اباي شىعارماشىلىعى
«ۇلى ابايدىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى-حالقىمىزدىڭ عاسىرلار بويى ماڭىزىن جويمايتىن رۋحاني قازىناسى.ماڭىزىن جويماۋ بىلاي تۇرسىن,زامان ٶزگەرٸپ,قوعامدىق سانادا كٷرت ساپىرىلىستارپايدا بولعان سايىن بۇل قازىنا ٶزٸنٸڭ جاڭا بٸر قىرلارىمەن جارقىراي اشىلىپ,قادٸرٸن ارتتىرا تٷسەتٸنٸنە ابايدان كەيٸنگٸ ۋاقىت ايقىن كٶز جەتكٸزدٸ.
اقىننىڭ دٷنيەگە كەلگەنٸنە بٸر جارىم عاسىر,ال ٶزٸنٸڭ مەڭگٸ ٶلمەس شىعارمالارىمەن حالقىنا سٶزدٸڭ ۇلى ماعىناسىندا ۇستازدىق ەتە باستاعانىنا عاسىردان استام ۋاقىت ٶتتٸ.سودان بەرٸ ونىڭ ارتىنا قالدىرىپ كەتكەن مۇراسى ەلٸ مەن جۇرتىنىڭ رۋحاني ٶمٸرٸندەگٸ قاي بۇرىلىستار مەن قاي قۇبىلىستار تۇسىندا دا اينىماس تەمٸرقازىق,اداستىرماس قۇبىلاناما بولىپ قىزمەت ەتٸپ كەلەدٸ.
بۇل كٷندە اباي سٶزٸ ەر قازاقتىڭ اعزاسىنا انا سٷتٸمەن بٸرگە داريدى دەسە,ارتىق ايتىلعاندىق ەمەس.انا سٷتٸ تەن قورەگٸ رەتٸندە جاس سەبيدٸڭ بۋىنى بەكٸپ,بۇعاناسى قاتايۋىنا قىزمەت ەتسە,اقىن سٶزٸ ونىڭ ساناسىنا ادامدىق پەن ازاماتتىقتىڭ ۇرىعىن سەۋٸپ قىزمەت ەتەدٸ».
(ج.ىسماعۇلوۆ.)
ٶنەر-بٸلٸم جولىنداعى ٸزدەنٸسٸن اباي ٶز بەتٸمەن ٷيرەنۋ ارقىلى دامىتادى,ورىسشا كٸتاپتاردى كٶپ وقيدى.
80-جىلداردىڭ ورتا كەزٸنەن باستاپ,اباي اقىندىق جولعا بٸرجولا بەت بۇردى.بۇل كەزدەگٸ ونىڭ ٶلەڭدەرٸنٸڭ قاي-قايسىسى بولسىن-تولىسقان وي-سانانىڭ جەمٸسٸ.بۇعان دەيٸن اراگٸدٸك جازعان ٶلەڭٸن ٶز زامانداسى كٶكپاي اتىنان تاراتىپ جٷرگەن اباي 1886 جىلدان باستاپ ٶز اتىنا كٶشٸرگەن.وسى جىلداردان باستاپ اباي ٶلەڭدٸ ٷزبەي جازۋعا تىرىسقان.بٸراق ەل اراسىنداعى شيلەنٸسكەن تارتىستار ونىڭ ەدەبيەتپەن بٸرىڭعاي شۇعىلدانۋىنا مٷمكٸندٸك بەرە بەرمەگەن.
«دٷنيە دە ٶزٸ,مال دا ٶزٸ».
ابايدىڭ اقىندىق جولعا بەت بۇرعاندىعى العاشقى سٶزٸ مەدەنيەت پەن بٸلٸمنٸڭ ماڭىزىن ناسيحاتتاۋعا ارنالادى.ونىڭ 1885 جىلى جازعان «جاسىمدا عىلىم بار دەپ ەسكەرمەدٸم» ٶلەڭٸ بۇل تاقىرىپتاعى تۇڭعىش شىعارماسى بولۋمەن قاتار,اقىننىڭ سٶز ٶنەرٸ جولىنداعى جاڭا ٸزدەنٸسٸن دە تانىتادى.اباي مۇندا,ەڭ الدىمەن,جاڭا ٷلگٸدەگٸ اقىنعا كەرەك عىلىم جايىن سٶز ەتەدٸ.عىلىم-بٸلٸمدٸ كەزٸندە زەرتتەي الماعانىنا ٶكٸنٸش بٸلدٸرەدٸ.ٶز قاتەلٸگٸن بالالارىن وقىتۋمەن تٷزەۋگە بەت العانىن ايتادى.
