ەكەجان قاجىگەلدين كٸم?

ەكەجان قاجىگەلدين كٸم?
1997 جىلى وتستاۆكاعا كەتكەن قر پرەمەر-مينيسترٸ ەكەجان قاجىگەلديندٸ (ەق) كەيٸنگٸ تولقىن ۇرپاق بٸلمەۋٸ مٷمكٸن, ال بٸلگەندەردٸڭ ٶزٸ سوڭعى شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتا بٸراز جاعداياتتى جادىنان شىعارىپ الۋى دا عاجاپ ەمەس.

ەندەشە, «اياعى اسپاننان سالبىراپ تٷسكەندەي» بولىپ جٷرگەن بٷگٸنگٸ بٸرقاتار جاستاردىڭ زەردەسٸنە جاڭا تاريحتان بٸراز تەزيستٸ ايتايىن. ەڭ الدىمەن, بٷگٸنگٸ بيلٸك مەنشٸكتەنٸپ جٷرگەن ەكونوميكالىق رەفورمانىڭ دەنٸن ەق جاساپ كەتكەنٸن ەسكە سالۋ كەرەك:

-نارىقتىق كاپيتالعا بەيٸمدەلگەن بانكٸ رەفورماسى;

-ازاماتتاردىڭ العاشقى ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا نەگٸز بولعان كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق (كسك-نى ەسكە الايىق) رەفورماسى;

-ٶندٸرٸس پەن شارۋاشىلىقتى جەكەشەلەندٸرۋ رەفورماسى (ەرينە, سوۆەتتٸك سارقىنشاقتان قالعان بيلٸكتٸك بيۋروكراتييا بۇل جەكەشەلەندٸرۋدٸ كەيٸننەن قۇبىجىق قىلىپ جٸبەردٸ);

-زەينەتكەرلٸك رەفورما (1997 جىلعا دەيٸن 25 جىلدىق ەڭبەك ستاجى بار ازاماتتار جالپى نەگٸزدە پەنسيياعا شىعۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى, بٸراق كەيٸنگٸ ٷكٸمەت بۇل جٷيەنٸڭ بىت-شىتىن شىعارىپ, اقىرىندا ەق باستاعان جٷيەگە 2018 جىلى قايتىپ ورالۋعا مەجبٷر بولدى);

-پوشتا مەن بايلانىس رەفورماسى (قازپوشتا مەن قازتەلەكوم);

-وتىن-ەلەكتر جٷيەسٸن بۇرىنعى وداقتىق جٷيەدەن وقشاۋلاپ باسقارۋ (كەگوك) رەفورماسى;

-جەنە قر-دا العاشقى قور نارىعى (فوندوۆىي رىنوك) جٷيەسٸن قالىپتاستىردى, ت.ب.

-1996 جىلدىڭ «جىل رەفورماتورى» اتانىپ, لوندون ەكونوميكا مەكتەبٸنٸڭ ادام سميدت اتىنداعى التىن مەدالمەن ماراپاتتالعان تمد ەلدەرٸندەگٸ العاشقى جەنە سوڭعى پرەمەر-مينيستر.

1997 جىلى ەق جوعارى بيلٸكتەن دوعارىسقا كەتٸپ, اشىق وپپوزيتسيياعا شىققان بٸرٸنشٸ قايراتكەر. (ودان كەيٸنگٸ بٸر دە بٸر پرەمەر ن.نازارباەۆتىڭ جەكە دارا ساياسي رەجيمٸنە قارسى شىعا المادى).


قر پرەزيدەنتتٸك سايلاۋىنا (1998) ٶز كانديتاتۋراسىن ۇسىنعان جەنە سول ٷشٸن قۋعىنعا تٷسٸپ, سىرتتاي سوتتالعان (10 جىل) العاشقى وپپوزيتسييا ٶكٸلٸ.

قازاقستاندا ەڭ العاشقى «ەدٸل سايلاۋ ٷشٸن» – «زا چەستنىە ۆىبورى» قوزعالىسىن قۇرۋعا تۇڭعىش باستاما كٶتەرگەن ازامات (1998).

قازاقستاندا ەڭ العاشقى ساياسي وپپوزيتسييالىق پارتييا (رنپك. 1998) قۇرعان ساياساتكەر. (قۇرامىندا بولعاندار – عازيز الدامجاروۆ, مارقۇم نۇربولات ماسانوۆ, اسىلبەك قوجاحمەتوۆ, گەنەرال ايتقالي ەسەنعۇلوۆ, ۆيتاليي ۆورونوۆ, ليرا بايسەيتوۆا, سەرٸك مەدەتبەكوۆ, باقىتجان تٶرەعوجينا, روزلانا تاۋكينا, امانگەلدٸ كەرٸمتاەۆ, ساعات جٷسٸپ, اعايىندى نۇرلان جەنە قۋانىش بەكٸرلانوۆتار, جۇماباي دوسپانوۆ, جاقسىلىق شەكەەۆ, مايرا ەبەنوۆا, ەليحان رامازانوۆ, ەمٸرجان قوسانوۆ جەنە باسقالار).

