“Zań men tártip” ideologiiasy aiasynda qylmystyń aldyn alý jumystary qalai júrgizilip jatyr – sarapshy pikiri

“Zań men tártip” ideologiiasy aiasynda qylmystyń aldyn alý jumystary qalai júrgizilip jatyr – sarapshy pikiri

“Zań men tártip” ideologiiasy aiasynda Qazaqstanda keiingi alty jylda qylmys deńgeii 52%-ǵa tómendedi. Biyldyń ózinde qylmystyq quqyq buzýshylyqtar 5,7%-ǵa azaiǵan. Munyń artynda jazalaý sharalary ǵana emes, profilaktika, tsifrlyq baqylaý, qoǵammen jumys jáne áleýmettik faktorlardyń keshendi yqpaly tur. Bul týraly Jetisý oblysy Jastar resýrsy ortalyǵynyń basshysy Shamil Vankeev Dalanews.kz redaktsiiasyna bergen pikirinde málimdedi.

Vankeevtiń aitýynsha, “Zań men tártip” kontseptsiiasynyń negizgi máni – qoǵamda zańǵa degen qurmetti arttyrý, qylmystyń aldyn alý jáne azamattardyń ózin qaýipsiz sezinýin qamtamasyz etý.

“Bul máseleni tek jazalaý arqyly emes, aldyn alý, túsindirý jáne tártip ornatý arqyly sheshý mańyzdy. Kontseptsiia Konstitýtsiiaǵa, Qylmystyq jáne Ákimshilik kodeksterge, sondai-aq quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyna qatysty zańnamalarǵa negizdelgen”, – deidi ol.

Vankeev kontseptsiianyń quqyqtyq memleket qaǵidattaryna tolyq sáikes keletinin atap ótti.

“Negizgi maqsat – zań ústemdigin qamtamasyz etý, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne memlekettik organdardyń jaýapkershiligin arttyrý. Tártip ornatý kezinde adam quqyqtary shektelmeýi kerek. Osy balans saqtalýy mańyzdy”, – dedi ol.


Ol otbasylyq-turmystyq zorlyqqa qarsy zańnamanyń kúsheiýi jábirlenýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaý tetikterin nyǵaityp, máseleni jabyq taqyryptan ashyq qoǵamdyq problema deńgeiine shyǵarǵanyn atap ótti.

“Qorǵaý nusqamalary men aldyn alý sharalary naqty jumys istei bastady. Politsiia, áleýmettik qyzmetter jáne daǵdarys ortalyqtarynyń ózara bailanysy aiqyn jaqsardy”, – dedi ol.

Onyń sózinshe, Jetisý oblysynda jastarmen quqyqtyq mádeniet baǵytynda júieli jumystar júrgizilip jatyr. Máselen, oqý oryndarynda túsindirý kezdesýleri, internet-alaiaqtyq pen esirtkige qarsy profilaktika, túngi reidter, sporttyq jáne áleýmettik jobalar belsendi júzege asyrylýda.

“Adal azamat” operatsiiasy qoǵamdyq tártipti saqtaý men usaq quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. “Saqtan” aktsiiasy merekelik kezeńderde jastardyń qaýipsizdigine jáne tártibine baqylaý júrgizse, “Legal Talk: ashyq mikrofon” forýmy jastar men quqyq qorǵaý organdary basshylarynyń ashyq dialogyn qamtamasyz etedi”, - deidi ol.

Vankeevtiń aitýynsha, óńirde beinebaqylaý, jedel basqarý ortalyqtary jáne tsifrlyq taldaý júieleri belsendi qoldanylyp, quqyq buzýshylyqtarǵa jedel áreket etýge, qylmystyń aldyn alýǵa jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti kúsheitýge múmkindik beredi.

“Degenmen bul júielerdi qoldanýda adam quqyǵy men derbes derekterdi qorǵaý erekshe nazarda bolýy qajet”, - dep qosty ol.

Azaptaý men quqyq buzýshylyqtardy boldyrmaý baǵytynda qoǵamdyq monitoring, prokýrorlyq qadaǵalaý jáne profilaktikalyq baqylaý kúsheitilgen. Nátijesinde protsestik tártipke kóńil bólinip, shaǵymdardy qaraý tetikteri ashyq bola túsken. Eń bastysy, jaýapkershilik pen ashyqtyq deńgeii artqan.

“2025 jyldyń basynan bastap Jetisý oblysynda quqyqtyq mádenietti arttyrý jáne quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý baǵytynda 403 is-shara uiymdastyrylyp, 25 myńǵa jýyq jastar qamtyldy. Is-sharalar oblystyń barlyq aýdan-qalalaryn qamtyp, Jetisý oblysynyń Prokýratýrasy, politsiia departamenti, ekonomikalyq tergep-tekserý departamenti jáne bilim berý uiymdarynyń seriktestigimen ótkizildi. Olardyń maqsaty – qoǵamdyq tártipti saqtaý, zańgerlik kómek kórsetý, esirtki qylmysynyń aldyn alý, kiberalaiaqtyq pen býling, genderlik zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jáne jastardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý”, - deidi ol.

Vankeevtiń sózinshe, aldaǵy ýaqytta basty nazar jastarmen jumysty kúsheitýge, tsifrlyq qaýipsizdikti damytýǵa jáne qoǵamdy quqyqtyq mádenietke tartýǵa aýdarylady. Ol qylmysty azaitý tek politsiianyń emes, búkil qoǵamnyń ortaq mindeti ekenin atap ótti.