سونىمەن قاتار ول «قىزمەت قىلسىن,شەن السىن» دەگەن حالىق مٷددەسٸنە جات تەربيە جايىن مٸنەپ,سىنايدى.
جاسىمجا عىلىم بار دەپ ەسكەرمەدٸم,
پايداسىن كٶرە تۇرا تەكسەرمەدٸم.
ەر جەتكەن سوڭ تٷسپەدٸ ۋىسىما,
قولىمدى مەزگٸلٸنەن كەش سەرمەدٸم.
بالامدى مەدرەسەگە بٸل دەپ بەردٸم,
قىزمەت قىلسىن,شەن السىن دەپ بەرمەدٸم.
بۇل-ٶتكەنگە قۇر ٶكٸنۋ ەمەس,كەلەشەكتە جاستاردىڭ ٶزٸ تەرٸزدٸ وپىق جەپ قالماي,بٸلٸم مەن ٶنەر قۋاتىن شاعىن بوس ٶتكٸزبەي ەڭبەكتەنۋٸنە جٶن سٸلتەۋ. شىعارما اباي اقىندىعىنىڭ حالىقتىق,اعارتۋشىلىق ماقساتقا قاراي بەت العاندىعىنىڭ بەلگٸسٸ تەرٸزدٸ.كەيٸنگٸ تۋىندىلارىندا اقىن بۇل يدەيانى تەرەڭدەتە تٷسەدٸ.
1886 جىلى اباي «عىلىم تاپپاي ماقتانبا», «ينتەرناتتا وقىپ جٷر» دەگەن ٶلەڭدەر جازدى.مۇنىڭ العاشقىسى ۇستاز اقىننىڭ كەيٸنگٸ ۇرپاققا ايتار ٶسيەتٸ تٷرٸندە جازىلعان.بٷكٸل ٶلەڭ بويىنا اباي «عىلىم» دەگەن سٶزدٸ قايتالاپ ايتا وتىرىپ,ادام بويىنداعى قازىنانىڭ ٷلكەنٸ جەنە ەربٸر جٸگەرلٸ جاستىڭ تالپىناتىن ارمانى-عالىم بولۋى كەرەكتٸگٸن تٷسٸندٸرەدٸ.
عىلىم تاپپاي ماقتانبا!
ورىن تاپپاي باپتانبا!
قۇمارلانىپ شاتتانبا!
ويناپ بوسقا كٷلۋگە,-
دەيدٸ ول.سٶيتٸپ,عىلىمعا بەرٸلۋدٸڭ,عالىم بولۋدىڭ جولدارىن ەڭگٸمەلەيدٸ.
عىلىم جولى-ەدٸلدٸك جولى.ونى ۇستاعان ادام ەسكٸ جولمەن جٷرە المايدى.
ناداندارعا بوي بەرمە,
شىن سٶزبەنەن ٶلسەڭٸز,-
دەگەندە,ول عىلىم ٷيرەنەتٸن جاستىڭ قاراڭعى,نادان قاۋىمنان ٶزگەشە بولۋىن قالايدى.
«ينتەرناتتا وقىپ جٷر» ٶلەڭٸندە اباي ەلگٸ ويلارىنا تىڭ پٸكٸرلەر قوسادى.مۇندا,سىنشىلدىق باسىم.اقىن پاتشالىق ەل بيلەۋ جٷيەسٸنە,وقىتۋ تەرتٸبٸنە سىن ايتادى.حالىققا پايدالى ەمەس,زالالدى بولىپ شىعاتىن ەكٸمدەر مەن شالاعاي تٶرەلەردٸڭ وقۋداعى ماقساتىن كٶرسەتەدٸ.
ورىس تٸلٸ,جازۋى
بٸلسەم دەگەن تالاسى
پروشەنيە جازۋعا
تىرىسار,كەلسە شاماسى.
ىنساپسىزعا نە كەرەك,
ٸستٸڭ اق پەن قاراسى.
