5 قاڭتار – قايىم مۇقامەدحان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 110 جىل (1916–2004). قازاق ادەبيەتتانۋىنداعى ابايتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاعان كورنەكتى عالىم، زەرتتەۋشى، جازۋشى ءارى دراماتۋرگ. ول اباي شىعارماشىلىعىن عىلىمي اينالىمعا ءتۇسىرىپ، اقىن شاكىرتتەرىنىڭ مۇراسىن تۇگەندەپ، قازاق رۋحانياتىنىڭ تۇتاس ءبىر سالاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك داۋىرىندە مادەني مۇرانى ساقتاۋعا باعىتتالعان تاباندى ەڭبەگىمەن دە ەرەكشە تانىلدى.

7 قاڭتار – تالعات مۇسابايەۆتىڭ تۋعانىنا 75 جىل (1951–2025). حالىقارالىق عارىش كەڭىستىگىنە ءۇش رەت ۇشىپ، جۇزدەگەن تاۋلىك وربيتادا بولعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش كاسىبي عارىشكەرلەرىنىڭ ءبىرى. حالىق قاھارمانى اتانعان ول عىلىم، ينجەنەريا جانە عارىش تەحنولوگيالارىن دامىتۋعا زور ۇلەس قوسىپ، تاۋەلسىز قازاقستاندى عارىش دەرجاۆالارى قاتارىنا جەتەلەگەن ايتۋلى تۇلعا.

9 اقپان – مۇقاعالي ماقاتايەۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل (1931–1976). قازاق پوەزياسىنىڭ ەڭ بيىك شىڭدارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن ليريك اقىن، ەرەكشە پوەتيكالىق ويلاۋىمەن ميلليونداعان وقىرماننىڭ جۇرەگىن جاۋلاعان تۇلعا. ونىڭ مۇڭى مەن ءسۇيىنىشى، ءومىر مەن ماحاببات تۋرالى تەرەڭ تولعانىستارى ۇلتتىق ادەبيەتتى جاڭا بەلەسكە كوتەرىپ، قازاق ءسوز ونەرىنىڭ كوركەمدىك شەگىن كەڭەيتتى.

10 اقپان – كەڭەس دۇيسەكەيەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل (1946–2020). ساز الەمىندە وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان تالانتتى كومپوزيتور، اندەرى ارقىلى قازاق ەستراداسىن جاڭعىرتىپ، كوپتەگەن ونەر جۇلدىزدارىنىڭ شىعارماشىلىعىنا جول اشقان قايراتكەر. ونىڭ اۋەندەرى ۇلتتىق سەزىم مەن زاماناۋي مۋزىكالىق ىزدەنىستى شەبەر ۇيلەستىرىپ، كەڭ اۋديتورياعا سۇيىكتى ونەر تۋىندىلارىنا اينالدى.

25 اقپان – كاۋكەن كەنجەتايەۆتىڭ تۋعانىنا 110 جىل (1916–2008). ءانشى، اكتەر، رەجيسسەر رەتىندە قازاق تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان ونەر ساڭلاعى. ونىڭ ساحناداعى تابيعي بولمىسى، درامالىق جانە مۋزىكالىق رولدەردى بىردەي مەڭگەرگەن شەبەرلىگى ۇلت مادەنيەتىندە ايرىقشا ورىن الادى. 

25 اقپان – مەرۋەرت وتەكەشوۆا 75 جاستا (1951).  قازاق كينوسى مەن تەاترىندا ايشىقتى وبرازدار سومداپ، حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن تالانتتى اكتريسا. قازاقتىڭ قىز جىبەگى. كاسىبي شەبەرلىگى، تابيعي قۋاتى جانە ساحنالىق مادەنيەتىمەن بىرنەشە بۋىن كورەرمەنگە ۇمىتىلماس اسەر قالدىرعان تۇلعا. 

