Búgin Qazaqstanda jańa Konstitýtsiia resmi túrde kúshine endi. Osyǵan orai áleýmettanýshy, Otbasy jáne genderlik saiasatty zertteý ortalyǵynyń direktory Elmira Otar negizgi zańnyń basty erekshelikterin jipke tizdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Sarapshynyń pikirinshe, jańa Konstitýtsiia tek jekelegen baptardy ózgertýmen shektelmeidi. Bul – memlekettik basqarý júiesin jańǵyrtyp, eldiń bolashaq damý baǵytyn aiqyndaityn strategiialyq qujat.
Onyń sózinshe, konstitýtsiialyq ózgerister memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qatynastyń jańa qaǵidattaryn aiqyndap, jańa konstitýtsiialyq institýttardyń paida bolýyna jáne olardyń ókilettikteriniń naqtylanýyna jol ashyp otyr. Sonymen qatar adam quqyqtaryn qorǵaý, zań ústemdigin qamtamasyz etý jáne azamattardyń qoǵamdyq ómirge qatysýyn keńeitý máseleleri konstitýtsiialyq deńgeide kúsheitilgen.
“Konstitýtsiiada uzaqmerzimdi damýǵa qatysty qundylyqtar burynǵydan aiqynyraq kórinis tapqan. Zań men tártip, Ádiletti Qazaqstan, Taza Qazaqstan qaǵidattary, otbasy institýtyn nyǵaitý, bilim men ǵylymdy damytý, tsifrlyq quqyqtardy qorǵaý – munyń barlyǵy memlekettiń aldaǵy strategiialyq baǵytyn aiqyndaidy. Alaida Konstitýtsiianyń shynaiy qundylyǵy onyń mátinimen emes, qabyldanǵan normalardyń zańdarda, memlekettik saiasatta jáne kúndelikti ómirde qalai júzege asatynymen ólshenedi”, – dedi sarapshy.
Elmira Otar Konstitýtsiialyq ózgeristerdiń negizgi maqsaty – memlekettiń uzaqmerzimdi damý qaǵidattaryn qalyptastyrý ekenin atap ótti. Aitýynsha, Konstitýtsiia kúndelikti saiasi sheshimderdi emes, memlekettik institýttardyń qyzmetin, basqarý júiesin jáne azamat pen memleket arasyndaǵy ózara qatynastyń negizgi erejelerin aiqyndaidy.
Sarapshy saiasi turǵydan bul ózgerister memlekettik institýttardyń jaýapkershiligin kúsheitýge, bilik tarmaqtary arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaýǵa jáne azamattardyń qoǵamdyq úderisterge qatysý múmkindigin keńeitýge baǵyttalǵanyn aitty. Al ekonomikalyq turǵydan Konstitýtsiia turaqty quqyqtyq orta qalyptastyrý arqyly ekonomikalyq ósimge qajetti institýtsionaldyq negiz qalaidy.
“Kez kelgen investor nemese kásipker úshin eń mańyzdy faktorlardyń biri – boljamdy quqyqtyq orta. Zańdardyń turaqtylyǵy, menshik quqyǵynyń qorǵalýy jáne memlekettik institýttardyń tiimdiligi investitsiialyq belsendilikke tikelei yqpal etedi. Konstitýtsiia ekonomikalyq ósýdi tikelei qamtamasyz etpese de, oǵan qajetti quqyqtyq negizdi qalyptastyrady”, – dedi ol.
Elmira Otar jańa Konstitýtsiianyń investitsiialyq ahýalǵa, kásipkerlikke jáne Qazaqstannyń halyqaralyq bedeline de oń yqpal etýi múmkin ekenin jetkizdi. Onyń sózinshe, biznestiń tabysty damýy qarjylai qoldaýmen qatar ádil básekelestikke, quqyqtyq kepildikterge jáne memlekettik institýttarǵa degen senimge táýeldi.
“Qazaqstan keiingi jyldary saiasi jáne quqyqtyq institýttardy jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan reformalardy kezeń-kezeńimen júzege asyryp keledi. Bul halyqaralyq seriktester úshin elimizdiń quqyqtyq júieni jetildirýge jáne memlekettik basqarýdyń tiimdiligin arttyrýǵa umtylysyn kórsetedi. Degenmen halyqaralyq bedel qabyldanǵan qujattarmen emes, olardyń naqty oryndalýymen qalyptasady”, – dedi sarapshy.
Sonymen birge ol jańa Konstitýtsiia azamattardyń memleketke degen senimin birden arttyrady deýge bolmaitynyn aitty. Onyń pikirinshe, senim ýaqyt óte naqty nátijeler arqyly qalyptasady.
“Jańa Konstitýtsiia senimdi qalyptastyrýǵa qajetti quqyqtyq jáne institýtsionaldyq negizdi jasaidy. Respýblikalyq referendýmda daýys bergen azamattardyń 87,15 paiyzy Konstitýtsiiany qoldady, al qatysý kórsetkishi 73,12 paiyz boldy. Bul qoǵamda konstitýtsiialyq ózgeristerge degen bastapqy qoldaý bolǵanyn kórsetedi. Alaida uzaqmerzimdi senim azamattardyń óz quqyqtarynyń qorǵalǵanyn sezinýine, zańnyń bárine birdei qoldanylýyna jáne memlekettik sheshimderdiń ashyqtyǵyna bailanysty qalyptasady. Sondyqtan Konstitýtsiiany senimniń sońǵy nátijesi emes, ony qalyptastyrýdyń bastapqy alańy retinde qarastyrǵan jón”, – dedi Elmira Otar.
Sarapshynyń aitýynsha, uzaqmerzimdi perspektivada jańa Konstitýtsiia eldiń turaqty damýyna negiz bolatyn basty qujattardyń birine ainalýy tiis.
“Jańa Konstitýtsiiada otbasy institýty, adam quqyqtary, zań ústemdigi, bilim men ǵylym, tsifrlyq quqyqtar, ekologiialyq jaýapkershilik jáne azamattardyń qoǵamdyq ómirge qatysýy konstitýtsiialyq deńgeide bekitilgen. Bul baǵyttardyń barlyǵy halyqaralyq tájiribede de ornyqty damýdyń negizgi faktorlary retinde qarastyrylady. Eger osy qaǵidattar zańdarda, memlekettik saiasatta jáne qoǵamdyq tájiribede dáiekti júzege assa, jańa Konstitýtsiia Qazaqstannyń quqyqtyq memleket retinde damýyna, básekege qabiletti ekonomika qalyptastyrýyna jáne adam kapitalynyń sapasyn arttyrýyna berik negiz bola alady”, – dep túiindedi ol.
