Qazir estitinderińizdi Sinai taýynyń shyńy emes, birneshe muzdyqtyń tóbesi ǵana dep uǵarsyzdar. Men Musa (ǵ.s.) emespin, sizder de eski zamandaǵy evreilerge uqsamaisyzdar. Bul − Kaliforniia mańynda sarǵysh dápterge túsken retsiz shimailar ǵana.
- Qazir de, keiin de til ushyndaǵy sózdiń dáldigine mán bergen jón-aý deimin. Sózdik qoryńyzdy kóbeitýge tyrysyńyz jáne oǵan banktegi esepshotpen birdei qarańyz. Maqsat sheshendik ónerińizdi baiqatý, nemese sizdi tabysty qyzmetker, ia ziialy aqylgói qylý emes – degenmen ýaqyt óte ol da múmkin. Maqsat − ózińizdi neǵurlym anyq jáne tolyq uǵyndyrý, bir sózben aitqanda – sizdiń jan-dúnieńizdiń tepe-teńdigi. Óitkeni aitylmaǵan, formasyn tappaǵan oi men sezim nevrozǵa ákeledi.
Kún saiyn adamnyń jan-dúniesinde qanshama nárse qubylyp turady, biraq ony jetkizýdiń joly bireý ǵana. Ataýyn tappaǵan sezinister, tolǵanystar, boiaýlar, oilar − qordalana kele psihologiialyq kúizeliske, ǵumyrlyq sátsizdikke jeteleidi. Muny boldyrmaý úshin kitap kemirý mindetti emes.
Jai ǵana sózdik satyp alyp, kún saiyn oqý kerek, al keide – óleń kitabyn. Olar aitarlyqtai qymbat emes, al eń qymbattarynyń ózi (lýpa qosyp beretinderi) psihiatrdyń qyzmetinen arzanǵa túsedi. Eger qalai da psihiatrǵa baramyn dep sheshseńiz, «sóz maskúnemdigi» degen simptommen barǵan jón.
- Qazir de, keiin de ata-anańyzǵa meiirimdi bolýǵa tyrysyńyz. Olarǵa qarsy shyqpaýǵa ádettenińiz, sebebi Qudai biledi, ata-anańyz sizden buryn qaitys bolýy yqtimal. Iaǵni ózińizdi azadan bolmasa da, ókinishten qutqara alasyz.
Eger bireýge qarsy shyqqyńyz kelse, jany sonshalyqty jeńil jaralanbaityn nysan tańdańyz. Ákeńiz ben shesheńiz (baýyrlaryńyz, ápke-qaryndastaryńyz ben jubaiyńyz siiaqty) - tym jaqyn nysana. Mundai qashyqtyqtan dóp tigizbeý múmkin emes.
- Saiasatkerlerge tym sene bermeýge mashyqtanyńyz. Saiasatkerlerdiń bári aqylsyz ne pasyq bolǵandyqtan emes (kóbinde solai bolady da), olarǵa artylǵan jumystyń aýqymy eń jaqsylary úshin de, bir partiia, doktrina, tipti júie úshin de tym kóp bolǵandyqtan.
Dúnie minsiz emes; Altyn ǵasyr eshqashan bolmaǵan, bolmaidy da. Bul álemde bolatyn bir ǵana ózgeris – ol ulǵaia túsedi, iaǵni ólshemderi ózgermese de, adam sany kóbeie beredi.
- Jurttan bólektenýge tyryspańyz, qarapaiym bolyńyz. Biz qazir de kóppiz, jaqyn arada tipti kóbeie túsemiz. Jyly orynǵa talas barysynda mindetti túrde bireý japa shegedi. Bireýdiń aiaǵyn basýǵa týra kelgeni – onyń basyna shyǵý kerek degen sóz emes.