28 اقپان – جامبىل جابايەۆتىڭ تۋعانىنا 180 جىل (1846–1945). قازاق پوەزياسىنىڭ ءداستۇرلى ارناسىن كەڭەيتىپ، ونى جاڭا تاريحي كەڭىستىككە الىپ شىققان ۇلى تۇلعا. اقىن، ايتىسكەر، ابىز جىراۋ ءارى جاۋىنگەر جىرشى. ول زاماننىڭ تىنىسىن، حالىقتىڭ مۇراتىن، قوعامنىڭ كۇردەلى كەزەڭدەرىن پوەتيكالىق قۋاتپەن بەدەرلەدى. ۇلى جىراۋ ءوز ۇستازى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ ءداستۇرىن جالعاپ، ونى جاڭا بيىككە كوتەردى. ال سوعىس جىلدارىندا ونىڭ جالىندى جىرلارى مايدانداعى جاۋىنگەرلەرگە رۋح بەرىپ، ەلدى جىگەرلەندىرگەن ءۇمىتتىڭ، ءتوزىمنىڭ، بىرلىكتىڭ ۇنىنە اينالدى.

5 ناۋرىز – ءاليحان بوكەيحاننىڭ تۋعانىنا 160 جىل (1866–1937). ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى، الاش وردا ۇكىمەتىنىڭ جەتەكشىسى، ەنسيكلوپەديست عالىم ءارى پۋبليسيست. ول قازاق قوعامىن جاڭعىرتۋ، ۇلتتىق مەملەكەتتىلىك يدەياسىن قالىپتاستىرۋ جولىندا كۇرەسىپ، ساياسي، عىلىمي، ەكونوميكالىق ءوي-ورىستىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. ءاليحاننىڭ مۇراسى – تاۋەلسىزدىك يدەياسىنىڭ ماڭگىلىك تۇعىرى.

7 ناۋرىز – ساتىبالدى نارىمبەتوۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل (1946–2021). قازاق كينو ونەرىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسى، رەجيسسەر، كينودراماتۋرگ ءارى جازۋشى. ونىڭ «مۇستافا شوقاي»، «كوزىمنىڭ قاراسى» سەكىلدى فيلمدەرى ۇلتتىق تاريح پەن ادام تابيعاتىن تەرەڭ تولعاۋمەن ەرەكشەلەنەدى. نارىمبەتوۆ شىعارماشىلىعى – قازاق كينوسىنىڭ كوركەم دەڭگەيىن كوتەرگەن قۇندى مەكتەپ.

8 ناۋرىز – ماناربەك ەرجانوۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل (1901–1966). قازاق ءان ونەرىنىڭ شوقتىعى بيىك مايتالمانى، اكتەر، كومپوزيتور، كۇيشى، حالىق ءارتىسى. ونىڭ قوڭىر داۋسى مەن ساحنالىق شەبەرلىگى ۇلت مۋزىكاسىنا جاڭا تىنىس سىيلاپ، حالىق مۇراسىن كەڭىنەن تانىتتى. ماناربەكتىڭ ورىنداۋشىلىق مادەنيەتى بۇگىندە قازاق ونەرىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن.

13 ناۋرىز – قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 60 جىل (1966–1988). 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ سيمۆولىنا اينالعان ەرجۇرەك جاس، ەركىندىك پەن ادىلدىك جولىندا كۇرەسكەن قايسار تۇلعا. ونىڭ قىسقا عۇمىرىندا كورسەتكەن باتىلدىعى مەن ازاماتتىق ەرلىگى قازاق جاستارىنىڭ تاۋەلسىزدىككە دەگەن جىگەرىن وياتقان تاريحي وقيعا رەتىندە ەستە قالدى.

22 ناۋرىز – ماكىلقوجا قۇلانبايەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل (1926–1993). كينو جانە تەاتر ونەرىنىڭ سارابدال اكتەرى، قازاق كسر-نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى. ونىڭ بەينەلەرى ۇلتتىق ساحنا ونەرىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا سەرپىن بەرىپ، اكتەرلىك مەكتەپتىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوستى. تابيعي تالانت پەن كاسىبي شىڭدالۋدىڭ ۇيلەسىمى قۇلانبايەۆتى قازاق مادەنيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلىنە اينالدىردى.

25 ناۋرىز – قارشىعا احمەدياروۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل (1946–2010). كۇيشىلىك مەكتەپتىڭ كورنەكتى وكىلى، دومبىراشى، قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى. ونىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگى، كۇردەلى كۇيلەردى جاڭا قىرىنان دامىتۋى جانە شاكىرت تاربيەلەۋدەگى ەڭبەگى قازاق مۋزىكاسىنىڭ وسىپ-وركەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى. 

