Qazaqstanda zeinetaqy jinaqtaryn merziminen buryn paidalanýǵa arnalǵan jetkiliktilik shekteriniń kóterilýi qoǵamda qyzý talqylanyp jatqan tusta ekonomist Aibar Oljaev bul sheshimniń maqsatyn túsindirdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Aibar Oljaevtyń Facebook paraqshasynda jazýynsha, zeinetaqy jinaqtary qazirgi qajettilikterdi óteýge arnalǵan qarajat emes, azamattyń bolashaqtaǵy qarttyq shaǵyn qamtamasyz etetin qor bolýy tiis.
«Zeinetaqy jinaǵy bul qazirgi kerek-jaraqqa tóleitin banktegi shotymyz emes. Biraq biz bes jylda jaman úirenip aldyq ta, bolashaq qarttyǵymyzǵa jinaǵanymyzdy búgin qurta bastadyq. Sol kezde erteń zeinet jasynda jetkilikti tabyssyz qalýy qaýpi birden paida boldy. Sondyqtan jetkiliktilik shegi adamnyń aqshasyna qoiylǵan bóget emes. Bul bolashaqtaǵy zeinetaqysynyń tym tómendep ketpeýi úshin jasalǵan qorǵanys mehanizmi», – dedi Oljaev.
Onyń pikirinshe, pandemiia kezinde azamattarǵa qoldaý kórsetý maqsatynda engizilgen merziminen buryn paidalaný tetigi ýaqytsha shara bolǵan. Sarapshy bul mehanizmniń uzaq ýaqyt saqtalýy bolashaq zeinetaqy tólemderiniń azaiýyna alyp kelýi múmkin ekenin atap ótti.
Aibar Oljaev jańa ádistemeniń negizgi ereksheligi jinaqtardyń jetkiliktiligin burynǵydan naqtyraq esepteýge múmkindik berýinde ekenin aitty. Esepteý kezinde azamattyń bolashaq ómir súrý uzaqtyǵy, investitsiialyq tabys kólemi, eńbek ótili, jarnalardyń turaqtylyǵy jáne zeinet jasyndaǵy qajetti tabys deńgeii eskeriledi.
Ekonomist ásirese bul ózgeristerdiń jas qazaqstandyqtar úshin mańyzdy ekenin jetkizdi. Onyń aitýynsha, qazirgi eńbek naryǵynda júrgen azamattardyń bolashaqtaǵy zeinetaqysy negizinen ózderiniń jinaqtaryna táýeldi bolady. Aldaǵy 20-30 jylda adamnyń tabysy men eńbek jaǵdaiy birneshe ret ózgerýi múmkin bolǵandyqtan, jinaqtardy saqtaý mańyzdy.
«Zeinetaqy jinaǵy memlekettiń aqshasy emes. Ol azamattyń óziniń jeke jinaǵy. Memleket ony óz biýdjetine almaidy, basqa maqsatqa jumsamaidy. Jetkiliktilik sheginen tómen jatqan qarajat ta adamnyń óz shotynda qala beredi. Ol ári qarai investitsiialyq tabys ákeledi, kóbeiedi, saqtalady jáne zeinet jasyna jetkende sol adamnyń ózine tólenedi», – dep jazdy Oljaev.
Sarapshynyń sózinshe, jetkiliktilik sheginiń kóterilýi azamattardyń aqshasyn tartyp alý degendi bildirmeidi. Kerisinshe, bul qarajatty adamnyń bolashaǵyna saqtaý tetigi sanalady. Onyń pikirinshe, búginde barlyq jinaqty jumsap qoiý erteńgi kúni memleketke nemese jaqyndaryna táýeldi bolý qaýpin arttyrýy múmkin.
Eske salsaq, Qazaqstanda zeinetaqy jinaqtaryn merziminen buryn paidalaný kezinde qoldanylatyn eń tómengi jetkiliktilik shekteriniń parametrleri jańartyldy. Jańa ádisteme salymshynyń jasyn ǵana emes, zeinetkerlik jasqa deiingi kezeńdi, bolashaq tólemderdi jáne investitsiialyq kiristi de eskeredi.