قازاقستان دەموكراتييالىق كٷشتەرٸ فورۋمىن (فورۋم «دەمسيل كازاحستانا. مەسكەۋ, جەلتوقسان 1998) قۇرۋعا العاش مۇرىندىق بولعان باستاماشى (مٷشەلەرٸ – سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين, عازيز الدامجاروۆ, سەرگەي دۋۆانوۆ, گٷلجان ەرعاليەۆا, نۇربولات ماسانوۆ, اسىلبەك قوجاحمەتوۆ, پەتر سۆويك, يرينا ساۆوستينا, كينورەجيسسەر راشيد نۇعىمانوۆ (ك/ف «يگلا»), بيگەلدٸ عابدۋللين جەنە ت.ب.). قازاقستان حالقىنا تيەسٸلٸ مۇناي دوللارلارىنا قاتىستى جەمقورلىق پەن پاراقورلىققا بايلانىستى باتىستا «قازاقگەيت» داۋىن (سكاندال) كٶتەرگەن بٸرٸنشٸ ساياسي ەميگرانت (1999-2000جج).

ٶز ەلٸندە ساياسي قۋعىنعا تٷسكەنٸ ٷشٸن ەۋروپارلامەنت «بوستاندىق پاسپورتىن» بەرگەن العاشقى قازاق ساياساتكەرٸ (ودان كەيٸن بۇل قۇجات بٸر دە بٸر قازاقستاندىققا بەرٸلگەن جوق).

2000 جىلى ۆاشينگتوندا قازاقستان وپپوزيتسيياسىنىڭ شەتەلدٸك بيۋروسىن (سەرٸك مەدەتبەكوۆ) قۇردى.

قازاقستان كونستيتۋتسيياسىنىڭ التەرناتيۆتٸ نۇسقاسىن دەموكراتييالىق پرينتسيپتەر نەگٸزٸندە جاساۋعا باستاماشى بولدى (2000ج).

اقش كونگرەسٸ مەن ەۋروپارلامەنتتە (1999-2003 جج ارالىعىندا) قازاقستانداعى اۆتوكراتييا جٶنٸندە ەڭ العاش دەپۋتاتتىق تىڭداۋلار ٶتكٸزۋدٸ ۇيىمداستىرعان قايراتكەر.

2002 جىلى كەيٸنگٸ وپپوزيتسييالىق ساياساتكەرلەر عالىمجان جاقييانوۆ پەن مۇحتار ەبليازوۆقا قاتىستى ناقاق جەنە زاڭسىز جٷرگٸزٸلگەن سوت پروتسەسستەرٸنە امەريكالىق ادۆوكاتتاردىڭ (چارلە بوت) قاتىسۋىن ۇيىمداستىردى.


قازاقستان دەموكراتييالىق وپپوزيتسيياسىنىڭ پراگا (1998), لوندون(2001) جەنە ستراسبۋرگ (2005) كونفەرەنتسييالارىن ٶتكٸزدٸ.

2010 جىلدان باستاپ, قازاقستان بيلٸگٸندەگٸ لاۋازىمدى چينوۆنيكتەر شەتەلدٸك بانكٸلەر مەن وففشورلارعا تىققان حالىق قارجىسىن انىقتاۋ جەنە ميللياردتاعان دوللاردى ەلگە قايتارۋ مەسەلەسٸمەن اينالىسۋدا.

ەسكە سالايىن, بۇل – قازاقستان دەموكراتييالىق وپپوزيتسييالىق قوزعالىسىنا ەكەجان قاجىگەلدين قوسقان ٷلەستٸڭ مەنٸڭ زەردەمدە قالعان دەتالدار عانا. بەلكٸم, جەكەلەگەن فاكتٸلەر مەن ەسٸمدەر مەنٸڭ جادىمنان شىعىپ كەتۋٸ دە مٷمكٸن.

قالاي بولعاندا دا, قازاقستاننىڭ اسىل ازاماتى, ٶز ەلٸنٸڭ تاباندى پاتريوتى, تالماس كٷرەسكەر ەكەجان اعانى تۋعان كٷنٸمەن قۇتتىقتايمىن! مۇنداي التىن باستى ازامات, ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ەكونوميكانىڭ بٸلٸمدارى ەل ەرتەڭٸ ٷشٸن قاجەت-اق ساياسي مەنەدجەر. امان بولىڭىز!

ەرمۇرات باپيدٸڭ جازباسى 

ماقالا اۆتوردىڭ رۇقساتىمەن باسىلدى