7 ءساۋىر – قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلىنىڭ تۋعانىنا 155 جىل (1871–1948). قازاقتان شىققان تۇڭعىش كاسىپقوي بالۋان، الەم ارەنالارىن باعىندىرعان دارا سپورت شەبەرى. ول بىرنەشە ەلدىڭ چەمپيونى اتانىپ، ۇلتتىق كۇش ونەرىن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىتقان. قاجىمۇقاننىڭ ەرلىگى مەن قايسار مىنەزى حالىقتىق باتىرلىق ۇعىمىنىڭ سيمۆولىنا اينالىپ، ونىڭ اتى قازاق رۋحىنىڭ مىزعىماس بەلگىسى رەتىندە ەستە قالدى.

15 ءساۋىر – ءشومىشباي سارييەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل (1946–2021). تەرەڭ ليريكاسىمەن، نازىك مۇڭ مەن سىرعا تولى جىرلارىمەن ەرەكشەلەنەتىن اقىن، ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر. ول شىعارماشىلىق جولىندا قازاق ولەڭىنە جاڭا بوياۋ، جاڭا تىنىس اكەلىپ، ءسوز ونەرىن بيىكتەتكەن تۇلعا. فيلوسوفيالىق وي مەن جان جىلۋىن توعىستىرعان جىرلارى وقىرمان جۇرەگىنەن ەرەكشە ورىن الدى.

24 ءساۋىر – قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل (1936–2021). قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى، تاريحي رومانداردىڭ شەبەرى، حالىق جازۋشىسى. ونىڭ شىعارمالارى ۇلت تاعدىرى، ەلدىك بولمىس، شەكارانىڭ ارعى-بەرگى بەتىندە ءومىر سۇرگەن قازاقتاردىڭ تاريحى مەن مۇڭىن تەرەڭنەن تولعايدى. قالامگەردىڭ ادەبي مۇراسى – قازاق پروزاسىنىڭ ەڭ بيىك جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى.

25 ءساۋىر – كۇلاش احمەتوۆانىڭ تۋعانىنا 80 جىل (1946–2025). پاتريوتتىق رۋح پەن نازىك ءليريزمدى ۇشتاستىرعان اقىن، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى. ول قازاق پوەزياسىنا وزىندىك ءۇن مەن جىگەر اكەلىپ، ۇلتتىق مىنەزدى ايقىن كورسەتەتىن جىرلارىمەن تانىلدى. اقىننىڭ شىعارماشىلىعى بىرنەشە بۋىن وقىرمانعا شابىت سىيلاپ كەلەدى.

29 ءساۋىر – احمەت جۇبانوۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل (1906–1968). ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ ىرگەسىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى، كورنەكتى عالىم، كومپوزيتور جانە ديريجەر. ول قازاق مۋزىكاسىن عىلىمي جۇيەگە ءتۇسىرىپ، اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ، قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتارى وركەسترىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى. 

5 مامىر – فاتيما بالعايەۆانىڭ تۋعانىنا 100 جىل (1926–2005). قازاقتىڭ قوبىز ونەرىن كاسىبي دەڭگەيگە كوتەرىپ، ورىنداۋشىلىق مەكتەبىن قالىپتاستىرعان كورنەكتى قوبىزشى، حالىق ءارتىسى. ۇستازدىق جولىندا كوپتەگەن تالانتتى شاكىرت تاربيەلەپ، ۇلتتىق مۋزىكانىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ىقپال ەتتى. ونىڭ ونەرى – قوبىزدىڭ سىرلى ءۇنى مەن ءداستۇرىن جاڭعىرتقان التىن ارقاۋ.

6 مامىر – ءىليا جاقانوۆ 90 جاستا (1936). جازۋشى، كومپوزيتور، ونەر زەرتتەۋشىسى، قازاق مۋزىكاسىنىڭ تاريحىن زەردەلەگەن ءىرى تۇلعا. ونىڭ زەرتتەۋلەرى مەن انشىلىك مۇراسى ۇلتتىق ونەردىڭ بيىكتەۋىنە جول اشتى. «ەكى جۇلدىز»، «اسەل»، «جايلاۋكول كەشتەرى» سەكىلدى تۋىندىلارى حالىق جۇرەگىنەن مىقتاپ ورىن العان.