نان تاپپايمىز دەمەيدٸ,
بٷلٸنسە ەلدٸڭ اراسى,
…از بٸلگەنٸن كٶپسٸنسە,
كٶپ قازاققا ەپسٸنسە,
كٸمگە تيەر پاناسى?
اقىن مۇنداي ماقساتپەن عىلىم قۋۋدى قۋاتتامايدى.ولاردىڭ «يە تٸلماش,يە ادۆوكات» بولۋ نيەتٸنە سالتىكوۆ پەن تولستويدى ەدەيٸ قارسى قويادى.تولستوي مەن سالتىكوۆ-ششەدرين سىناپ,ماسقارالاعان ورىس شەنەۋنٸكتەرٸنٸڭ بەينەسٸن ولاردىڭ ەسٸنە سالادى.
تٸل مەن تەڭەۋ,تٷر جاعىنان العاندا دا, «ينتەرناتتا وقىپ جٷر» ٶلەڭٸ-جاڭالىعى بار شىعارما.وسى ٶلەڭدە اباي «ينتەرنات», «ۆوەننىي قىزمەت», «پروشەنيە», «ادۆوكات», «زدراۆومىسلياششيي», «كورەننوي», «سچەت»,ت.ب. ورىس سٶزدەرٸن قولدانادى.ولاردى ۇيقاستىرا وتىرىپ,ەركٸن پايدالانادى جەنە ولاردى اقىن ورىس مەدەنيەتٸن ٷگٸتتەيتٸن ٶلەڭگە ەدەيٸ كٸرگٸزگەن.
«قالىڭ ەلٸم,قازاعىم».
بۇل كەزدە جازعان ٶلەڭدەرٸندە اباي وزىق مەدەنيەتتٸ ناسيحاتتاۋمەن قاتار,ەلەۋمەتتٸك,ازاماتتىق ساناسى ٶسكەن حالىقتىڭ ٷلكەن قايراتكەرٸ دەرەجەسٸندە كٶرٸنەدٸ.ونىڭ ٶلەڭدەرٸنەن ەڭبەكشٸ حالىق مٷددەسٸن قورعاعان ازاماتتىڭ ٷنٸ ەستٸلەدٸ.ٶزٸ بيلەۋشٸ تاپ ورتاسىنان شىقسا دا,تاريحي دامۋدىڭ بەتالىسى مەن قوعامدىق شىندىقتى تٷسٸنگەن ول ەڭبەكشٸ شارۋاعا شىنداپ بەت بۇرعانىن بايقاتادى.ولاردى «ەلٸم», «جۇرتىم», «حالقىم» دەپ,دوس تۇتا سٶيلەيدٸ.وسى بەتبۇرىستا اباي سول حالىقتى جٷدەتٸپ,شارشاتىپ وتىرعان ۇنامسىز ەرەكەت-مٸنەزدەردٸ,ولاردىڭ ٸشكٸ سىرىن ٷلكەن شەبەرلٸكپەن اشاتىن پسيحولوگ اقىن رەتٸندە تانىلادى.زامانى مەن ٶزٸ ٶمٸر سٷرٸپ وتىرعان ورتانىڭ كەمشٸلٸك-قايشىلىقتارىن ٶتكٸر جەنە ەدٸل مٸنەپ-سىنايدى.
بۇل سارىن,ەسٸرەسە,ابايدىڭ «قالىڭ ەلٸم,قازاعىم,قايران جۇرتىم» دەپ اتالاتىن ٶلەڭٸندە انىق بايقالادى.مۇندا ٶز حالقىنىڭ باسىنداعى قايعى-مۇڭدى كٶرٸپ دەرتتەنٸپ, «قالىڭ ەلٸ-قازاعىنىڭ» قازٸرگٸ حالٸنە قينالا سٶيلەگەن اقىن بار.ەل ۇيىتقىسىن بۇزعان,ونىڭ بەرەكەسٸن كەتٸرگەن ەكٸمسىماقتارعا دەگەن ونىڭ ىزاسى دا مول.
باس-باسىنا بي بولعان ٶڭكەي قيقىم,
مٸنەكي,بۇزعان جوق پا ەلدٸڭ سيقىن?-
دەپ,ول ەل ٸشٸندەگٸ ادامگەرشٸلٸك جاعىنان دا,مٸنەز-قۇلىق جاعىنان دا تاتىمسىز توپتى بٶلٸپ كٶرسەتەدٸ.
