٶرنەكتٸ تۇلعالار تۋرالى دا مەلٸمەتتەر بەردٸم. وقۋلىقتا سونداي-اق, حح عاسىردىڭ باسىنداعى باسپاسٶز مەسەلەسٸ مەن  سال-سەرٸلەر پوەزيياسى دا تولىق قامتىلىپ, بٸرشاما شىعارمالار كونتەكستٸك وقۋ ەدٸسٸ بويىنشا بەرٸلدٸ, – دەدٸ اۆتور ر.زايكەنوۆا. ۇزاق جىلدار ەڭبەگٸن ارناعان عالىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇل وقۋلىق الاش وردانىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنايى تارتۋى.

كٸتاپ «قازاق ەدەبيەتٸ تاريحى» كۋرسى بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىلاتىن دەرٸستەردە, سەمينارلاردا, پراكتيكالىق ساباقتاردا پايدالانۋعا جەنە ارناۋلى كۋرس جٷرگٸزۋگە كٶمەكشٸ قۇرال رەتٸندە قازاق ەدەبيەتٸ مەن تاريحى پەندەرٸنٸڭ مۇعالٸمدەرٸنە, ستۋدەنتتەرگە, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا, سونداي-اق جالپى ەدەبيەت سٷيەر  كٶپشٸلٸك قاۋىمعا ارنالعان.

اتاپ ٶتە كەتەيٸك, بۇل ەڭبەك قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي كەڭەسٸندە جەنە اباي اتىنداعى قازپۋ-دىڭ «بٸلٸم» توبىنداعى ماماندىقتار بويىنشا وقۋ-ەدٸستەمەلٸك بٸرلەستٸگٸندە تالقىلانىپ, قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك گريفٸن العان.

وقۋلىق «مەكتەپ» باسپاسىنان 500 دانامەن جارىق كٶردٸ.

كەلەشەك ۇرپاقتىڭ ازاتتىعى جولىندا قاسىق قانىن اياماي, ارماندا كەتكەن ارىستارىمىزدىڭ ەرلٸك ٸستەرٸمەن, ولاردىڭ ۇلتتىق مەدەنيەتٸمٸز بەن ەدەبيەتٸمٸزگە قوسقان ٶلشەۋسٸز ٷلەستەرٸمەن جەتە تانىسۋدا بۇل وقۋلىقتىڭ ماڭىزى زور. ٶتكەن كٷنٸڭدٸ, تاريحىڭدى بٸلمەي, كەلەشەكتٸڭ كەمەل بولارىنا سەنۋ قيىن. ٶتكەنٸمٸزدٸ ٶشٸرمەي, كەلەشەككە امانات ەتۋ پارىزىمىز. سوندا عانا بٸزدٸڭ جاستارىمىز جاھاندانۋدىڭ شىلاۋىنا كەتپەي, ەلٸن, جەرٸن شىن سٷيەتٸن پاتريوت بولىپ قالىپتاسىپ, ازاتتىق پەن بوداندىقتىڭ ارا جٸگٸن اجىراتىپ, سول ارقىلى تاريحتىڭ اششى ساباعىن سالماقتاي وتىرىپ, ەگەمەندٸگٸمٸزدٸ باعالاپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ٸرگەسٸن بەكٸتۋگە قىزمەت ەتەرٸ سٶزسٸز.

 

«قىزدار ۋنيۆەرسيتەتٸ»  مەديا ورتالىعى