6 مامىر – جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆتىڭ تۋعانىنا 75 جىل (1951–2020). گرەك-ريم كۇرەسىنەن وليمپيادا چەمپيونى، قازاق سپورتىن الەمگە تانىتقان داڭقتى پالۋان. ونىڭ ەڭبەكقورلىعى، تاباندىلىعى مەن جەڭىسكە دەگەن جىگەرى جاس سپورتشىلارعا ۇلگى بولىپ كەلەدى. ۇشكەمپىروۆ – سپورت تاريحىندا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان قايسار تۇلعا.

18 مامىر – ولجاس سۇلەيمەنوۆ 90 جاستا (1936). اقىن، قوعام قايراتكەرى، تۇركىتانۋشى، حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان ويشىل. «از ي يا» ەڭبەگى مەن پوەزيالىق تۋىندىلارى ارقىلى ول ۇلتتىق تاريح پەن مادەنيەتتى جاڭاشا تۇسىنۋگە جول اشتى. قوعامدىق بەلسەندىلىگى مەن رۋحاني كوشباسشىلىعى ونى قازاق زيالىلارىنىڭ الدىڭعى قاتارلى وكىلدەرىنىڭ قاتارىنا قوستى.

4 شىلدە – ەرمەك سەركەبايەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل (1926–2013). قازاق وپەرا ونەرىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە تانىلعان جۇلدىزى، كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى. ونىڭ بارقىت داۋىسى، ءمىنسىز ۆوكالدىق تەحنيكاسى مەن ساحنالىق مادەنيەتى قازاق مۋزىكاسىن جاڭا بيىككە كوتەردى. سەركەبايەۆتىڭ ونەرى – ۇلتتىق وپەرا مەكتەبىنىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشقان، ۇلت مادەنيەتىندە وشپەس ءىز قالدىرعان دارا مۇرا.

17 شىلدە – لاتيف ءحاميديدىڭ تۋعانىنا 120 جىل (1906–1983). قازاق مۋزىكاسىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان كومپوزيتور، پەداگوگ، حالىق ءارتىسى. «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانۇرانىنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ول ۇلتتىق رۋحتى اسقاقتاتىپ، مۋزىكالىق مۇرامىزدىڭ التىن قورىن جاساقتادى. ءحاميديدىڭ شىعارماشىلىعى مەن ۇستازدىق ەڭبەگى بىرنەشە بۋىن مۋزىكانتتىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتتى.

27 شىلدە – توقتار اۋباكىروۆ 80 جاستا (1946). قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى، قازاقستاننىڭ حالىق قاھارمانى. ول ءوز ەرلىگىمەن، قايسار مىنەزىمەن جانە كاسىبي بىلىكتىلىگىمەن تاۋەلسىز قازاقستاندى عارىشتىق دەرجاۆا رەتىندە تانىتىپ، ۇلتتىق عىلىم مەن اۆياسيا سالاسىنىڭ دامۋىنا زور سەرپىن بەردى. 

1 تامىز – ساحي رومانوۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل (1926–2002). قازاقستان بەينەلەۋ ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلى، حالىق سۋرەتشىسى، كينو سۋرەتشىسى جانە گرافيك. ونىڭ قولتاڭباسى ۇلتتىق كەسكىندەمەگە جاڭا لەپ اكەلىپ، كوپتەگەن فيلمدەردىڭ كوركەمدىك ءستيلىن قالىپتاستىردى. رومانوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى – قازاق ونەر تاريحىنداعى كاسىبي شەبەرلىكتىڭ بيىك ۇلگىسى.

28 تامىز – وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل (1931–1998). مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، عالىم، ەتنوگراف، ۇلتتىق مادەني مۇرانى قايتا جاڭعىرتۋ ءىسىنىڭ كوشباسشىسى. ول تاريحي جادىگەرلەردى ساقتاپ، كيەلەۋ، ۇلتتىق ءسالت-داستۇردى جانداندىرۋ باعىتىندا ۇلكەن ەڭبەك اتقاردى. جانىبەكوۆتىڭ قىزمەتى قازاق رۋحانياتى مەن مادەنيەتىنىڭ جاڭارۋ ءداۋىرىنىڭ نەگىزىن قالاعان ەرەكشە فەنومەن سانالادى.