ابايدىڭ العاشقى سىنشىلدىق ٶلەڭدەرٸ حٸح عاسىرداعى ورىس رەاليزمٸنٸڭ سىنشىل سارىنىن ٷلگٸ تۇتقانىن,سول جولداعى ٸزدەنٸسٸن, بەتالىسىن بايقاتادى.
تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق.
حالقىنىڭ كەلەشەگٸن ويلاپ ەگٸلگەن,سول ٷشٸن ۇنامسىزدىقتى اياماي سىناۋ ارقىلى تٷزەتۋدٸ ويلاعان ابايدىڭ جاس ۇرپاققا ايتار اقىلى دا, ۋاعىزى دا از بولماعان.سونىڭ بٸرٸ-دوستىق مەسەلەسٸ. «جٸگٸتتەر,ويىن ارزان, كٷلكٸ قىمبات» ٶلەڭٸندە ول تٸرشٸلٸكتە ٶزٸ كٶرگەن,حالىق تەجٸريبەسٸ تانىتقان شىندىقتى ايتا وتىرىپ,جاستاردى شىن ادامگەرشٸلٸك جولىنا,قيياناتسىز, ادال دوستىققا ٷگٸتتەيدٸ.ولاردى جالعان تاتۋلىق,بوياما مٸنەزدەن ساقتاندىرادى.
اباي ٷلكەن دوستىقتى وتباسىلىق ٶمٸردەن,جاستار سەزٸمٸنٸڭ تۇراقتىلىعىنان,ەيەلگە ادامگەرشٸلٸك,ەدٸلەت تۇرعىسىنان قاراۋدان ٸزدەدٸ.ول جاستاردىڭ ادال ماحابباتى مەن شىن دوستىعىن ۋاعىزدادى.ەسكٸ ەدەت-عۇرىپ زاڭدارى بويىنشا ٶزٸ باستان كەشكەن ٶمٸر ساباعىنا سٷيەنە وتىرىپ,ول شىنايى دوستىق سەزٸمدٸ جوعارى قويادى.جاس ۇرپاقتى ەسكٸ تەربيەنٸڭ كەرتارتپا جاعىنان جيرەندٸرٸپ,جاڭا ٶنەگە ۇسىنادى.بۇل تۇرعىدان ونىڭ «ٶكٸنٸشتٸ كٶپ ٶمٸر كەتكەن ٶتٸپ», «كەيدە ەسەر كٶڭٸل قۇرعىرىڭ» دەگەن ٶلەڭدەرٸن ەسكە الۋ ورىندى.بۇل ٶلەڭدەردٸڭ ليريكالىق كەيٸپكەرٸ-شىن دوستىق پەن ماحابباتىن تاپپاي كٷيزەلگەن جان.ول «سول دوستى» ٸزدەپ كٷڭٸرەنەدٸ,جوقتايدى.
ماحابباتسىز دٷنيە بوس,
حايۋانعا ونى قوسىڭدار.
…پايدا,ماقتان-بەرٸ تۇل,
دوسسىز اۋىز تۇشىماس,-
دەگەن ٶلەڭ جولدارى-مازمۇنى جاعىنان اقىننىڭ وي تٷيٸنٸ,ٶسيەتٸ ٸسپەتتٸ.بۇل ٶلەڭدەر جاس ۇرپاقتى اقىن اڭساعان دوستىققا, ماحابباتقا ٷگٸتتەيدٸ.
«ٶلەڭ-سٶزدٸڭ پاتشاسى».
حٸح عاسىرداعى ورىس ەدەبيەتٸن,ونىڭ حالىقتىق نەگٸزٸن تەرەڭ زەرتتەۋ ابايدى اقىن مەن اقىندىقتىڭ مۇرات-ماقساتى جايلى كٶزقاراسقا الىپ كەلدٸ. ەڭ الدىمەن,اباي سٶز ٶنەرٸن ٷلكەن قوعامدىق كٷش ەلەۋمەتتٸك تارتىستىڭ قۇرالى دەپ تانىدى. «ٶلەڭ-سٶزدٸڭ پاتشاسى,سٶز ساراسى» اتتى ٶلەڭ-بۇل تۇرعىدان اقىن باعدارلاماسىن تەرٸزدٸ.وندا اباي ٶلەڭگە قويىلاتىن كٶركەمدٸكتٸڭ جاڭا شارتتارىن بەلگٸلەيدٸ.