Onyń ústine maqsatqa jetkende siz kóretin bir-aq nárse: jyly orynǵa jaiǵasqan, biraq «qalai bolar eken» dep erteńine alańdaýly adamdar ǵana. Eń dáýletti jáne ataqty jandar da osy «qalai bolar eken» degen ýaiymmen tynystaidy. Túptiń túbinde óziń siiaqtylardan dáýletiń asyp turǵany da jaqsy emes, ásirese «óziń siiaqtylar» milliardtap sanalsa.
Basqa bireýde bar áldeneni qalaý óz ereksheligińdi joǵaltýmen teń.
Biraq «men ǵajappyn» degen oi da tulǵańyz úshin qaýipti. Shyndyqty alaqandaǵymen ǵana eseptei bastaisyz.
At tóbelindei bai-baǵlandardan góri qaraqurym kópshilik jurtqa uqsaýǵa tyrysyńyz. Mimikriia tulǵalyqtan bas tartý emes, ony qorǵaýǵa tyrysý. Jáne de sizderge árdaiym báseń sóileńizder der edim, biraq onsyz da tym artyq ketkenimdi bilip turmyn. Esterińizde bolsyn: sizdiń ainalańyzda ylǵi da bir jaqynyńyz bar. Ony qulai súi demeimin, biraq neǵurlym az mazalaýǵa jáne janyn jaralamaýǵa tyrysyńyz.
- Ózińizdi beibaq sanaýdan aýlaq bolyńyz. On eki músheńizde suq saýsaǵyńyzǵa abai bolyńyz, óitkeni ol «ósekshi». Suq saýsaq – sorlylyqtyń belgisi, jeńilistiń sinonimi. Qandai qiyn jaǵdaiǵa tússeńiz de ol úshin tarihty, memleketti, basshylyqty, násildi, ata-anańyzdy, aidyń fazasy men kúnniń magnittik daýylyn, baqytsyz balalyq shaqty, t.b. syrtqy kúshterdi kinálamańyz. Siz kináni basqa bireýge aýdarǵanda áldeneni ózgertý múmkindiginen aiyrylasyz.
Jalpy, ómirdi tek qana igilikteri úshin emes, qiyndyqtary úshin de qurmettei bilýdi úirenińiz. Qiyndyqtar – bul oiynnyń ajyramas bólshegi, jáne qiyndyqtardyń bir jaqsy jeri – shynaiy keledi. Janyńyz yshqynyp, qinalsańyz, ylǵi da este tutyńyz: osy sátte Ómir sizben ózine jaqsy málim bir ǵana tilde pikirlesip jatyr.
Basqa sózben, azdap mazohist bolyńyz. Qiyndyqty jaqsy kórmeseńiz, ómirdiń máni tolyqqandy bolmaidy.
- Siz qadam basqaly turǵan álem osy ýaqytqa deiin jaqsy atanyp úlgermedi. Ol tarihi emes, geografiialyq; áleýmettik emes, vizýaldy turǵydan tartymdyraq. Sizdi baqytsyz qylýǵa tyrysatyndarǵa mán bermeýge mashyqtanyńyz. Ondailar kóp bolady – resmi oryndarda da, qarapaiym ortada da. Eger olardan qutyla almasańyz, shydańyz, biraq qutylǵan kúni-aq umytyp ketińiz. Tyńdarmanyńyz qansha janashyr bolsa da, jańaǵylardan kórgen quqailaryńyz týraly tis jarmańyz.
Mundai áńgimeler arqyly dushpandaryńyzdy kúsheite túsesiz. Shyndap kelgende, eki adamnyń teketiresi eshteńege turmaidy. Odan shyqqan jańǵyryq qana mańyzdy. Jańǵyryqqa laiyqtydan artyq kóńil de, ýaqyt ta bólmeńiz.
Túptiń túbinde dushpandardyń is-áreketi oǵan Sizdiń qandai mán bergenińizben ólshenedi.
1988 jyl.
(Yqshamdalyp alyndy)
Aýdarǵan – A.Nursha