2 قازان – ابدوللا قارساقبايەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل (1926–1983). قازاق كينوسىنىڭ التىن قورىن قالىپتاستىرعان كورنەكتى رەجيسسەر، «مەنىڭ اتىم – قوجا» سەكىلدى ۇلت مادەنيەتىنىڭ اسىل مۇراسىنا اينالعان فيلمدەردىڭ اۆتورى. ونىڭ شىعارمالارى قازاق بالاسىنىڭ رۋحاني الەمىن، ادامدىق قاسيەتتەرىن تەرەڭ اشىپ، ۇلتتىق كينەماتوگرافيانىڭ كوركەمدىك دەڭگەيىن ايقىندادى. 

15 قازان – سايىن مۇراتبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل (1936–2007). حالىققا جاقىن ليريكالىق پروزاسىمەن تانىلعان جازۋشى، اۋدارماشى، ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر. ونىڭ ادام جانىنىڭ تەرەڭ قاتپارلارىن اشا بىلەتىن اڭگىمەلەرى مەن حيكاياتتارى قازاق ادەبيەتىنە ەرەكشە نازىكتىك پەن كوركەمدىك سەرپىن اكەلدى. شىنايىلىققا تولى كەيىپكەرلەرى ارقىلى ول قازاق پروزاسىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىن ايشىقتاپ، ادەبيەتتىڭ سۇيىكتى كلاسسيگىنە اينالدى.

2 قاراشا – ىبىراي التىنساريننىڭ تۋعانىنا 185 جىل (1841–1889). قازاق دالاسىنداعى العاشقى مەكتەپتەردىڭ نەگىزىن قالاعان اعارتۋشى، پەداگوگ، جازۋشى، ەتنوگراف ءارى فولكلورتانۋشى. ول ءبىلىمدى حالىقتىڭ بولاشاققا اپارار باستى كۇش دەپ تانىپ، جاڭا وقۋ جۇيەسىن ەنگىزدى، وقۋلىقتار جازىپ، بالالار ادەبيەتىنىڭ ىرگەسىن قالادى. ءالتىنساريننىڭ اعارتۋشىلىق مۇراسى – ۇلتتى وركەنيەتكە جەتەلەگەن جارىق جول.

7 قاراشا – جاقىپ اقبايەۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل (1876–1934). قوعام قايراتكەرى، زاڭگەر، الاش قوزعالىسىنىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى. ول قازاق حالقىنىڭ قۇقىقتىق ساناسىن دامىتۋعا، وتارلىق قىسىم جاعدايىندا ادىلدىك پەن بوستاندىق يدەياسىن قورعاۋعا كۇش سالدى. اقبايەۆتىڭ كۇرەسكەرلىك جولى – ۇلتتىق قۇقىقتىق ويدىڭ قالىپتاسۋىنداعى تاريحي كەزەڭ.

16 قاراشا – ماناش قوزىبايەۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل (1931–2002). بەلگىلى تاريحشى، پروفەسسور، اكادەميك، قازاقستانداعى عىلىمي تاريحنامانىڭ جاڭا باعىتتارىن قالىپتاستىرعان كورنەكتى عالىم. ول حح عاسىرداعى قازاق تاريحىن تەرەڭ زەرتتەپ، ۇلتتىق سانانىڭ جاڭعىرۋىنا ىقپال ەتكەن ەڭبەكتەرىمەن تانىلدى. 

19 جەلتوقسان – ابۋباكىر احمەتجان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 170 جىل (1855/56–1932). قازاق فولكلورتانۋ عىلىمىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان كورنەكتى فولكلورشى، ەتنوگراف. ول ەل ىشىندەگى جۇمباق، جاڭىلتپاش، ماقال-ماتەل، جىر ۇلگىلەرىن جۇيەلەپ جيناپ، حالىق شىعارماشىلىعىن عىلىمي اينالىمعا ەنگىزدى. قازاق ەتنوگرافياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان تۇلعالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ونىڭ ەڭبەگى ۇلتتىڭ رۋحاني جادى مەن مادەني بولمىسىن ساقتاۋدا ەرەكشە ماڭىزعا يە.

25 جەلتوقسان – ابىكەن بەكتۇروۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل (1901–1985). تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ق ر ۇعا اكادەميگى، قازاقستانداعى حيميا عىلىمىنىڭ دامۋىنا جول اشقان كورنەكتى عالىم. ول ەلىمىزدەگى حيميالىق زەرتتەۋلەردىڭ عىلىمي نەگىزىن قالىپتاستىرىپ، وندىرىستىك تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋ باعىتىندا ىرگەلى ەڭبەكتەر جازدى.