ٶلەڭ-سٶزدٸڭ پاتشاسى,سٶز ساراسى,
قيىننان قيىستىرار ەر داناسى.
تٸلگە جەڭٸل,جٷرەككە جىلى تيٸپ,
تەپ-تەگٸس جۇمىر كەلسٸن اينالاسى.
بۇل-جاقسى ٶلەڭدٸ دانالىقتىڭ ايعاعى دەپ ۇعۋ.مۇنىڭ ار جاعىندا ٶلەڭنٸڭ تٷرٸ مەن مازمۇنىنىڭ بٸرلٸگٸن تالاپ ەتۋ,ونى «بٶتەن سٶزبەن بىلعاماۋ» تالاپتارى قويىلادى.
كٶركەم سٶزدٸڭ اسىلى-پوەزييا دەپ جوعارى باعالاي وتىرىپ,بٸر كەز اباي قازاق ورتاسىندا ونىڭ قادٸرٸن كەتٸرٸپ جٷرگەن اقىنداردى سىناۋعا اۋىسادى.
بۇرىنعى ەسكٸ بيدٸ تۇرسام بارلاپ,
ماقالداپ ايتادى ەكەن,سٶز قوسارلاپ.
اقىندارى اقىلسىز,نادان كەلٸپ,
كٶر-جەردٸ ٶلەڭ قىپتى,جوقتان قارماپ.
قوبىز بەن دومبىرا الىپ توپتا سارناپ,
ماقتاۋ ٶلەڭ ايتىپتى ەركٸمگە ارناپ,
كەتٸرگەن سٶز قادٸرٸن جۇرتتى شارلاپ.
بۇل سىن,نەگٸزٸنەن,ٶلەڭ سٶزدٸ ەلەۋمەتتٸك شىندىقتى سۋرەتتەۋگە ەمەس, كٷنكٶرٸس قامىنا جۇمساۋشىلار مەن «كٶرجەردٸ ٶلەڭ» قىلۋشىلارعا ارنالادى.سول ارقىلى اقىن قازاق اراسىندا ٶلەڭ سٶزدٸڭ «قادٸرسٸز» كٶرٸنگەن سەبەبٸن اشادى.سٶيتٸپ,ٶز پوەزيياسىندا جاڭا ماقسات بارىن جارييالايدى.
ەسكٸ بيشە وتىرمىن بوس ماقالداپ,
ەسكٸ اقىنشا مال ٷشٸن تۇرمان زارلاپ.
سٶز تٷزەلدٸ,تىڭداۋشى سەن دە تٷزەل,
سەندەرگە دە كەلەيٸن ەندٸ اياڭداپ,-
دەيدٸ ول.بۇل شۋماقتىڭ سوڭعى جولدارى اقىننىڭ ٶلەڭ سٶزدٸڭ مازمۇنىن ٶزگەرتۋمەن بايلانىستى,تىڭداۋشىلاردى دا تەربيەلەۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋدارعانىن بايقاتادى.ولاردى حالىق تاعىدىرىن جىرلايتىن جاڭا ٷلگٸدەگٸ پوەزييانى تٷسٸنە بٸلۋگە,باعالاۋعا شاقىرادى.
قوعام مەن ادام ٶمٸرٸندەگٸ پوەزييانىڭ ورنى جەنە قىزمەتٸ جايىنداعى ويىن اباي «بٸرەۋدٸڭ كٸسٸسٸ ٶلسە,قارالى ول» (1888) اتتى ٶلەڭٸندە تەرەڭدەتە تٷسەدٸ.
تۋعاندا دٷنيە ەسٸگٸن اشادى ٶلەڭ,
ٶلەڭمەن جەر قوينىنا كٸرەر دەنەڭ.
ٶمٸردەگٸ قىزىعىڭ بەرٸ ٶلەڭمەن,
ويلاساڭشى بوس قاقپاي,ەلەڭ-سەلەڭ.