ايى مەن كۇنى بەلگىسىز تاريحي وقيعالار

ءامىر تەمىردىڭ (اقساق تەمىر) تۋعانىنا 690 جىل (1336–1405). ورتا ازيانىڭ اسا قۋاتتى مەملەكەت قايراتكەرى، داڭقتى قولباسشى، الەمدىك تاريحتا تەرەڭ ءىز قالدىرعان تۇلعا. ونىڭ قۇرعان يمپەرياسى اسكەري ستراتەگيا، مەملەكەتتىك باسقارۋ، ساۋلەت ونەرى مەن مادەنيەت سالاسىندا ءىرى سەرپىلىس جاساپ، ايماقتىق وركەنيەتتەردىڭ دامۋىنا ايرىقشا ىقپال ەتتى. 

باتىر قابانباي قوجاقۇل ۇلىنىڭ تۋعانىنا 335 جىل (1691/92–1769/70). قازاقتىڭ ازاتتىق جولىنداعى كۇرەسىنىڭ ۇلى قولباسشىسى، «دارابوز» اتانعان حالىق باتىرى. ول جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى شايقاستاردا ەلدىڭ بىرلىگى مەن جەردىڭ تۇتاستىعىن قورعاعان ءىرى تۇلعا رەتىندە تاريحتا قالدى. قابانباي باتىردىڭ ەرلىك جولى – ۇلتتىق رۋحتى كوتەرگەن قايسارلىقتىڭ سيمۆولى.

ابىلاي حاننىڭ تۋعانىنا 315 جىل (1711–1781). ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسقان كەمەڭگەر حان، قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ قالىپتاسۋىندا شەشۋشى ءرول اتقارعان ۇلى قايراتكەر. ونىڭ ساياسي كورەگەندىگى مەن ەل بيلەۋدەگى ديپلوماتيالىق شەبەرلىگى قازاق حالقىن ەڭ اۋىر كەزەڭدەردە ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەردى. ابىلاي ءداۋىرى – بىرلىك پەن مەملەكەتتىلىكتى نىعايتقان تاريحي بەلەس.

باتىر سارتاي بايجان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 315 جىل (1711–1785). جوڭعار شاپقىنشىلىعى كەزىندە ەلىن قورعاعان ەرجۇرەك قولباسشىلاردىڭ ءبىرى. ەرلىگىمەن، ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن تانىلعان سارتاي باتىردىڭ ۇلت تاريحىنداعى ورنى – ەلدىك پەن ەرلىكتىڭ ۇلگىسى. ونىڭ ەسىمى حالىق جادىندا تاۋەلسىزدىك جولىنداعى باتىرلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ساقتالعان.

يساتاي تايمان ۇلىنىڭ تۋعانىنا 235 جىل (1791–1838). باتىر، قولباسشى، قازاقستانداعى ءىرى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ جەتەكشىسى. حالىقتىڭ قۇقىعىن قورعاپ، ادىلدىك پەن بوستاندىق ءۇشىن كۇرەسكەن يساتايدىڭ ەرلىگى قازاقتىڭ ازاتتىق تاريحىندا ايرىقشا ورىن الادى. ونىڭ كۇرەسكەرلىك رۋحى ۇلتتىق سانادا ماڭگىلىككە قالعان.

دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ تۋعانىنا 165 جىل (1861–1955). قازاقتىڭ ءداستۇرلى كۇي ونەرىن حح عاسىرعا جەتكىزگەن ۇلى كۇيشى، دومبىراشى، حالىق ءارتىسى. قۇرمانعازى شاكىرتى دينانىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگى مەن شىعارماشىلىعى ۇلتتىق مۋزىكانىڭ بيىكتەۋىنە زور ۇلەس قوستى. 

ابدوللا اسىلبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل (1896–1937). العاشقى قازاق پۋبليسيستەرىنىڭ ءبىرى، اقىن، قوعام قايراتكەرى. قازاق ءباسپاسوزى مەن وي-ساناسىنىڭ قالىپتاسۋىندا ەرەكشە ءرول اتقارعان اسىلبەكوۆتىڭ پۋبليسيستيكاسى ۇلتتىق رۋح پەن اعارتۋشىلىق يدەيالارىن جالعادى. قۋعىن-سۇرگىننىڭ قۇربانىنا اينالعانىمەن، ونىڭ ەڭبەكتەرى قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان مۇرا رەتىندە باعالانادى.