بۇل ويىن اقىن بالا تۋعانداعى شٸلدەحانا,قىز ۇزاتقانداعى تويباستار ٶلەڭدەرٸ,ادام ٶلگەندە ايتىلاتىن جوقتاۋلارمەن دەلەلدەي كەلٸپ,ٶمٸردە ٶنەرمەن بايلانىسسىز ەش نەرسە جوق ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.ابايدىڭ بۇل پٸكٸرٸ «العاشقى قوعامنان بەرٸ قاراي ٶنەر ادام بالاسىنىڭ كٷنكٶرٸس قارەكەتٸمەن قاتار جٷرگٸزٸلگەن رۋحاني قۇرالى بولدى» دەگەن عىلىمي كٶزقاراسقا دەل كەلەدٸ.
وسى نەگٸزدە اقىن ٶز ەرٸپتەستەرٸنە جاڭا تالاپ قويىپ,ولاردىڭ ەل مۇڭىنا جاقىن بولۋىن قالايدى.حالىق الدىندا ٶزٸنٸڭ دە كٷلكٸ بولماۋىن, سٶزدٸڭ دە قادٸرٸن كەتٸرمەۋٸن تٸلەيدٸ.
سىي دەمەتپە,بەرسە الما ەش ادامنان,
نەڭ كەتەدٸ جاقسى ٶلەڭ سٶز ايتقاننان?
سٷيٸنەرلٸك ادامدى سٷي,قىزمەت قىل,
اۋلاق بول ەنٸن ساتىپ نەرسە العاننان,-
دەيدٸ.
ٶلەڭنەن ەرمەك ەمەس,ٶنەر ەكەنٸن ول ىلعي باسا ايتادى.ٶز ٶنەرٸن حالىق مٷددەسٸنە جۇمساۋدى ماقسات ەتەدٸ.ونى مىنا شۋماقتان دا بايقايمىز.
ماقساتىم-تٸل ۇستارتىپ,ٶنەر شاشپاق,
ناداننىڭ كٶزٸن قويىپ,كٶڭٸلٸن اشپاق.
ٷلگٸ السىن دەيمٸن ويلى جاس جٸگٸتتەر,
دۋمان-ساۋىق ويدا جوق,ەۋەل باستا-اق.
اقىن مەن اقىندىق مٸندەتٸ تۋرالى ويلانعاندا,ابايدىڭ وسى مەسەلەنٸ تەرەڭدەتە قاراستىرۋ,ەل قۇلاعىنا سٸڭٸرە بەرۋ ٷشٸن قايتا بٸر ورالعانىن «مەن جازبايمىن ٶلەڭدٸ ەرمەك ٷشٸن» (1889) اتتى ٶلەڭٸنەن كٶرەمٸز.
مەن جازبايمىن ٶلەڭدٸ ەرمەك ٷشٸن,
جوق-باردى,ەرتەگٸنٸ تەرمەك ٷشٸن.
كٶكٸرەگٸ-سەزٸمدٸ,تٸلٸ-ورامدى,
جازدىم ٷلگٸ جاستارعا بەرمەك ٷشٸن!
ٶزٸنٸڭ اقىندىق ماقساتىن وسىلاي كٶرسەتە وتىرىپ,اباي بۇل ٶلەڭدە شىعارمانىڭ مازمۇنىنا قاتىسى جوق سٶزۋارلىقتى,ەسكٸ قيسسالاردا,سوعان ەلٸكتەپ قيسسا جازاتىن اقىنداردا كەزدەسەتٸن «ەسٸرە قىزىل» تەڭەۋ,جالعان قىزىقشىلىقتى سۋرەتتەۋدٸ سىناپ ٶتەدٸ.
ٶلەڭٸ بار,ٶنەرلٸ ٸنٸم,سٸزگە
جالىنامىن-مۇنداي سٶز ايتپا بٸزگە.
ٶزگە تٷگٸل ٶزٸڭە پايداسى جوق,
ەسٸل ٶنەر قور بولىپ كەتەر تٷزگە,-
دەگەن سٶزدەرمەن ول جاس بۋىن اقىندارعا تاعى دا تٸلەك ارتادى.