باۋبەك بۇلقىشيەۆتىڭ تۋعانىنا 110 جىل (1916–1944). ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا جارق ەتىپ كورىنىپ، «ءومىر مەن ءولىم تۋرالى» پۋبليسيستيكاسىمەن تانىلعان جازۋشى. ونىڭ ءورشىل رۋحى، وتانشىلدىققا تولى ويلارى مەن جالىندى ماقالالارى جاۋىنگەرلىك پۋبليسيستيكانىڭ سيمۆولىنا اينالدى. قىسقا عۇمىرىندا قالدىرعان مۇراسى – جاس ۇرپاققا جىگەر بەرەتىن رۋحاني ساباق.

اتاۋلى داتالار

29 تامىز – سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 35 جىل (1991). قازاقستان يادرولىق قارۋسىزدانۋ جولىندا باتىل قادام جاساپ، الەمدىك قاۋىپسىزدىككە ۇلەس قوسقان تاريحي شەشىم. پوليگوننىڭ جابىلۋى قازاق حالقىنىڭ ۇزاق جىلدار بويعى قاسىرەتىنە نۇكتە قويىپ، جاھاندىق بەيبىتشىلىككە باعىتتالعان جاڭا كەزەڭنىڭ باستالۋى بولدى.

10 جەلتوقسان – قازاق كسر اتاۋىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى بولىپ وزگەرتىلگەنىنە 35 جىل (1991). بۇل شەشىم ەلدىڭ ساياسي ەگەمەندىگى مەن ۇلتتىق مەملەكەتتىلىگىنىڭ جاڭاشا قالىپتاسۋىن ايقىنداعان ماڭىزدى كەزەڭ ەدى. مەملەكەت اتاۋىنىڭ وزگەرۋى – تاۋەلسىزدىككە بەت العان جاڭا تاريحي ءداۋىردىڭ سيمۆولى بولدى.

16 جەلتوقسان – 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا 40 جىل. قازاق جاستارىنىڭ ادىلدىك پەن ۇلت نامىسىن قورعاۋ جولىنداعى كوتەرىلىسى ەل تاريحىندا ازاتتىققا باستار رۋحتى وياتقان وقيعا رەتىندە ەستە قالدى. جەلتوقسان – تاۋەلسىزدىككە جەتكىزگەن قايسارلىقتىڭ، ۇلتتىق جىگەردىڭ كورىنىسى.

16 جەلتوقسان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاريالانعانىنا 35 جىل (1991). قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە تاريح ساحناسىنا شىققان كۇن. بۇل – ەلدىڭ ساياسي ەركىندىككە قول جەتكىزىپ، حالىقارالىق قاۋىمداستىققا دەربەس مەملەكەت رەتىندە مويىندالعان تاريحي بەلەسى.

يساتاي–ماحامبەت كوتەرىلىسىنە 190 جىل (1836–1838). جاڭگىر حاننىڭ ساياساتى مەن رەسەي يمپەرياسىنىڭ وتارلىق قىسىمىنا قارسى باعىتتالعان حالىق-ازاتتىق قوزعالىس. يساتاي تايمان ۇلى مەن ماحامبەت وتەمىس ۇلى باستاعان بۇل كوتەرىلىس ۇلتتىق ەركىندىككە دەگەن ۇمتىلىستىڭ سيمۆولىنا اينالىپ، قازاق حالقىنىڭ ازاتتىق رۋحىن تانىتقان تاريحي كەزەڭ بولدى.

جانقوجا نۇرمۇحامەد ۇلى باستاعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسكە 170 جىل (1856). سىر بويىن وتارلاۋعا قارسى باعىتتالعان بۇل قوزعالىس قازاق حالقىنىڭ ەركىندىك سۇيگىش مىنەزىن، جەر مەن ەلدى قورعاۋ جولىنداعى قايسارلىعىن كورسەتتى. جانقوجا باتىردىڭ باسشىلىعىمەن وتكەن كوتەرىلىس وتارلىق ەزگىگە قارسىلىقتىڭ ءىرى تاريحي كەزەڭدەرىنىڭ ءبىرى سانالادى.