ٷش جىلدىڭ (1887,1888,1889) ٸشٸندە بٸرٸنە-بٸرٸ جالعاس جازىلعان بۇل ٷش ٶلەڭدە اباي اقىننىڭ قوعام الدىنداعى قىزمەتٸ مەن سٶز ٶنەرٸنٸڭ كٷشٸ جايىنداعى ويىن تەرەڭدەتٸپ,تولىقتىرا تٷستٸ.بۇل وي,تٷپتەپ كەلگەندە, ەدەبيەتتٸڭ حالىقتىعى تۋرالى ورىستىڭ رەۆوليۋتسيياشىل-دەموكراتتارىنىڭ ەستەتيكالىق كٶزقاراسىمەن ٷندەسەدٸ.بەلينسكيي مەن چەرنىشەۆسكييدٸڭ ەدەبيەتتٸ ٶمٸرگە جاقىنداتۋ,سول ارقىلى قوعامدىق دامۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن باتىل كٶتەرۋ جايلى ويلاردى ابايعا كٷشتٸ ەسەر ەتكەن.وسى يدەياعا سٷيەنە وتىرىپ,اقىن قازاق ورتاسىنداعى ٶلەڭ سٶزدٸڭ ماڭىزىن كٶتەرۋگە كٷش سالادى.جاڭا سٶزگا لايىق جاڭا وقۋشى,تىڭداۋشى تەربيەلەمەك بولادى.بۇل-ابايدىڭ قازاق ەدەبيەتٸنە ەكەلگەن ٷلكەن جاڭالىعى.
تٷيٸن.
قازاق حالقىنىڭ ماقتانىشى اباي قۇنانباەۆتىڭ اقىندىعى تٷپسٸز تەرەڭ مۇحيتپەن تەڭ دەسەك,قاتەلەسپەگەن بولار ەدٸك.عاجايىپ سۋرەتكەر,نەزٸك ليريك,كٶركەمسٶز شەبەرٸ,ەڭ الدىمەن-ويشىل اقىن.بۇل پٸكٸر اقىننىڭ ٶمٸر قۇبىلىستارىن تەرەڭ تولعاپ ايتۋ جاعى باسىم كەلەتٸن ٶلەڭدەرٸنە, فيلوسوفييالىق دٷنيەتانىمىنا جەنە ونىڭ قارا سٶدەرٸنە,ەسٸرەسە دٸنگە, اللانىڭ بولمىسى,يماندىلىق تۋرالى تولعانىستارىنا قاتىستى.اقىن شىعارماشىلىعىندا ٶزٸ ٶمٸر سٷرگەن تاريحي دەۋٸردٸڭ تۇتاس بەينەسٸ كٶرٸنٸس تاپتى. «اباي پوەزيياسى قوعام دامۋىنداعى بٸر ەلەۋلٸ كەزەڭدٸ بەينەلەۋ ارقىلى حالىقتىڭ تاعدىرىن,ۇلتتىڭ مٸنەز-قۇلقىن تاريحي تۇرعىدان كەڭ ارنادا الىپ,قوعام كٶشٸنٸڭ جەتكەن جەرٸن عانا ەمەس,ٶتكەن جولىن دا تانىتارلىقتاي ەتٸپ كٶرسەتە بٸلدٸ»,-دەگەن اكادەميك ز.احمەتوۆتىڭ پٸكٸرٸ اباي پوەزيياسىنا بەرٸلگەن ەدٸل باعا.اباي شىعارماشىلىعى ۋاقىت وزعان سايىن دەۋٸر تالابىنا ساي ەر قىرىنان ٶسٸپ ٶركەندەپ وتىراتىن اسىل مۇرا بولىپ ۇرپاقتار ساناسىنا ورىن الادى.
ادامدى سٷيٸپ,ادامدى قۇرمەتتەۋگە ٷندەگەن كەمەڭگەر اقىن پوەزيياسىنىڭ تٷپكٸ نەگٸزٸ-ادام,تولىق ادام.اباي ارمانداعان تولىق ادام ٶنەرلٸ,بٸلٸمدٸ,ەڭبەكقور,ادال,ەدٸل,جىلى جٷرەكتٸ,ىستىق قايراتتى عىلىم جولىنا تٷسكەن ٸزدەمپاز بولۋى كەرەك.ال ماحاببات پەن سٷيۋ,ادامدى سٷيۋ, اللانى سٷيۋ,ەدٸلەتتٸ سٷيۋ اباي شىعارمالارىنىڭ بيٸك مۇراتى.
